Burgerlijk procesrecht & Insolventierecht
B2 – 2015/2016
Week 1A: Infrastructuur, betekening en algemene beginselen
1. Leerdoelen
Aan het einde van deze week kunt u:
1. de volgende begrippen en onderwerpen herkennen, opsommen, toelichten, hanteren en
toepassen aan de hand van concrete voorbeelden en er verbanden tussen leggen:
Doel, functie en kenmerken van het burgerlijk procesrecht
Procesbeginselen
De verschillende soorten civiele procedures en mediation (op hoofdlijnen)
De (hoofdrol)spelers in de civiele procedure
De bevoegdheid van de rechter
Betekening van stukken
Rechtsbijstand
De relevante regels van KEI
2. de kern van een uitspraak lezen, aangeven wat de centrale vraag is waarover de rechterlijke
instanties zich hebben gebogen en wat de kernoverwegingen van die instanties zijn geweest
bij het beantwoorden van die vraag en het kunnen duiden van het commentaar in de
jurisprudentiebundel op die uitspraak;
3. een casus bestuderen en analyseren met het oog op het formuleren van de te beantwoorden
rechtsvraag, alsmede met het oog op het vergaren van informatie die kan worden gebruikt bij het
schriftelijk, volledig, gemotiveerd en met behulp van de wet en de jurisprudentie beantwoorden
van die rechtsvraag.
2. Literatuur
Deel 1 Studiereeks burgerlijk procesrecht (P.A.M. Meijknecht, Infrastructuur en
hoofbeginselen van burgerlijk procesrecht). Alleen de grote letters.
C.J-A. Seinen, ‘De gevolgtrekking die hij geraden acht. Sancties op schending van de
waarheidsplicht’, TCR 2014. Nr. 3, p. 84-95 (zie Blackboard).
A.I.M. van Mierlo en P.J.J. Vonk, ‘Vereenvoudiging en digitalisering van het
procesrecht’procederen in nieuwe jas na KEI, WPNR 2015(7065) (zie Blackboard).
Aanbevolen
J.D.A. den Tonkelaar, ‘De regisserende zaaksrechter: de regierol van de rechter
volgens KEI’, TCR 2015, nr. 4, p. 105-113 (zie Blackboard).
1
, 3. Jurisprudentie
Geheel:
Airey/Ierland, EHRM 9 oktober 1979, NJ 1980/376 met noot Alkema (bundel nr. 2)
Waarheidsplicht, HR 25 maart 2011, NJ 2012/627 met noot Snijders (bundel nr. 8)
Alleen de opgegeven rechtsoverweging(en):
Capuano/Italie, EHRM 25 juni 1987, NJ 1990/231 met noot Alkema (bundel nr. 3):
r.o. 30, 32, 37
Opdrachten
Opdracht 1: Soorten civiele procedures of alternatief daarvoor
Geef aan welk soort civiele procedure of alternatief daarvoor wordt gevoerd in de volgende
gevallen.
Kies uit:
dagvaardingsprocedure (onder KEI: vorderingsprocedure, art. 30a lid 2 Rv-nw)
verzoekschriftprocedure (onder KEI: verzoekprocedure, art. 30a lid 2 Rv-nw)
arbitrage,
bindend advies,
collectieve actie,
mediation.
Motiveer uw antwoord.
1. Een scheidsgerecht behandelt en beslist een geschil tussen A en B.
Wat is een scheidsgerecht? Een door partijen bij akte ten overstaan van de voorzitter der
bemiddelingsraad, aangewezen persoon of personen, aan wiens beslissing partijen zich
hebben verbonden hun geschilpunten te onderwerpen.
Het goede antwoord is hier dus arbitrage: partijen zijn niet verplicht hun geschil aan een
overheidsrechter voor te leggen. Ze kunnen een overeenkomst opstellen om naar een
particuliere rechter te gaan; het scheidsgerecht. Je kan dit ook afspreken voor een toekomstig
geschil.
2. De Raad voor de Kinderbescherming verzoekt de rechter kind C onder toezicht te stellen.
Het gaat hier om een personen- en familierecht zaak, dus dan heb je altijd te maken met een
verzoekschriftprocedure. Bovendien ‘verzoekt’ de raad voor de kinderbescherming, dus
daaruit kon je het ook al afleiden. Dit is een rechtsbetrekking die niet ter vrije bepaling van
partijen staat (heeft te maken met de openbare orde); het is meer een maatregel van
huishoudelijke of administratieve aard dan dat het een geschillenbeslechting is.
