Samenvatting leerpad A ethiek

Leerpad A - ethiek

1. Inleiding
Moraal:
Komt van Mores (Latijns), is tijdsgebonden en plaatsgebonden + wordt ook
nog eens bepaald door traditie, uw eigen waarden en normen  moraal is
descriptief
 Eermoraal: allerlei handelingen, gewoontes om zo veel mogelijk eer
te krijgen en zoveel mogelijk schaamte te vermijden
 Gewetensmoraal: ontstond bij Christendom door Jezus, er werd meer
gedacht aan geweten en schuld, we moeten rein zijn met ons
geweten.

Ethiek:
Komt van Ethos (zeden/gewoonte in het latijn). Het is een systematische
bezinning op het menselijk handelen (moraal). Komt van Aristoteles
‘praktische filosofie’. Ethiek is normatief (je kan dingen beoordelen of
afkeuren’, ethiek is ook de reflectie op het moraal en handelen

 Ethiek gaat enerzijds de zeden, handelingen en gewoonten
analyseren, anderzijds een oordeel vellen of de handelingen goed
zijn en kijken wat het meest wenselijke handelen is.
o Micro-ethiek: handelingen zijn goed voor 1 persoon
o Macro-ethiek: zijn goed voor hele maatschappij

 Ethiek heeft 2 componenten:
o Is de wetenschappelijke studie van zeden/ gewoonten en
gedragsregels die in een maatschappij vanzelfsprekend en de
wijze hoe de mensen hiermee omgaan (beschrijvende
ethiek)
o Wetenschappelijke verantwoorde poging om een oordeel te
vellen over de bestaande zeden en wijze hoe mensen
reageren (normatieve ethiek)


1.1 Is ethiek objectief of subjectief?

 Het is geen zaak van technische rationaliteit over wat ethisch juist of
fout is. Het is niet puur objectief, het steunt op een mens en het
wereldbeeld.

 ‘Goed’ krijgt maar betekenis doordat het goed is voor de mens of
de wereld, zoals die begrepen worden in een bepaald mens- of

, wereldbeeld bv. visie is dat persoon zelfstandig moet zijn, dan kan
‘goed’ zijn over autonomie van de mens
 Elke levensbeschouwing heeft dan ook hun eigen morele visies
bv. islam denkt dat honden onrein zijn, hierdoor worden honden
verbannen in Iran
 Er wordt gezocht naar het objectieve in de
subjectiviteit: daarom dat ethiek intersubjectief is, niet
objectief of subjectief, het wordt gedeeld tussen mensen (=
intersubjectief)


1.2 Basisvisie: ontwikkeling van een integraal
(holistisch) mensbeeld

 Deze visie komt van de Hospice-beweging, waar lichaam, psyché en
geest 1 geheel zijn.
 Visie = verplegen is mensen benaderen als een holistische
eenheid

o Als een psychosomatisch en sociaal wezen
o Integrale zorg = rekening houden met alle dimensies
van het menszijn


1.3 Tussentijdse conclusie

 Ethiek = vraag naar het goede/meest wenselijke
 In de zorg is het meest wenselijke/ goede steeds gelijk aan het
meest menswaardige
 DUS goede zorg = menswaardige zorg
 Menswaardige zorg kunnen we bereiken door het toedienen van
integrale zorg op basis van het holistische mensbeeld (alle
dimensies die ook elkaar beïnvloeden)
 Nadenken over ethiek verbetert de kwaliteit van de zorg bv. is
fixatie wel altijd nodig?

1.4 Tegen ontmenselijkende reducties

 Menswaardigheid belangrijk te houden ‘hoog in de vandaal’
 Patiënt valt niet samen met zijn ziekte
 Patiënt valt niet samen met zijn ouderdom bv. betuttelende
woordjes
o Wat is nu eigenlijk professionele communicatie: zeker al
niet die betuttelende woordjes en ‘we’-vorm
 Patiënt blijven betrekken als mondige en waardevolle individu