Ziekten van het
ademhalingsstelsel
Astma
=chronische inflammatie van slijmvlies van luchtwegen
gekenmerkt door: vernauwing van kleinere luchtwegen (wisselend + omkeerbaar)
bronchiale hyperreactiviteit/overprikkelbaarheid = de luchtwegen zijn overgevoelig voor vele
prikkels bij astmatici
-voorkomen: op alle leeftijden + begint vaak op kinderleeftijd
-uitlokkende factoren:
Aspecifieke prikkels (niet-allergisch) -> bv.: luchtverontreiniging + mist + roken + virussen
Specifieke prikkels (allergisch) -> bv.: huisstofmijt + pollen + dierenhaar + voeding + aspirine
-symptomen: hoesten + piepen + kortademigheid => soms opstoten met verergering van
symptomen, daartussen symptoomvrije periodes
-> bij kleine kindjes: lijkt astma veel op terugkerende luchtweginfecties
-indeling: lichte tot ernstige vormen => op basis van frequentie + ernst v/d opstoten
-diagnose: longfunctietesten (gedaalde ESW) + huidtesten (aantonen allergie) + bloedonderzoek
(bepaling specifieke IgE)
-behandeling:
Inhalatie van bronchodilatatoren/luchtwegvermijdende geneesmiddelen (-> werken
spierontspannend thv luchtwegen) + corticoïden (-> werken ontstekingsremmend thv
luchtwegen)
Indien klachten hiermee onvoldoende onder controle: theofylline bijgeven
o Theofylline = geneesmiddel met nauwe therapeutische-toxische marge of smalle
therapeutische breedte: het verschil tussen de werkzame en toxische dosis is kleine
=> betekenis: gemakkelijk toxische bloedspiegel ontstaan -> regelmatige bepaling
plasmaspiegel van theofylline
,-prognose: goed voor de meeste astmapatiënten -> mits goede therapietrouw
COPD
=Chronische Obstructieve Longaandoening
Chronische aandoening v/d luchtwegen + longen
Gekenmerkt door:
Ontsteking van kleine luchtwegen => aanhoudende + nauwelijks omkeerbare
vernauwing v/d kleine luchtwegen (chronische bronchitis)
Verlies van elasticiteit v/d longen => longemfyseem: progressieve vernietiging v/d
wanden v/d alveolen waardoor alveolen groter worden + gasuitwisselingoppervlakte
daalt
Leidt op termijn naar: chronische respiratoire insufficiëntie (chronisch zuurstoftekort)
-voorkomen: meestal vanaf 40-45jarige leeftijd
-oorzaken: herhaaldelijk inademen van toxische partikels en/of gassen:
Roken (80-90%)
Beroepsomstandigheden / luchtvervuiling / …
-symptomen:
Hoesten + slijmproductie + progressief toenemende kortademigheid
↑ vatbaarheid voor luchtweginfecties => acute opstoot (exacerbatie) => plotse verergering
v/d symptomen: meer hoesten + meer sputa (purulent) + meer kortademigheid + soms
koorts => leidt vaak tot: ziekenhuisopnames
Acute opstoot kan uitgelokt worden door: luchtvervuiling / koude
-diagnose: longfunctietesten (↓ESW = éénsecondewaarde = max volume dat in 1 sec kan worden
uitgeblazen) + bepaling zuurstofspanning via bloedgasanalyse -> arterieel (↓zuurstofspanning)
-behandeling: rookstop + inhalatie van bronchodilatatoren en corticoïden + chronische
zuurstoftoediening (op geleide van arteriële bloedgaswaarden) + longrevalidatie
(ademhalingsoefeningen)
-prognose: langzame en progressieve evolutie met opstoten + leidt tot ↓ van de levensverwachting +
wereldwijd belangrijke doodsoorzaak
Bronchuscarcinoom
=longkanker
-oorzaken: roken + inademen asbestvezels
-types: niet-kleincellig carcinoom (80-90%) + kleincellig carcinoom (10-20%)
-symptomen:
Tgv. lokale uitbreiding tumor in thorax: aanslepende hoest + bloedsporen in fluimen +
terugkerende luchtweginfecties + piepende ademhaling + kortademigheid + pijn in
borststreek
Tgv. metastasering: botpijn + hoofdpijn + epilepsie
Aspecifiek: moeheid + vermagering
, Symptomen treden laattijdig op => dus diagnose meestal (te) laat gesteld
