Samenvatting Hersenen en gedrag
Minor inleiding in de Toegepast Psychologie
,Inhoudsopgave
Bijeenkomst 2 Het brein als zakmes........................................................................................................ 4
Evolutie en gedrag ............................................................................................................................... 4
Darwins theorie: natuurlijke selectie .................................................................................................. 4
Darwins theorie: seksuele selectie ...................................................................................................... 4
Evolutie na Darwin .............................................................................................................................. 6
Het allereerste begin: de vergelijkende psychologie en de cognitieve archeologie ........................... 6
Het brein als zakmes: uitgangspunten van de evolutionaire psychologie .......................................... 8
Overige informatie PowerPoint........................................................................................................... 9
Bijeenkomst 2 Het wat en hoe van de neurowetenschappen (boek hersenwerk) ............................... 10
Vorm en functie van het neuron ....................................................................................................... 11
Anatomie van het zenuwstelsel ........................................................................................................ 12
Bijeenkomst 2 (boek fundamenten) het zenuwstelsel ......................................................................... 13
Chemische deelproces....................................................................................................................... 14
Elektrisch deelproces......................................................................................................................... 15
Middelengebruik ............................................................................................................................... 17
Bijeenkomst 3 Anatomie van het brein: hemisferen en verbindingsroutes (boek hersenwerk) ...... 20
Anatomie van het brein: drie delen .................................................................................................. 21
Anatomie van het brein: het limbische systeem ............................................................................... 23
Methoden .......................................................................................................................................... 24
Methoden: het registeren van hersenactivatie ................................................................................ 24
Plasticiteit .......................................................................................................................................... 26
Bijeenkomt 4 Visuele waarneming ........................................................................................................ 30
Functie van de visuele waarneming .................................................................................................. 30
Route van de visuele informatie ....................................................................................................... 30
Complexe visuele perceptie: het herkennen en onthouden van gezichten ..................................... 34
Proces van informatieverwerking ..................................................................................................... 35
Stoornissen ........................................................................................................................................ 37
Bijeenkomst 5 het emotionele brein..................................................................................................... 38
Grip op gevoel ................................................................................................................................... 38
3 theorieën over emoties .................................................................................................................. 38
Amygdala ........................................................................................................................................... 40
Emoties in de cortex .......................................................................................................................... 42
Netwerken van emoties .................................................................................................................... 43
Herkennen van emoties bij anderen ................................................................................................. 44
Bijeenkomst 7 taal ................................................................................................................................. 46
,Taalstoornissen.................................................................................................................................. 46
Evolutie in taal ................................................................................................................................... 47
Taaltheorieën .................................................................................................................................... 48
Taal in context ................................................................................................................................... 48
, Bijeenkomst 2 Het brein als zakmes
Evolutie en gedrag
Charles Darwin: de evolutietheorie. Zijn idee van natuurlijke selectie had in eerste in instantie grote
invloed op de biologie, de geologie en op de archeologie. Daarna voorzag hij in 1859 ook al de
ontwikkeling van de evolutionaire psychologie.
Evolutionaire psychologie: zij zoeken naar evolutionaire verklaringen voor de geest, het gedrag en de
hersenen van de mens. De hersenen zijn, net als alle andere onderdelen van het lichaam, de
uitkomst van een evolutionair proces. Zij houden zich bezig met vragen over de functie en de
evolutie hiervan. Welke aspecten van ons gedrag zijn aangeboren? Hoe passen we ons aan aan
veranderingen in onze omgeving? Waarom worden we jaloers?
Evolutionaire biologen: kijken met een functionele brik naar de lichaamsdelen: wat is de functie van
het lichaamsdeel en waarom is het geëvolueerd?
Darwins theorie: natuurlijke selectie
Theorie van Darwin: tot het moment dat Darwin zijn theorie openbaar maakte, beschouwde men de
natuur als een product van God. Alle verschillende soorten zijn door God in zes dagen geschapen en
vanaf hun ontstaan is er niets veranderd aan hun gedrag en voorkomen. Wij leven in Gods ontwerp.
Volgens Darwin daarentegen zijn soorten geleidelijk ontstaan en is er geen doel of zijn van dit proces.
Er is geen ontwerper geweest. Wat heeft dan gezorgd voor de enorme diversiteit die we zien in de
natuur? Darwins revolutionaire antwoord op deze vraag luidde: het proces van natuurlijke selectie.
