DSM-criteria psychopathologie
Inhoud
13. Disruptieve stemmingsstoornis...................................................................................................8
14. Majeure depressieve stoornis......................................................................................................8
19. Trichotillomanie.........................................................................................................................12
25. Voorlopige ticstoornis................................................................................................................14
29. Zelfverwondend gedrag (ZVG)...................................................................................................16
1. ASS
A. Persisterende deficiënties in de sociale communicatie en sociale interactie in uiteenlopende
situaties, zoals blijkt uit volgende actuele of biografische kenmerken:
1. deficiënties in de sociaal-emotionele wederkerigheid
2. deficiënties in het non-verbale communicatieve gedrag dat gebruikt wordt voor sociale interactie
3. deficiënties in het ontwikkelen, onderhouden en begrijpen van relaties
B. Beperkte, repetitieve gedragspatronen, interesses of activiteiten, zoals blijkt uit minstens twee
van de volgende actuele of biografische kenmerken:
4. stereotiepe of repetitieve motorische bewegingen, gebruik van voorwerpen of spraak
5. hardnekkig vasthouden aan hetzelfde, inflexibel gehecht zijn aan routines of geritualiseerde
patronen van verbaal of non-verbaal gedrag
6. zeer beperkte, gefixeerde interesses de abnormaal intens of gefocust zijn
7. hyper-of hyporeactiviteit op zintuiglijke prikkels of ongewone belangstelling voor de zintuiglijke
aspecten in de omgeving
Specificatie van ernst is gebaseerd op beperkingen in de sociale communicatie en beperkte,
repetitieve gedragspatronen:
-niveau 3: vereist zeer substantiële ondersteuning
-niveau 2: vereist substantiële ondersteuning
-niveau 1: vereist ondersteuning
2. ADHD
Onoplettentheid: Twee grootste kenmerken zijn concentratieproblemen en organisatieproblemen
1
,1. Niet voldoende aandacht schenken aan details en achteloze fouten maken;
2. Moeite om de aandacht bij taak of spel te houden;
3. Lijkt niet te luisteren als hij direct aangesproken wordt;
4. Volgt aanwijzingen niet op en slaagt er niet in om taken af te maken;
5. Moeite met organiseren van taken en activiteiten
6. Vermijdt vaak om, heeft een afkeer van, of is onwillig om zich bezig te houden met taken die een
langdurige geestelijke inspanning vereisen
7. Raakt vaak dingen kwijt die nodig zijn voor taken of bezigheden
8. Wordt makkelijk afgeleid door uitwendige prikkels
9. Is vaak vergeetachtig tijdens dagelijkse bezigheden
Hyperactiviteit-impulsiviteit: Twee grootste kenmerken zijn hyperactiviteit en impulsiviteit
1. Beweegt vaak onrustig met handen en voeten, of draait in zijn stoel;
2. Staat op in de klas of in andere situaties waar verwacht wordt dat men op zijn plaats blijft;
3. Rent vaak rond of klimt overal op in situaties waarin dit ongepast is;
4. Kan moeilijk rustig spelen of zich bezighouden met ontspannende activiteiten;
5. Is vaak ‘in de weer’ of ‘draaft maar door’
6. Praat vaak excessief veel;
7. Gooit het antwoord er al uit voordat de vragen afgemaakt zijn;
8. Heeft vaak moeite op zijn of haar beurt te wachten
9. Stoort vaak anderen of dringt zich op
3 presentaties:
1. Overwegend onoplettend beeld
= kinderen die voldoen aan 6 van 9 criteria van onoplettenheid.
2. Overwegende hyperactieve/impulsieve beeld
= voldoen aan de 6 van de 9 criteria van die cluster.
3. Gecombineerd beeld
=voldoen op beide clusters aan de 6 van de 9 criteria.
3 ernstniveau’s:
- Mild : Net voldaan aan criteria en beperkte impact op functioneren
- Matig : tussenin
2
, - Ernstig : Bijna 8 of 9 symptomen en heel ernstige impact op het functioneren
3. ODD
A. Een patroon bestaand uit een boze/prikkelbare stemming, brutaal/ ongehoorzaam gedrag, of
ontevredenheid, dat minstens zes maanden duurt, zoals blijkt uit minstens 4 van de symptomen uit
een van de volgende categorieën, en dat wordt vertoond tijdens interacties met minstens één
persoon die geen broer of zus van de betrokkene is.
