Inkoopproces
gevorderd deel 1
NEVI 2
Cheyenne van Hest
,Inhoudsopgave
Thema 1: Strategisch management ____________________________________________________________ 3
Thema 2: De drie dimensies __________________________________________________________________ 6
Positionering: bronnen van concurrentievoordeel ______________________________________________ 6
De waardeketen van Porter______________________________________________________________ 6
Prahalad en Hamel: kerncompetenties_____________________________________________________ 8
De Geus: Lerend vermogen ______________________________________________________________ 9
Osterwalder en Pigneur: Business Model Canvas_____________________________________________ 9
Positionering: concurrentiestrategieën ______________________________________________________ 11
Lagekostenstrategie ___________________________________________________________________ 12
Differentiatiestrategie __________________________________________________________________13
Kim en Mauborgne: waarde curve ________________________________________________________15
Focusstrategie _______________________________________________________________________ 16
Stuck in the middle____________________________________________________________________ 16
Positionering: generieke strategieën en het vijfkrachten-model __________________________________ 16
Positionering: nieuwe manier van concurreren _______________________________________________ 18
Four Actions Framework (Kim en Mauborgne) _____________________________________________ 18
Blue Ocean Strategy (Kim en Mauborgne) _________________________________________________ 18
Spreiding: productspreiding ______________________________________________________________ 20
Spreiding: verticale spreiding______________________________________________________________ 23
Spreiding: geografische spreiding __________________________________________________________ 23
Krachten die globalisering beïnvloeden ___________________________________________________ 24
Samenwerking _________________________________________________________________________ 25
Thema 3: Trends en ontwikkelingen __________________________________________________________ 26
Trends en ontwikkelingen ________________________________________________________________ 26
VUCA _______________________________________________________________________________ 26
Van macro- naar micro-omgeving ________________________________________________________ 26
Trends en ontwikkelingen binnen inkoop __________________________________________________ 29
Ontwikkeling van inkoopportfolio’s _________________________________________________________31
Inkoopportfolio van Kraljic ______________________________________________________________31
Basisstrategieën volgens van Weele ______________________________________________________ 33
Het dynamische inkoopportfolio van Gelderman ____________________________________________ 33
Accountportfolio (Carter) ______________________________________________________________ 33
Dutch Wind Mill ______________________________________________________________________ 34
Inkoopportfolio van Van Veen ___________________________________________________________ 34
Inkoopportfolio van Rietveld____________________________________________________________ 34
1
, Sourcing businessmodels van Kate Vitasek ________________________________________________ 35
Het niveau van inkoopvolwassenheid_______________________________________________________ 36
Niveau 1: tactisch _____________________________________________________________________ 36
Niveau 2: contracteren_________________________________________________________________ 36
Niveau 3: gecoördineerde sourcing ______________________________________________________ 36
Niveau 4: categoriemanagement ________________________________________________________ 37
Niveau 5: geïntegreerde sourcing ________________________________________________________ 37
Thema 4: Waardecreatie op inkoop __________________________________________________________ 38
Waardedrijvers op inkoopgebied __________________________________________________________ 38
Bedrijfsbrede en businessgerelateerde waardedrijvers _______________________________________ 39
Inkoopprestaties, leveranciersprestaties en waardecreatie _____________________________________ 40
Van strategisch alignment naar categoriemanagement ________________________________________ 41
Value tree en inkoop-value mapping________________________________________________________ 41
Van organisatiedoelen naar inkoopcategoriemanagement______________________________________ 45
Thema 5: Categoriemanagement ____________________________________________________________ 46
Categoriemanagement binnen inkoop ______________________________________________________ 46
Starten met categoriemanagement ________________________________________________________ 47
Categoriedefinitie en scope _____________________________________________________________ 47
Prioriteren van categoriemanagementinitiatieven ___________________________________________ 47
Categoriestrategie ____________________________________________________________________ 48
Organiseren van categoriemanagement __________________________________________________ 48
Stakeholdermanagement- en engagement __________________________________________________ 48
Stakeholderanalyse ___________________________________________________________________ 49
Stakeholderengagement: relaties en principes van beïnvloeding ________________________________51
Het proces van inkoopcategoriemanagement ________________________________________________ 52
Integraal categorieplan __________________________________________________________________ 70
2
, Thema 1: Strategisch management
Leerdoelen van thema 1:
• Uitleggen wat de begrippen missie, visie en strategie in houden;
• Uitleggen dat de strategische bestaat uit drie samenhangende dimensies;
• De vertaalslag maken van missie, visie en strategie naar een (logisch) businessmodel;
• Uitleggen wat het strategieformuleringsmodel inhoudt;
• Benoemen wat de verschillende stappen binnen dat model zijn;
• Uitleggen hoe de drie dimensies positionering, spreiding en samenwerking richting geven aan de
inkoopfunctie;
• Uitleggen wat de relatie is tussen organisatie-, business- en afdelingsdoelen.