2
, 3. Een derde stelt vast hoe de overeenkomst tussen A en B moet worden uitgelegd.
Bindend advies: een derde heeft hier vastgesteld hoe een geschil tussen A en B moet worden
opgelost. Dit is een verlengstuk van de overeenkomst. Als een bindend advies onbillijk is, dan
is er strijd met de redelijkheid en billijkheid. Een wederpartij kan hierdoor naar de rechter
gaan die het advies kan toetsen. Bij arbitrage kan dit niet arbitrage is in de wet geregeld
(Rv) en bindend advies in de praktijk.
4. De stichting Verbetering pensioenrechten Tulpensector begint een procedure ter voorkoming
van de verlaging van de pensioenen van in de tulpensector werkzame personen.
Collectieve actie; dit is een actie om het ongenoegen over de verlaging van de pensioenen te
uiten. Ze doen dit gezamenlijk voor alle werkzame personen. Stichtingen of verenigingen
kunnen rechtsvorderingen instellen als ze dezelfde belangen dienen, art 3:305a BW
5. A vraagt de rechter om B te veroordelen tot het betalen van schadevergoeding op grond van
onrechtmatige daad.
Het gaat hier overduidelijk om een dagvaardingsprocedure: er wordt een geschil tussen A en
B opgelost. Laat je niet misleiden door het woord ‘vraagt’ in dit geval.
6. A en B maken onder begeleiding van een neutrale derde een ouderschapsplan waarin ze de
gevolgen van hun scheiding voor hun kinderen in onderling overleg regelen.
Mediation: de derde is in dit geval de mediator, die helpt geschillen te beslechten en partijen
er gezamenlijk uit te laten komen.
Opdracht 2: Hamsberg/Groos
Koos Hamsberg, wonende in Rotterdam, heeft een motorjacht met ligplaats in de haven van
Hoorn (Noord-Holland). Regelmatig gaat Hamsberg naar zijn jacht om te varen. Hij rijdt dan
in zijn Volvo naar het nabijgelegen Enkhuizen waar zijn vriendin woont. Op een avond rijdt
Hamsberg, die nogal veel haast heeft om bij zijn vriendin te komen, in het centrum van
Enkhuizen Helga Groos, wonende in Alkmaar, aan. Helga slaat over de kop en breekt haar
ruggenwervel. Zij is blijvend verlamd. Zij start een procedure om haar schade ad € 500.000
op Hamsberg te verhalen.
Beantwoord de volgende vragen.
1. Welk gerecht is absoluut bevoegd van de vordering van Helga kennis te nemen? Wat zal
gebeuren als de keuze niet op het juiste soort gerecht valt?
De rechtbanken zijn bevoegd om kennis te nemen van alle burgerlijke zaken in eerste aanleg
(art. 42 Ro). Wanneer Helga niet naar een rechtbank gaat, maar bijvoorbeeld meteen naar een
gerechtshof of de Hoge Raad, zal de rechter zich onbevoegd verklaren (art. 72 Rv) en
verwijzen naar de juiste rechter die wel bevoegd is (art. 73 Rv).
2. Welke kamer van dat gerecht is bevoegd? Wat zal gebeuren als de verkeerde kamer wordt
gekozen?
Het gaat hier om een vordering van 500.000 euro, deze zaak zal dus niet door de
kantonrechter worden behandeld (deze behandelt alleen zaken tot 25.000 euro). Wanneer
Helga toch naar de kantonrechter gegaan is, wordt zij op verzoek of ambtshalve naar de goede
kamer verwezen (art. 71 lid 1 Rv).
3. Welk gerecht is relatief bevoegd? Wat zal gebeuren als de zaak wordt aangebracht voor een
rechter die niet relatief bevoegd is?
Art. 99 lid 1 Rv bepaalt dat tenzij de wet anders bepaalt, de rechter (relatief) bevoegd is van
de woonplaats van de gedaagde. De gedaagde is Koos en die woont in Rotterdam, dus is de
rechtbank in Rotterdam bevoegd.