-diagnose: beeldvorming + bronchoscopie met afname biopt + bloedonderzoek => tumormerker NSE
(kleincellig carcinoom) & leukocytose & bezinkingssnelheid↑
-behandeling: in functie van type + stadium -> heelkunde + radiotherapie + chemotherapie +
immunotherapie
-prognose: afhankelijk van type + stadium -> slecht (gem. vijfjaarsoverleving 20-25%)
Longembolie
=ziektebeeld ontstaan door embool dat zorgt voor plotse afsluiting van longslagader (massaal
longembool) OF van 1 van zijn grotere/kleinere zijtakken (klassiek longembool)
-oorzaak: trombose (meestal DVT: diepe veneuze trombose)
-symptomen: afhankelijk van grootte van longembool => massaal: meestal dodelijk <-> klassiek:
plotse pijn in zij/op borst + plotse kortademigheid
-diagnose: bloedonderzoek (gestegen spiegel D-dimeren: concentratie hoger dan 3000µg/mL) +
beeldvorming
-behandeling: heparine/laag moleculaire gewicht heparines (LMGH) + anticoagulantia gedurende
meerdere maanden + regelmatige controle van stolling dmv. bloedonderzoek (INR tussen 2 en 3)
-prognose: veel voorkomende doodsoorzaak
Pleuritis
=ontsteking van het longvlies
-oorzaken:
Infectie: viraal + bacterieel (uitbreiding pneumonie)
Tumorgroei: doorgroei longkanker + pleurakanker (tgv. blootstelling aan asbest)
-symptomen: pijn in zij die ademhalingsgebonden is (droge pleuritis) + kortademigheid (natte
pleuritis)
-diagnose: beeldvorming + pleurapunctie (onderzoek pleuravocht) + pleurabiopt
-behandeling: pijnstilling + antibiotica bij bacteriële + radiotherapie&chemotherapie bij kanker
Luchtweginfecties
Overdracht: via druppeltjes i/d lucht + aan de handen + op aangeraakte voorwerpen
Infectieuze rhinitis
=infectie van neusslijmvlies (verkoudheid)
-verwekker: meestal viraal
-symptomen: neusloop + neusverstopping + niezen + hoofdpijn + geen/lichte koorts
-behandeling: geneest spontaan (na 7-10 dagen) => kan wel symptomatisch (neusspray)
ademhalingsstelsel
Astma
=chronische inflammatie van slijmvlies van luchtwegen
gekenmerkt door: vernauwing van kleinere luchtwegen (wisselend + omkeerbaar)
bronchiale hyperreactiviteit/overprikkelbaarheid = de luchtwegen zijn overgevoelig voor vele
prikkels bij astmatici
-voorkomen: op alle leeftijden + begint vaak op kinderleeftijd
-uitlokkende factoren:
Aspecifieke prikkels (niet-allergisch) -> bv.: luchtverontreiniging + mist + roken + virussen
Specifieke prikkels (allergisch) -> bv.: huisstofmijt + pollen + dierenhaar + voeding + aspirine
-symptomen: hoesten + piepen + kortademigheid => soms opstoten met verergering van
symptomen, daartussen symptoomvrije periodes
-> bij kleine kindjes: lijkt astma veel op terugkerende luchtweginfecties
-indeling: lichte tot ernstige vormen => op basis van frequentie + ernst v/d opstoten
-diagnose: longfunctietesten (gedaalde ESW) + huidtesten (aantonen allergie) + bloedonderzoek
(bepaling specifieke IgE)
-behandeling:
Inhalatie van bronchodilatatoren/luchtwegvermijdende geneesmiddelen (-> werken
spierontspannend thv luchtwegen) + corticoïden (-> werken ontstekingsremmend thv
luchtwegen)
Indien klachten hiermee onvoldoende onder controle: theofylline bijgeven
o Theofylline = geneesmiddel met nauwe therapeutische-toxische marge of smalle
therapeutische breedte: het verschil tussen de werkzame en toxische dosis is kleine
=> betekenis: gemakkelijk toxische bloedspiegel ontstaan -> regelmatige bepaling
plasmaspiegel van theofylline
,-prognose: goed voor de meeste astmapatiënten -> mits goede therapietrouw
COPD
=Chronische Obstructieve Longaandoening
Chronische aandoening v/d luchtwegen + longen
Gekenmerkt door:
Ontsteking van kleine luchtwegen => aanhoudende + nauwelijks omkeerbare
vernauwing v/d kleine luchtwegen (chronische bronchitis)