Strategisch management is het geheel van processen waarbij het management van de onderneming op
systematische wijze strategische mogelijkheden identificeert en verder ontwikkelt voor het creëren van
klantwaarde en voor het distribueren van de ondernemingswaarde naar de belanghebbende.
Strategische analyse → wordt uitgevoerd om de belangrijkste factoren te identificeren die van invloed
zijn op de huidige en toekomstige concurrentiepositie van de organisatie. SWOT-analyse -> interne- en
omgevingsanalyse
Strategische keuze & implementatie → zijn beslissend voor de toekomstige richting en het
toekomstig succes van de organisatie. Gaat vaak om het maken van een keuze waarbij veel belangen
spelen.
Missie: waarom bestaan we?
Sub vragen die beantwoord moeten worden:
1. Waartoe en waarom bestaat onze organisatie?
2. Wat is onze identiteit? Wat is onze bestaansreden?
3. Wat is onze primaire functie? Wat is ons ultieme hoofddoel?
4. Voor wie bestaan we? Wie zijn onze voornaamste stakeholders?
5. In welke fundamentele behoefte(n) voorzien wij?
Visie: wat willen we zijn?
Sub vragen die beantwoord moeten worden:
1. Wat is ons toekomstbeeld?
2. Wat zijn onze lange termijn ambities?
3. Wat willen we bereiken?
4. Wat is ons gemeenschappelijk beeld van een gewenste en haalbare geachte toekomst situatie – en van
het veranderingstraject dat nodig is om daar te komen?
5. Waar staan we voor, wat verbindt ons, wie willen we zijn, wat is essentieel in onze houding en waar
geloven we in? Kortom: wat zijn onze kernwaarden?
Strategie: wat is onze aanpak?
Sub vraag die beantwoordt moet worden:
1. Welke concrete acties willen wij (op de middellange termijn) ondernemen om onze visie te realiseren?
Strategie: de drie samenhangende dimensies
3
gevorderd deel 1
NEVI 2
Cheyenne van Hest
,Inhoudsopgave
Thema 1: Strategisch management ____________________________________________________________ 3
Thema 2: De drie dimensies __________________________________________________________________ 6
Positionering: bronnen van concurrentievoordeel ______________________________________________ 6
De waardeketen van Porter______________________________________________________________ 6
Prahalad en Hamel: kerncompetenties_____________________________________________________ 8
De Geus: Lerend vermogen ______________________________________________________________ 9
Osterwalder en Pigneur: Business Model Canvas_____________________________________________ 9
Positionering: concurrentiestrategieën ______________________________________________________ 11
Lagekostenstrategie ___________________________________________________________________ 12
Differentiatiestrategie __________________________________________________________________13
Kim en Mauborgne: waarde curve ________________________________________________________15
Focusstrategie _______________________________________________________________________ 16
Stuck in the middle____________________________________________________________________ 16
Positionering: generieke strategieën en het vijfkrachten-model __________________________________ 16
Positionering: nieuwe manier van concurreren _______________________________________________ 18
Four Actions Framework (Kim en Mauborgne) _____________________________________________ 18
Blue Ocean Strategy (Kim en Mauborgne) _________________________________________________ 18
Spreiding: productspreiding ______________________________________________________________ 20
Spreiding: verticale spreiding______________________________________________________________ 23
Spreiding: geografische spreiding __________________________________________________________ 23
Krachten die globalisering beïnvloeden ___________________________________________________ 24
Samenwerking _________________________________________________________________________ 25
Thema 3: Trends en ontwikkelingen __________________________________________________________ 26
Trends en ontwikkelingen ________________________________________________________________ 26
VUCA _______________________________________________________________________________ 26
Van macro- naar micro-omgeving ________________________________________________________ 26
Trends en ontwikkelingen binnen inkoop __________________________________________________ 29
Ontwikkeling van inkoopportfolio’s _________________________________________________________31
Inkoopportfolio van Kraljic ______________________________________________________________31
Basisstrategieën volgens van Weele ______________________________________________________ 33
Het dynamische inkoopportfolio van Gelderman ____________________________________________ 33
Accountportfolio (Carter) ______________________________________________________________ 33
Dutch Wind Mill ______________________________________________________________________ 34