Natuurlijke selectie: sommige dieren/mensen uit een bepaalde populatie beter in hun omgeving
passen. Ze hebben daardoor meer kans om te zorgen voor overlevende nakomelingen dan minder
goed aangepast dieren/mensen. De individuen die niet goed aangepast zijn aan de omgeving zullen
minder nakomelingen produceren en hun kenmerken zullen aan minder nakomelingen doorgegeven
worden.
De planten en dieren die we nu in de natuur kunnen waarnemen, zijn goed aangepast aan hun
omgeving tot nu toe. Er is daarbij geen streven naar steeds meer complexiteit. Mensen en andere
complexe dieren zijn dus niet beter aangepast dan eencelligen.
Adaptaties: de kenmerken die bijdrage aan overleving en reproductie worden zo genoemd.
Adaptaties onderscheid je van eigenschapen die niet bijdragen aan overleving en voortplanting.
Adaptaties zijn meestal complex van aard, bestaan uit verschillende onderdelen, werken meestal
automatisch en hebben een duidelijke functie.
Voorbeeld: het oog. Het oog heeft zich ontwikkeld uit steeds weer kleine aanpassingen aan reeds
bestaande adaptaties
Het voorbeeld van het oog laat ook zien dat adaptaties functioneel gespecialiseerd zijn. Het oog is
heel goed in het doorgeven van gereflecteerd licht aan het brein, zodat dit de visuele informatie
verder verwerkt, maar is niet in staat om een boterham met kaas te verteren. Adaptaties kunnen een
bepaalde taak heel goed, maar andere taken niet.
Darwins theorie: seksuele selectie
Waarom doen mannetjesprieelvolgels alleen moete voor hun bouwsel? Waarom heeft een
mannetjespauw zo’n onhandige staart? Een waarom besteden de mannetjes van zo veel andere
diersoorten ook veel tijd en energie aan dit soort uiterlijk vertoon?
Dit was tegen de theorie van natuurlijke selectie. Daarom kwam Darwin met de theorie van seksuele
selectie
Seksuele selectie: daarin stelde hij dat de veren van de pauw of het harde werken van de prieelvogel
inderdaad nadelig kunnen zijn, maar dat de baten opwegen tegen de kosten. De baten zijn de
Minor inleiding in de Toegepast Psychologie
,Inhoudsopgave
Bijeenkomst 2 Het brein als zakmes........................................................................................................ 4
Evolutie en gedrag ............................................................................................................................... 4
Darwins theorie: natuurlijke selectie .................................................................................................. 4
Darwins theorie: seksuele selectie ...................................................................................................... 4
Evolutie na Darwin .............................................................................................................................. 6
Het allereerste begin: de vergelijkende psychologie en de cognitieve archeologie ........................... 6
Het brein als zakmes: uitgangspunten van de evolutionaire psychologie .......................................... 8
Overige informatie PowerPoint........................................................................................................... 9
Bijeenkomst 2 Het wat en hoe van de neurowetenschappen (boek hersenwerk) ............................... 10
Vorm en functie van het neuron ....................................................................................................... 11
Anatomie van het zenuwstelsel ........................................................................................................ 12
Bijeenkomst 2 (boek fundamenten) het zenuwstelsel ......................................................................... 13
Chemische deelproces....................................................................................................................... 14
Elektrisch deelproces......................................................................................................................... 15
Middelengebruik ............................................................................................................................... 17
Bijeenkomst 3 Anatomie van het brein: hemisferen en verbindingsroutes (boek hersenwerk) ...... 20
Anatomie van het brein: drie delen .................................................................................................. 21
Anatomie van het brein: het limbische systeem ............................................................................... 23
Methoden .......................................................................................................................................... 24
Methoden: het registeren van hersenactivatie ................................................................................ 24
Plasticiteit .......................................................................................................................................... 26
Bijeenkomt 4 Visuele waarneming ........................................................................................................ 30
Functie van de visuele waarneming .................................................................................................. 30
Route van de visuele informatie ....................................................................................................... 30
Complexe visuele perceptie: het herkennen en onthouden van gezichten ..................................... 34
Proces van informatieverwerking ..................................................................................................... 35
Stoornissen ........................................................................................................................................ 37
Bijeenkomst 5 het emotionele brein..................................................................................................... 38
Grip op gevoel ................................................................................................................................... 38
3 theorieën over emoties .................................................................................................................. 38
Amygdala ........................................................................................................................................... 40
Emoties in de cortex .......................................................................................................................... 42
Netwerken van emoties .................................................................................................................... 43
Herkennen van emoties bij anderen ................................................................................................. 44
Bijeenkomst 7 taal ................................................................................................................................. 46
,Taalstoornissen.................................................................................................................................. 46
Evolutie in taal ................................................................................................................................... 47
Taaltheorieën .................................................................................................................................... 48
Taal in context ................................................................................................................................... 48
, Bijeenkomst 2 Het brein als zakmes
Evolutie en gedrag
Charles Darwin: de evolutietheorie. Zijn idee van natuurlijke selectie had in eerste in instantie grote
invloed op de biologie, de geologie en op de archeologie. Daarna voorzag hij in 1859 ook al de
ontwikkeling van de evolutionaire psychologie.