Boze of prikkelbare stemming:
(1) verliest vaak zijn of haar kalmte
(2) is vaak lichtgeraakt of snel geërgerd
(3) is vaak boos en ontevreden
Ruziezoekend/openlijk ongehoorzaam gedrag:
(4) maakt vaak ruzie met volwassenen
(5) verzet zich vaak actief tegen of weigert te voldoen aan regels of verzoeken van gezagsfiguren
(6) ergert anderen vaak opzettelijk
(7) geeft anderen vaak de schuld van zijn of haar fouten of wangedrag
Wraakzucht:
(8) is in de afgelopen zes maanden minstens tweemaal hatelijk of wraakzuchtig geweest
B. De stoornis veroorzaakt problemen in de sociale omgang met anderen, op school en op latere
leeftijd op het werk.
C. Het gedrag komt niet uitsluitend voor tijdens het beloop van een psychose, middelengebruik,
depressie of een bipolaire stoornis.
D. Er is niet voldaan aan de criteria van een stemmingsstoornis of antisociale
persoonlijkheidsstoornis
Specificatie van ernst:
- Licht: symptomen beperken zich tot één setting (thuis, op school, op het werk, …)
- Matig: in minstens twee settings
- Ernstig: in drie of meer settings
4. Periodiek-explosieve stoornis
A. Recidiverende uitbarstingen van gedrag die een uiting zijn van het niet kunnen beheersen van
agressieve impulsen, zoals blijkt uit:
1.verbale agressie of fysieke agressie, gemiddeld twee keer per week in een periode van drie
maanden. De fysieke agressie leidt niet tot schade of het vernielen van eigendommen of lichamelijke
verwonding van dieren of andere mensen
2. drie agressieve uitbarstingen binnen een periode van één jaar , met schade aan of vernielingen tot
gevolg, en/of fysiek geweld jegens dieren of andere mensen met lichamelijke verwondingen van
dieren of andere mensen tot gevolg
B. de mate van agressiviteit is in grove mate disproportioneel ten opzichte van de aanleiding of van
andere precipiterende psychosociale stressoren
3
Inhoud
13. Disruptieve stemmingsstoornis...................................................................................................8
14. Majeure depressieve stoornis......................................................................................................8
19. Trichotillomanie.........................................................................................................................12
25. Voorlopige ticstoornis................................................................................................................14
29. Zelfverwondend gedrag (ZVG)...................................................................................................16
1. ASS
A. Persisterende deficiënties in de sociale communicatie en sociale interactie in uiteenlopende
situaties, zoals blijkt uit volgende actuele of biografische kenmerken:
1. deficiënties in de sociaal-emotionele wederkerigheid
2. deficiënties in het non-verbale communicatieve gedrag dat gebruikt wordt voor sociale interactie
3. deficiënties in het ontwikkelen, onderhouden en begrijpen van relaties
B. Beperkte, repetitieve gedragspatronen, interesses of activiteiten, zoals blijkt uit minstens twee
van de volgende actuele of biografische kenmerken:
4. stereotiepe of repetitieve motorische bewegingen, gebruik van voorwerpen of spraak
5. hardnekkig vasthouden aan hetzelfde, inflexibel gehecht zijn aan routines of geritualiseerde
patronen van verbaal of non-verbaal gedrag
6. zeer beperkte, gefixeerde interesses de abnormaal intens of gefocust zijn
7. hyper-of hyporeactiviteit op zintuiglijke prikkels of ongewone belangstelling voor de zintuiglijke
aspecten in de omgeving
Specificatie van ernst is gebaseerd op beperkingen in de sociale communicatie en beperkte,
repetitieve gedragspatronen:
-niveau 3: vereist zeer substantiële ondersteuning
-niveau 2: vereist substantiële ondersteuning
-niveau 1: vereist ondersteuning
2. ADHD
Onoplettentheid: Twee grootste kenmerken zijn concentratieproblemen en organisatieproblemen
1