3
B2 – 2015/2016
Week 1A: Infrastructuur, betekening en algemene beginselen
1. Leerdoelen
Aan het einde van deze week kunt u:
1. de volgende begrippen en onderwerpen herkennen, opsommen, toelichten, hanteren en
toepassen aan de hand van concrete voorbeelden en er verbanden tussen leggen:
Doel, functie en kenmerken van het burgerlijk procesrecht
Procesbeginselen
De verschillende soorten civiele procedures en mediation (op hoofdlijnen)
De (hoofdrol)spelers in de civiele procedure
De bevoegdheid van de rechter
Betekening van stukken
Rechtsbijstand
De relevante regels van KEI
2. de kern van een uitspraak lezen, aangeven wat de centrale vraag is waarover de rechterlijke
instanties zich hebben gebogen en wat de kernoverwegingen van die instanties zijn geweest
bij het beantwoorden van die vraag en het kunnen duiden van het commentaar in de
jurisprudentiebundel op die uitspraak;
3. een casus bestuderen en analyseren met het oog op het formuleren van de te beantwoorden
rechtsvraag, alsmede met het oog op het vergaren van informatie die kan worden gebruikt bij het
schriftelijk, volledig, gemotiveerd en met behulp van de wet en de jurisprudentie beantwoorden
van die rechtsvraag.
2. Literatuur
Deel 1 Studiereeks burgerlijk procesrecht (P.A.M. Meijknecht, Infrastructuur en
hoofbeginselen van burgerlijk procesrecht). Alleen de grote letters.
C.J-A. Seinen, ‘De gevolgtrekking die hij geraden acht. Sancties op schending van de
waarheidsplicht’, TCR 2014. Nr. 3, p. 84-95 (zie Blackboard).
A.I.M. van Mierlo en P.J.J. Vonk, ‘Vereenvoudiging en digitalisering van het
procesrecht’procederen in nieuwe jas na KEI, WPNR 2015(7065) (zie Blackboard).
Aanbevolen
J.D.A. den Tonkelaar, ‘De regisserende zaaksrechter: de regierol van de rechter
volgens KEI’, TCR 2015, nr. 4, p. 105-113 (zie Blackboard).
1
, 3. Jurisprudentie
Geheel:
Airey/Ierland, EHRM 9 oktober 1979, NJ 1980/376 met noot Alkema (bundel nr. 2)
Waarheidsplicht, HR 25 maart 2011, NJ 2012/627 met noot Snijders (bundel nr. 8)
Alleen de opgegeven rechtsoverweging(en):
Capuano/Italie, EHRM 25 juni 1987, NJ 1990/231 met noot Alkema (bundel nr. 3):
r.o. 30, 32, 37
Opdrachten
Opdracht 1: Soorten civiele procedures of alternatief daarvoor
Geef aan welk soort civiele procedure of alternatief daarvoor wordt gevoerd in de volgende
gevallen.
Kies uit:
dagvaardingsprocedure (onder KEI: vorderingsprocedure, art. 30a lid 2 Rv-nw)
verzoekschriftprocedure (onder KEI: verzoekprocedure, art. 30a lid 2 Rv-nw)
arbitrage,
bindend advies,
collectieve actie,
mediation.
Motiveer uw antwoord.
1. Een scheidsgerecht behandelt en beslist een geschil tussen A en B.
Wat is een scheidsgerecht? Een door partijen bij akte ten overstaan van de voorzitter der
bemiddelingsraad, aangewezen persoon of personen, aan wiens beslissing partijen zich
hebben verbonden hun geschilpunten te onderwerpen.
Het goede antwoord is hier dus arbitrage: partijen zijn niet verplicht hun geschil aan een
overheidsrechter voor te leggen. Ze kunnen een overeenkomst opstellen om naar een
particuliere rechter te gaan; het scheidsgerecht. Je kan dit ook afspreken voor een toekomstig
geschil.
2. De Raad voor de Kinderbescherming verzoekt de rechter kind C onder toezicht te stellen.
Het gaat hier om een personen- en familierecht zaak, dus dan heb je altijd te maken met een
verzoekschriftprocedure. Bovendien ‘verzoekt’ de raad voor de kinderbescherming, dus
daaruit kon je het ook al afleiden. Dit is een rechtsbetrekking die niet ter vrije bepaling van
partijen staat (heeft te maken met de openbare orde); het is meer een maatregel van
huishoudelijke of administratieve aard dan dat het een geschillenbeslechting is.