Verlies van elasticiteit v/d longen => longemfyseem: progressieve vernietiging v/d
wanden v/d alveolen waardoor alveolen groter worden + gasuitwisselingoppervlakte
daalt
Leidt op termijn naar: chronische respiratoire insufficiëntie (chronisch zuurstoftekort)
-voorkomen: meestal vanaf 40-45jarige leeftijd
-oorzaken: herhaaldelijk inademen van toxische partikels en/of gassen:
Roken (80-90%)
Beroepsomstandigheden / luchtvervuiling / …
-symptomen:
Hoesten + slijmproductie + progressief toenemende kortademigheid
↑ vatbaarheid voor luchtweginfecties => acute opstoot (exacerbatie) => plotse verergering
v/d symptomen: meer hoesten + meer sputa (purulent) + meer kortademigheid + soms
koorts => leidt vaak tot: ziekenhuisopnames
Acute opstoot kan uitgelokt worden door: luchtvervuiling / koude
-diagnose: longfunctietesten (↓ESW = éénsecondewaarde = max volume dat in 1 sec kan worden
uitgeblazen) + bepaling zuurstofspanning via bloedgasanalyse -> arterieel (↓zuurstofspanning)
-behandeling: rookstop + inhalatie van bronchodilatatoren en corticoïden + chronische
zuurstoftoediening (op geleide van arteriële bloedgaswaarden) + longrevalidatie
(ademhalingsoefeningen)
-prognose: langzame en progressieve evolutie met opstoten + leidt tot ↓ van de levensverwachting +
wereldwijd belangrijke doodsoorzaak
Bronchuscarcinoom
=longkanker
-oorzaken: roken + inademen asbestvezels
-types: niet-kleincellig carcinoom (80-90%) + kleincellig carcinoom (10-20%)
-symptomen:
Tgv. lokale uitbreiding tumor in thorax: aanslepende hoest + bloedsporen in fluimen +
terugkerende luchtweginfecties + piepende ademhaling + kortademigheid + pijn in
borststreek
Tgv. metastasering: botpijn + hoofdpijn + epilepsie
Aspecifiek: moeheid + vermagering
, Symptomen treden laattijdig op => dus diagnose meestal (te) laat gesteld
-diagnose: beeldvorming + bronchoscopie met afname biopt + bloedonderzoek => tumormerker NSE
(kleincellig carcinoom) & leukocytose & bezinkingssnelheid↑
-behandeling: in functie van type + stadium -> heelkunde + radiotherapie + chemotherapie +
immunotherapie
-prognose: afhankelijk van type + stadium -> slecht (gem. vijfjaarsoverleving 20-25%)
Longembolie
=ziektebeeld ontstaan door embool dat zorgt voor plotse afsluiting van longslagader (massaal
longembool) OF van 1 van zijn grotere/kleinere zijtakken (klassiek longembool)
-oorzaak: trombose (meestal DVT: diepe veneuze trombose)
-symptomen: afhankelijk van grootte van longembool => massaal: meestal dodelijk <-> klassiek:
plotse pijn in zij/op borst + plotse kortademigheid
-diagnose: bloedonderzoek (gestegen spiegel D-dimeren: concentratie hoger dan 3000µg/mL) +
beeldvorming
-behandeling: heparine/laag moleculaire gewicht heparines (LMGH) + anticoagulantia gedurende
meerdere maanden + regelmatige controle van stolling dmv. bloedonderzoek (INR tussen 2 en 3)
-prognose: veel voorkomende doodsoorzaak
Pleuritis
=ontsteking van het longvlies
-oorzaken:
Infectie: viraal + bacterieel (uitbreiding pneumonie)
Tumorgroei: doorgroei longkanker + pleurakanker (tgv. blootstelling aan asbest)
-symptomen: pijn in zij die ademhalingsgebonden is (droge pleuritis) + kortademigheid (natte
pleuritis)
-diagnose: beeldvorming + pleurapunctie (onderzoek pleuravocht) + pleurabiopt
-behandeling: pijnstilling + antibiotica bij bacteriële + radiotherapie&chemotherapie bij kanker
Luchtweginfecties
Overdracht: via druppeltjes i/d lucht + aan de handen + op aangeraakte voorwerpen
Infectieuze rhinitis
=infectie van neusslijmvlies (verkoudheid)
-verwekker: meestal viraal
-symptomen: neusloop + neusverstopping + niezen + hoofdpijn + geen/lichte koorts
-behandeling: geneest spontaan (na 7-10 dagen) => kan wel symptomatisch (neusspray)