Inkoopportfolio van Van Veen ___________________________________________________________ 34
Inkoopportfolio van Rietveld____________________________________________________________ 34
1
, Sourcing businessmodels van Kate Vitasek ________________________________________________ 35
Het niveau van inkoopvolwassenheid_______________________________________________________ 36
Niveau 1: tactisch _____________________________________________________________________ 36
Niveau 2: contracteren_________________________________________________________________ 36
Niveau 3: gecoördineerde sourcing ______________________________________________________ 36
Niveau 4: categoriemanagement ________________________________________________________ 37
Niveau 5: geïntegreerde sourcing ________________________________________________________ 37
Thema 4: Waardecreatie op inkoop __________________________________________________________ 38
Waardedrijvers op inkoopgebied __________________________________________________________ 38
Bedrijfsbrede en businessgerelateerde waardedrijvers _______________________________________ 39
Inkoopprestaties, leveranciersprestaties en waardecreatie _____________________________________ 40
Van strategisch alignment naar categoriemanagement ________________________________________ 41
Value tree en inkoop-value mapping________________________________________________________ 41
Van organisatiedoelen naar inkoopcategoriemanagement______________________________________ 45
Thema 5: Categoriemanagement ____________________________________________________________ 46
Categoriemanagement binnen inkoop ______________________________________________________ 46
Starten met categoriemanagement ________________________________________________________ 47
Categoriedefinitie en scope _____________________________________________________________ 47
Prioriteren van categoriemanagementinitiatieven ___________________________________________ 47
Categoriestrategie ____________________________________________________________________ 48
Organiseren van categoriemanagement __________________________________________________ 48
Stakeholdermanagement- en engagement __________________________________________________ 48
Stakeholderanalyse ___________________________________________________________________ 49
Stakeholderengagement: relaties en principes van beïnvloeding ________________________________51
Het proces van inkoopcategoriemanagement ________________________________________________ 52
Integraal categorieplan __________________________________________________________________ 70
2
, Thema 1: Strategisch management
Leerdoelen van thema 1:
• Uitleggen wat de begrippen missie, visie en strategie in houden;
• Uitleggen dat de strategische bestaat uit drie samenhangende dimensies;
• De vertaalslag maken van missie, visie en strategie naar een (logisch) businessmodel;
• Uitleggen wat het strategieformuleringsmodel inhoudt;
• Benoemen wat de verschillende stappen binnen dat model zijn;
• Uitleggen hoe de drie dimensies positionering, spreiding en samenwerking richting geven aan de
inkoopfunctie;
• Uitleggen wat de relatie is tussen organisatie-, business- en afdelingsdoelen.
Strategisch management is het geheel van processen waarbij het management van de onderneming op
systematische wijze strategische mogelijkheden identificeert en verder ontwikkelt voor het creëren van
klantwaarde en voor het distribueren van de ondernemingswaarde naar de belanghebbende.
Strategische analyse → wordt uitgevoerd om de belangrijkste factoren te identificeren die van invloed
zijn op de huidige en toekomstige concurrentiepositie van de organisatie. SWOT-analyse -> interne- en
omgevingsanalyse
Strategische keuze & implementatie → zijn beslissend voor de toekomstige richting en het
toekomstig succes van de organisatie. Gaat vaak om het maken van een keuze waarbij veel belangen
spelen.
Missie: waarom bestaan we?
Sub vragen die beantwoord moeten worden:
1. Waartoe en waarom bestaat onze organisatie?
2. Wat is onze identiteit? Wat is onze bestaansreden?
3. Wat is onze primaire functie? Wat is ons ultieme hoofddoel?
4. Voor wie bestaan we? Wie zijn onze voornaamste stakeholders?
5. In welke fundamentele behoefte(n) voorzien wij?
Visie: wat willen we zijn?
Sub vragen die beantwoord moeten worden:
1. Wat is ons toekomstbeeld?
2. Wat zijn onze lange termijn ambities?
3. Wat willen we bereiken?
4. Wat is ons gemeenschappelijk beeld van een gewenste en haalbare geachte toekomst situatie – en van
het veranderingstraject dat nodig is om daar te komen?
5. Waar staan we voor, wat verbindt ons, wie willen we zijn, wat is essentieel in onze houding en waar
geloven we in? Kortom: wat zijn onze kernwaarden?
Strategie: wat is onze aanpak?
Sub vraag die beantwoordt moet worden:
1. Welke concrete acties willen wij (op de middellange termijn) ondernemen om onze visie te realiseren?
Strategie: de drie samenhangende dimensies
3