2
, 3. Een derde stelt vast hoe de overeenkomst tussen A en B moet worden uitgelegd.
Bindend advies: een derde heeft hier vastgesteld hoe een geschil tussen A en B moet worden
opgelost. Dit is een verlengstuk van de overeenkomst. Als een bindend advies onbillijk is, dan
is er strijd met de redelijkheid en billijkheid. Een wederpartij kan hierdoor naar de rechter
gaan die het advies kan toetsen. Bij arbitrage kan dit niet arbitrage is in de wet geregeld
(Rv) en bindend advies in de praktijk.
4. De stichting Verbetering pensioenrechten Tulpensector begint een procedure ter voorkoming
van de verlaging van de pensioenen van in de tulpensector werkzame personen.
Collectieve actie; dit is een actie om het ongenoegen over de verlaging van de pensioenen te
uiten. Ze doen dit gezamenlijk voor alle werkzame personen. Stichtingen of verenigingen
kunnen rechtsvorderingen instellen als ze dezelfde belangen dienen, art 3:305a BW
5. A vraagt de rechter om B te veroordelen tot het betalen van schadevergoeding op grond van
onrechtmatige daad.
Het gaat hier overduidelijk om een dagvaardingsprocedure: er wordt een geschil tussen A en
B opgelost. Laat je niet misleiden door het woord ‘vraagt’ in dit geval.
6. A en B maken onder begeleiding van een neutrale derde een ouderschapsplan waarin ze de
gevolgen van hun scheiding voor hun kinderen in onderling overleg regelen.
Mediation: de derde is in dit geval de mediator, die helpt geschillen te beslechten en partijen
er gezamenlijk uit te laten komen.
Opdracht 2: Hamsberg/Groos
Koos Hamsberg, wonende in Rotterdam, heeft een motorjacht met ligplaats in de haven van
Hoorn (Noord-Holland). Regelmatig gaat Hamsberg naar zijn jacht om te varen. Hij rijdt dan
in zijn Volvo naar het nabijgelegen Enkhuizen waar zijn vriendin woont. Op een avond rijdt
Hamsberg, die nogal veel haast heeft om bij zijn vriendin te komen, in het centrum van
Enkhuizen Helga Groos, wonende in Alkmaar, aan. Helga slaat over de kop en breekt haar
ruggenwervel. Zij is blijvend verlamd. Zij start een procedure om haar schade ad € 500.000
op Hamsberg te verhalen.
Beantwoord de volgende vragen.
1. Welk gerecht is absoluut bevoegd van de vordering van Helga kennis te nemen? Wat zal
gebeuren als de keuze niet op het juiste soort gerecht valt?
De rechtbanken zijn bevoegd om kennis te nemen van alle burgerlijke zaken in eerste aanleg
(art. 42 Ro). Wanneer Helga niet naar een rechtbank gaat, maar bijvoorbeeld meteen naar een
gerechtshof of de Hoge Raad, zal de rechter zich onbevoegd verklaren (art. 72 Rv) en
verwijzen naar de juiste rechter die wel bevoegd is (art. 73 Rv).
2. Welke kamer van dat gerecht is bevoegd? Wat zal gebeuren als de verkeerde kamer wordt
gekozen?
Het gaat hier om een vordering van 500.000 euro, deze zaak zal dus niet door de
kantonrechter worden behandeld (deze behandelt alleen zaken tot 25.000 euro). Wanneer
Helga toch naar de kantonrechter gegaan is, wordt zij op verzoek of ambtshalve naar de goede
kamer verwezen (art. 71 lid 1 Rv).
3. Welk gerecht is relatief bevoegd? Wat zal gebeuren als de zaak wordt aangebracht voor een
rechter die niet relatief bevoegd is?
Art. 99 lid 1 Rv bepaalt dat tenzij de wet anders bepaalt, de rechter (relatief) bevoegd is van
de woonplaats van de gedaagde. De gedaagde is Koos en die woont in Rotterdam, dus is de
rechtbank in Rotterdam bevoegd.
3