Evolutionaire psychologie: zij zoeken naar evolutionaire verklaringen voor de geest, het gedrag en de
hersenen van de mens. De hersenen zijn, net als alle andere onderdelen van het lichaam, de
uitkomst van een evolutionair proces. Zij houden zich bezig met vragen over de functie en de
evolutie hiervan. Welke aspecten van ons gedrag zijn aangeboren? Hoe passen we ons aan aan
veranderingen in onze omgeving? Waarom worden we jaloers?
Evolutionaire biologen: kijken met een functionele brik naar de lichaamsdelen: wat is de functie van
het lichaamsdeel en waarom is het geëvolueerd?
Darwins theorie: natuurlijke selectie
Theorie van Darwin: tot het moment dat Darwin zijn theorie openbaar maakte, beschouwde men de
natuur als een product van God. Alle verschillende soorten zijn door God in zes dagen geschapen en
vanaf hun ontstaan is er niets veranderd aan hun gedrag en voorkomen. Wij leven in Gods ontwerp.
Volgens Darwin daarentegen zijn soorten geleidelijk ontstaan en is er geen doel of zijn van dit proces.
Er is geen ontwerper geweest. Wat heeft dan gezorgd voor de enorme diversiteit die we zien in de
natuur? Darwins revolutionaire antwoord op deze vraag luidde: het proces van natuurlijke selectie.
Natuurlijke selectie: sommige dieren/mensen uit een bepaalde populatie beter in hun omgeving
passen. Ze hebben daardoor meer kans om te zorgen voor overlevende nakomelingen dan minder
goed aangepast dieren/mensen. De individuen die niet goed aangepast zijn aan de omgeving zullen
minder nakomelingen produceren en hun kenmerken zullen aan minder nakomelingen doorgegeven
worden.
De planten en dieren die we nu in de natuur kunnen waarnemen, zijn goed aangepast aan hun
omgeving tot nu toe. Er is daarbij geen streven naar steeds meer complexiteit. Mensen en andere
complexe dieren zijn dus niet beter aangepast dan eencelligen.
Adaptaties: de kenmerken die bijdrage aan overleving en reproductie worden zo genoemd.
Adaptaties onderscheid je van eigenschapen die niet bijdragen aan overleving en voortplanting.
Adaptaties zijn meestal complex van aard, bestaan uit verschillende onderdelen, werken meestal
automatisch en hebben een duidelijke functie.
Voorbeeld: het oog. Het oog heeft zich ontwikkeld uit steeds weer kleine aanpassingen aan reeds
bestaande adaptaties
Het voorbeeld van het oog laat ook zien dat adaptaties functioneel gespecialiseerd zijn. Het oog is
heel goed in het doorgeven van gereflecteerd licht aan het brein, zodat dit de visuele informatie
verder verwerkt, maar is niet in staat om een boterham met kaas te verteren. Adaptaties kunnen een
bepaalde taak heel goed, maar andere taken niet.
Darwins theorie: seksuele selectie
Waarom doen mannetjesprieelvolgels alleen moete voor hun bouwsel? Waarom heeft een
mannetjespauw zo’n onhandige staart? Een waarom besteden de mannetjes van zo veel andere
diersoorten ook veel tijd en energie aan dit soort uiterlijk vertoon?
Dit was tegen de theorie van natuurlijke selectie. Daarom kwam Darwin met de theorie van seksuele
selectie
Seksuele selectie: daarin stelde hij dat de veren van de pauw of het harde werken van de prieelvogel
inderdaad nadelig kunnen zijn, maar dat de baten opwegen tegen de kosten. De baten zijn de