,1. Niet voldoende aandacht schenken aan details en achteloze fouten maken;
2. Moeite om de aandacht bij taak of spel te houden;
3. Lijkt niet te luisteren als hij direct aangesproken wordt;
4. Volgt aanwijzingen niet op en slaagt er niet in om taken af te maken;
5. Moeite met organiseren van taken en activiteiten
6. Vermijdt vaak om, heeft een afkeer van, of is onwillig om zich bezig te houden met taken die een
langdurige geestelijke inspanning vereisen
7. Raakt vaak dingen kwijt die nodig zijn voor taken of bezigheden
8. Wordt makkelijk afgeleid door uitwendige prikkels
9. Is vaak vergeetachtig tijdens dagelijkse bezigheden
Hyperactiviteit-impulsiviteit: Twee grootste kenmerken zijn hyperactiviteit en impulsiviteit
1. Beweegt vaak onrustig met handen en voeten, of draait in zijn stoel;
2. Staat op in de klas of in andere situaties waar verwacht wordt dat men op zijn plaats blijft;
3. Rent vaak rond of klimt overal op in situaties waarin dit ongepast is;
4. Kan moeilijk rustig spelen of zich bezighouden met ontspannende activiteiten;
5. Is vaak ‘in de weer’ of ‘draaft maar door’
6. Praat vaak excessief veel;
7. Gooit het antwoord er al uit voordat de vragen afgemaakt zijn;
8. Heeft vaak moeite op zijn of haar beurt te wachten
9. Stoort vaak anderen of dringt zich op
3 presentaties:
1. Overwegend onoplettend beeld
= kinderen die voldoen aan 6 van 9 criteria van onoplettenheid.
2. Overwegende hyperactieve/impulsieve beeld
= voldoen aan de 6 van de 9 criteria van die cluster.
3. Gecombineerd beeld
=voldoen op beide clusters aan de 6 van de 9 criteria.
3 ernstniveau’s:
- Mild : Net voldaan aan criteria en beperkte impact op functioneren
- Matig : tussenin
2
, - Ernstig : Bijna 8 of 9 symptomen en heel ernstige impact op het functioneren
3. ODD
A. Een patroon bestaand uit een boze/prikkelbare stemming, brutaal/ ongehoorzaam gedrag, of
ontevredenheid, dat minstens zes maanden duurt, zoals blijkt uit minstens 4 van de symptomen uit
een van de volgende categorieën, en dat wordt vertoond tijdens interacties met minstens één
persoon die geen broer of zus van de betrokkene is.
Boze of prikkelbare stemming:
(1) verliest vaak zijn of haar kalmte
(2) is vaak lichtgeraakt of snel geërgerd
(3) is vaak boos en ontevreden
Ruziezoekend/openlijk ongehoorzaam gedrag:
(4) maakt vaak ruzie met volwassenen
(5) verzet zich vaak actief tegen of weigert te voldoen aan regels of verzoeken van gezagsfiguren
(6) ergert anderen vaak opzettelijk
(7) geeft anderen vaak de schuld van zijn of haar fouten of wangedrag
Wraakzucht:
(8) is in de afgelopen zes maanden minstens tweemaal hatelijk of wraakzuchtig geweest
B. De stoornis veroorzaakt problemen in de sociale omgang met anderen, op school en op latere
leeftijd op het werk.
C. Het gedrag komt niet uitsluitend voor tijdens het beloop van een psychose, middelengebruik,
depressie of een bipolaire stoornis.
D. Er is niet voldaan aan de criteria van een stemmingsstoornis of antisociale
persoonlijkheidsstoornis
Specificatie van ernst:
- Licht: symptomen beperken zich tot één setting (thuis, op school, op het werk, …)
- Matig: in minstens twee settings
- Ernstig: in drie of meer settings
4. Periodiek-explosieve stoornis
A. Recidiverende uitbarstingen van gedrag die een uiting zijn van het niet kunnen beheersen van
agressieve impulsen, zoals blijkt uit:
1.verbale agressie of fysieke agressie, gemiddeld twee keer per week in een periode van drie
maanden. De fysieke agressie leidt niet tot schade of het vernielen van eigendommen of lichamelijke
verwonding van dieren of andere mensen
2. drie agressieve uitbarstingen binnen een periode van één jaar , met schade aan of vernielingen tot
gevolg, en/of fysiek geweld jegens dieren of andere mensen met lichamelijke verwondingen van
dieren of andere mensen tot gevolg
B. de mate van agressiviteit is in grove mate disproportioneel ten opzichte van de aanleiding of van
andere precipiterende psychosociale stressoren
3
