Inleiding wetenschappelijk onderzoek begrippenlijst (IWO)

Hoorcollege 2 - Begrippen
Probleemstelling Een beschrijving van de discrepantie tussen de feitelijkheid
en de wenselijkheid.
Fundamenteel onderzoek Theorie gestuurd onderzoek.
Doelstelling in een onderzoek Beoogd resultaat: wat moet het onderzoek aan kennis
opleveren?
Doelstelling van een Beoogde benutting: hoe wordt de verkregen kennis benut?
onderzoek

Instrumentele benutting De verkregen kennis van een wetenschappelijk onderzoek
leidt tot een verandering in het handelen.
Conceptuele benutting De verkregen kennis van een wetenschappelijk onderzoek
leidt tot een vernadering in het denken.
Descriptieve Onderzoeksvraag naar een feitelijke beschrijving van de
onderzoeksvraag werkelijkheid
Normatieve onderzoeksvraag Onderzoeksvraag waaraan een waardeoordeel ten
grondslag ligt.
Correlationele Onderzoeksvraag naar een relatie, verband of samenhang.
onderzoeksvraag
Impact onderzoeksvraag Onderzoeksvraag naar een causaal(oorzaak) verband.
Conceptuele model Schematische weergave van de relevante variabelen en de
verwachte onderlinge relaties tussen die variabelen.
Variabele Een kenmerk dat een onderzoekselement al of niet, of in
meer of mindere mate bezit.
Hypothese De verwachte onderlinge relatie tussen variabelen in een
wetenschappelijk onderzoek.
Onderzoekselementen Diegenen (of datgene) waarop de variabelen betrekking
hebben
Kwalitatieve variabelen De waarden van deze variabelen duiden
categorieën/groepen aan.
Kwantitatieve variabelen De waarden van deze variabelen duiden een kwantiteit aan
(hoeveelheid/grootte).
Theoretische definitie Een abstracte beschrijving van een variabele: wat wordt
met de variabele bedoeld?
Operationele definitie Een concrete beschrijving van de variabele: hoe wordt de
variabele gemeten, waargenomen of gemanipuleerd?
Afhankelijke variabele De te verklaren variabele; het vermoedelijke gevolg.

Onafhankelijke variabele Variabele die een mogelijke verklaring geeft voor de
verschillende waarden van de afhankelijke variabele; de
vermoedelijke oorzaak.
Positieve samenhang Een toename op de ene variabele gaat gepaard met een
evenredige toename op de andere variabele.
Negatieve samenhang Een toename op de ene variabele gaat gepaard met een
evenredige afname op de andere variabele en vice versa.
Geen samenhang Een toe- of afname op de ene variabele gaat niet gepaard
met een systematische toe- of afnamne in de andere
variabele.
Curvilineaire samenhang Een toe- of afname op de ene variabele gaat systematisch

, gepaard met een toe- of afname op de andere variabele
maar zodanig dat het verband eerder de vorm heeft van een
kromme dan van een rechte lijn.
Mediatie Als de samenhang tussen de onafhankelijke en afhankelijke
variabele afzwakt of verdwijnt wanneer er gecontroleerd
wordt voor een derde variabele, en wanneer die derde
variabele bovendien in tijd voorkomt tussen de
onafhankelijke en afhankelijke variabele.
Moderatie Als de oorspronkelijke samenhang tussen de
onafhankelijke en de afhankelijke variabele evenredig
verandert met de waarde van een derde variabele.




Hoorcollege 3 – begrippen

, Dikgedrukte woorden zijn voorbeelden van pre-experimenteel onderzoek designs
Covariatie van oorzaak en De onafhankelijke variabele en afhankelijke variabele hangen
gevolg samen.

Tijdvolgorde probleem De onafhankelijke variabele moet in tijd voorafgaan aan de
afhankelijke variabele.
Derde variabele probleem De samenhang tussen de onafhankelijke en afhankelijke
variabele mag niet worden verklaard door een andere
variabele.
Zuiver experimenteel Een onderzoeksopzet waarbij alle omstandigheden onder
onderzoek controle worden gehouden, terwijl er gemanipuleerd wordt
met de onafhankelijke variabele (vaak een behandeling of
treatment). Het stelt je in staat om te achterhalen of het
manipuleren van de onafhankelijke variabele de oorzaak is
van een verandering in de afhankelijke variabele.
Correlationeel onderzoek Onderzoek waarbij de onafhankelijke variabele niet wordt
gemanipuleerd, maar slechts wordt gemeten.
Schijnsamenhang Als de samenhang tussen de onafhankelijke en afhankelijke
variabele verdwijnt wanneer er gecontroleerd wordt voor een
derde variabele, en wanneer die derde variabele bovendien in
tijd vooraf gaat aan de relatie tussen de onafhankelijke en de
afhankelijke variabele.
Design Grondvorm van onderzoek; schematische weergave van de
meetmomenten en de omstandigheden bij de onderscheiden
groepen in het onderzoek.
Pre-experimenteel Een onderzoeksopzet waarbij men niet kan achterhalen of het
onderzoek manipuleren van de onafhankelijke variabele de oorzaak is
van een verandering in de afhankelijke variabele. Hieronder
vallen: one shot case study, one group pretest-posttest design
en de statische groepsvergelijking.
One-shot case study One group posttest only design
One-shot case study Onderzoek waarin een treatment wordt aangeboden gevolgd
door een nameting.
One group pretest- Onderzoek waarin achtereenvolgens een voormeting, een
posttest design treatment en een nameting wordt aangeboden
Within Subject-design Onderzoek waarin bij dezelfde mensen meerdere gegevens
worden verzameld (dezelfde gegevens op verschillende
tijdstippen of dezelfde gegevens onder verschillende
omstandigheden/condities).
Statische Niet-equivalent controlgroup posttest only design.
groepsvergelijking
Statische Onderzoek met twee (of meer) groepen, die niet door middel
groepsvergelijking van randomiseren of matchen zijn samengesteld. De
experimentele groep krijgt een treatment aangeboden en de
controle groep(en) niks (of iets anders) waarna bij beiden
alleen een nameting volgen
Between Subject-design Onderzoek waarin je meerdere subgroepen onderling kunt
vergelijken.
Buitenexperimentele Alternatieve verklaringen voor veranderingen in de
factoren afhankelijke variabele.