CELLEN/ORGANEN/ORGAANSTELSELS T79-81
cel - weefsel (dezelfde functie) - orgaan - orgaanstelsel
lichaamsoppervlak groot t.o.v. volume (klein organisme)
● eukaryoten: kern met DNA
○ Virussen: DNA/RNA omgeven met eiwitmantel, gastheer nodig
● Prokaryoten: geen kern, mitochondriën, golgi systeem
○ Bacteriën: plasmiden
Onderdelen:
- centriolen: verdeling chromosomen bij celdeling
- celmembraan: bescherming, regeling (receptoren), selectief permeabel
- mitochondriën: mtDNA, ATP-productie (aërobe dissimilatie)
Transport:
⇒ passief: diffusie (moleculen naar lagere c) & osmose (H2O naar hogere osmo-waarde)
⇒ actief: ionenpomp, transportenzymen, exocytose & endocytose (opname)
⇒ symport: 2 verschillende stoffen tegelijk (lift op stroom door concentratie verschil)
CELCYCLUS T76
Celdeling: groei (specialisatie/differentiatie/inductie) → veroudering (kortere telomeren)
1. G1-fase: controle voor start S-fase
2. G2-fase: controle volledige DNA duplicatie
3. M-fase: controle centromeren aan kernspoel (chromosomen gespiraliseerd)
- MITOSE: 2n → 2n +2n
- MEIOSE I: 2n → n + n [2 chromatiden per cel]
- MEIOSE II: n → n + n [4 haploïd]
● crossing over: uitwisseling homologen delen chromosomen (interfase)
● Non-disjunction: chromatiden gaan niet uit elkaar
mutaties: punt- (insertie, deletie, substitutie), inversie, duplicatie, translocatie
ERFELIJKHEID T70
Chromosomen: dubbele strengen DNA om histonen met genen
- diploïd (2n)= lichaamscel kern, 46 bv. Aa
- haploïde (n) = gameten, 23 bv. A of a
- tetraploïd (4n) bv. AAaa
Gen/allel: deel chromosoom, info voor 1 erfelijke eigenschap/eiwit
⇒ ‘aan’ dan eiwitsynthese door vorming messenger-RNA
- fenotype: waarneembare eigenschappen
- haplotype: allelen op 1 chromosoom
● intermediair: beide allelen even dominant (mix)
● X-chromosomale: recessieve altijd tot uiting bij mannen
ALLELFREQUENTIE: p+q=1
GENOTYPE FREQUENCIES: p2 + q2 + 2pq = 1
, GAAT VERDER OP DE VOLGENDE PAGINA
DNA/RNA, enzymen
bloedvaten- / lymfe- / verterings- / ademhalingsstelsel
zenuwstelsel en immuniteit
verterings en uitscheidingsstelsel
planten
ecosystemen en evolutie
voortplantingsstelsel, hormonen, spieren
cel - weefsel (dezelfde functie) - orgaan - orgaanstelsel
lichaamsoppervlak groot t.o.v. volume (klein organisme)
● eukaryoten: kern met DNA
○ Virussen: DNA/RNA omgeven met eiwitmantel, gastheer nodig
● Prokaryoten: geen kern, mitochondriën, golgi systeem
○ Bacteriën: plasmiden
Onderdelen:
- centriolen: verdeling chromosomen bij celdeling
- celmembraan: bescherming, regeling (receptoren), selectief permeabel
- mitochondriën: mtDNA, ATP-productie (aërobe dissimilatie)
Transport:
⇒ passief: diffusie (moleculen naar lagere c) & osmose (H2O naar hogere osmo-waarde)
⇒ actief: ionenpomp, transportenzymen, exocytose & endocytose (opname)
⇒ symport: 2 verschillende stoffen tegelijk (lift op stroom door concentratie verschil)
CELCYCLUS T76
Celdeling: groei (specialisatie/differentiatie/inductie) → veroudering (kortere telomeren)
1. G1-fase: controle voor start S-fase
2. G2-fase: controle volledige DNA duplicatie
3. M-fase: controle centromeren aan kernspoel (chromosomen gespiraliseerd)
- MITOSE: 2n → 2n +2n
- MEIOSE I: 2n → n + n [2 chromatiden per cel]
- MEIOSE II: n → n + n [4 haploïd]
● crossing over: uitwisseling homologen delen chromosomen (interfase)
● Non-disjunction: chromatiden gaan niet uit elkaar
mutaties: punt- (insertie, deletie, substitutie), inversie, duplicatie, translocatie
ERFELIJKHEID T70
Chromosomen: dubbele strengen DNA om histonen met genen
- diploïd (2n)= lichaamscel kern, 46 bv. Aa
- haploïde (n) = gameten, 23 bv. A of a
- tetraploïd (4n) bv. AAaa
Gen/allel: deel chromosoom, info voor 1 erfelijke eigenschap/eiwit
⇒ ‘aan’ dan eiwitsynthese door vorming messenger-RNA
- fenotype: waarneembare eigenschappen
- haplotype: allelen op 1 chromosoom
● intermediair: beide allelen even dominant (mix)
● X-chromosomale: recessieve altijd tot uiting bij mannen
ALLELFREQUENTIE: p+q=1
GENOTYPE FREQUENCIES: p2 + q2 + 2pq = 1
, GAAT VERDER OP DE VOLGENDE PAGINA
DNA/RNA, enzymen
bloedvaten- / lymfe- / verterings- / ademhalingsstelsel
zenuwstelsel en immuniteit
verterings en uitscheidingsstelsel
planten
ecosystemen en evolutie
voortplantingsstelsel, hormonen, spieren
