SAMENVATTING LICHAMELIJK
FUNCTIONEREN 5
THEMA 1: GYNAECOLOGIE EN VERLOSKUNDE
MARTINI 10.9.5: DE GESLACHTSORGANEN
De testes
Bij de man vormen de interstitiële cellen van de testes steroïdhormonen die androgenen worden genoemd;
testosteron is het belangrijkste androgeen. Testosteron heeft ook invloed op de stofwisseling in het gehele
lichaam. Testosteron drie taken:
1. Bevordert de vorming van functionele spermacellen, het onderhoud van de klieren van de
mannelijke voortplantingsorganen.
2. Bepaalt de secundaire geslachtskenmerken, zoals gezichtsbeharing & verdeling lichaamsvet.
3. Stimuleert de eiwitsynthese en de spiergroei en leidt tot agressief gedrag.
Steuncellen (sertolicellen) in de testes spelen een rol bij de vorming van functionele spermacellen. Wanneer
de sertolicellen door FSH worden gestimuleerd, geven ze het hormoon inhibine (remt de afgifte van TSH door
de hypofysevoorkwab) af. De hormonen FSH en inhibine werken samen om de productie van spermacellen op
een normaal niveau te behouden.
De ovaria
Wanneer follikels in de ovaria door FSH worden gestimuleerd, gaan ze eicellen produceren.
Follikelcellen rond de eicellen produceren oestrogenen (steroïdhormonen die rijping van eicellen en bekleding
van baarmoederwand bevorderen) Onder stimulering van FSH geven follikelcellen inhibine af; onderdrukt de
afgifte van FSH via negatieve terugkoppeling.
Na de ovulatie ontwikkelt het follikel zich tot het gele lichaam (corpus luteum) -> aangestuurd door LH uit
hypofysevoorkwab. Cellen van het gele lichaam geven oestrogenen en progestativa (progesteron) af.
Progesteron versnelt de verplaatsing van een bevruchte eicel door de eileiders en bereidt de
baarmoeder voor op een zwangerschap. Dit hormoon kan ook (in een bepaalde samenstelling) zorgen
dat de melkklieren gaan groeien. (Schiet richting Uteres)
De vorming van androgenen, oestrogenen en progestativa wordt geregeld door regulerende hormonen vanuit
de hypofysevoorkwab.
Pagina 1 van 33
,Tijdens de zwangerschap functioneert de placenta als hormoonklier en werkt samen met de ovaria en de
hypofyse, zodat de zwangerschap goed verloopt.
MARTINI 19.2 INLEIDING
Vanuit elk van beide testes reizen spermatozoën in structuren die de mannelijke tractus genitalis vormen – de
epididy – de mis, de zaadleider, het ejaculatiekanaal en de urethra – voordat ze het lichaam verlaten.
Accessoire organen, waaronder de zaadblaasjes, de prostaat en de cowperklieren, geven hun producten aan
het ejaculatiekanaal en de urethra af.
De uitwendige geslachtsorganen van de man zijn het scrotum, dat de testes omgeeft en de penis, een erectiel
orgaan waar het distale gedeelte van de urethra doorheen loopt.
MARTINI 19.3 INLEIDING
De belangrijkste organen van het vrouwelijke
voortplantingsstelsel zijn de ovaria, de
eileiders, de baarmoeder, de vagina en de
onderdelen van de uitwendige geslachtsorganen. Bij de vrouw is net als bij de man een aantal additionele
klieren betrokken bij de regulering van de voortplanting.
Pagina 2 van 33
,Pagina 3 van 33
, ZELMAN PAGE 25-27: IMMUNE DEFICIENCY
Acquired Imunodeficiency syndrome (AIDS) is een ziekte van het immuunsysteem die wordt gekenmerkt door
een vermindering van het aantal T-helpercellen. T-helpercellen = onthouden welke ziekte je hebt. Als aids kan
je weer mazelen krijg. Antistoffen verdwijnen. Aids krijg je door HIV, via naalden, onveilige seks, soa. HIV doodt
T-helpercellen.
Antiretrovirale therapie (ART) moet snel worden gestart. Het regelt de replicatie van het virus en
vertraagt de progressie van HIV-gerelateerde ziektes. ART geneest niet en het is nog steeds
besmettelijk. ART helpt tegen het verder gaan van HIV. Nog geen vaccin beschikbaar.
HIV heeft vier stadia:
1. Primaire infectie fase, griepachtig
2. Klinische asymptomatische stadium 10 jaar
3. Symptomatische hiv weer griepachtig
4. Overgang naar aids
ZELMAN PAGE 241 – 248: SEXUALLY TRANSMITTED INFECTIONS
Gonorroe (Druiper) wordt overgedragen tijdens seksueel contact en bevalling.
Symptomen: abnormale afscheiding, bloedingen en branderig gevoel bij urineren.
Onbehandeld vrouwen: PID ; onbehandeld mannen: epidymitis – kan leiden tot onvruchtbaarheid
Gonorroe bij pasgeborene: blindheid, gewrichtsinfectie en ernstige bloedinfecties.
Diagnose: via DNA-test, kweek etc. etiologie: gramnegatieve bacterie; Neisseria gonorroe.
Behandeling: antibiotica
Syfillis lang geen klachten. Overgedragen via seksueel contact, contact met iemand met syfillis en bevalling.
1. Verschijning van kans waar Treponema pallidum het lichaam binnenkomt
2. Symptomen: niet-jeukende, wijdverspreide uitslag, koorts, hoofdpijn, haarverlies
3. Geen symptomen, kan jaren duren
Syfillis kan 10-15 jaar nadat de infectie voor het eerst is opgelopen, optreden. Organen beschadigd, dood. Kan
doodgeboorte of neonatale sterfte.
Diagnose: visualisatie van donkerveld en testen antilichamen.
Behandeling: antibiotica, schade is onomkeerbaar
Chlamidia is een stille ziekte wordt overgedragen door seksueel contact en vaginale bevallingen. Bekendste en
kan onvruchtbaarheid veroorzaken.
Symptomen: vaginale afscheiding, branderig gevoel bij urineren, pijn onderbuik, bloeden tussen menstruaties
Onbehandeld vrouwen: PID ; onbehandeld mannen: epidymitis – kan leiden tot onvruchtbaarheid
Etiologie: gramnegatieve bacterie ; chlamydia Trachomatis
Diagnose: kweek, DNA-testen en antigeen testen ; behandeling: antibiotica
Ttrichomonas -> 30 procent heeft symptomen.
Symptomen vrouwen: jeuk, branderigheid, roodheid/pijn geslachtsdelen, ongemak plassen, dunne ontlasting
Symptomen mannen: jeuk/irritatie penis, branderig gevoel na plassen/klaarkomen en penisafscheiding.
Etiologie: protozaire Trichomonas vaginales ; Diagnoses: pap-test, kweek, DNA-testen, antigeentesten
Beide partners moeten behandeld worden met antiparasitaire medicatie.
Genitale herpes wordt veroorzaakt door HSV 2. HSV 1 = koortslip, HSV 2 = genitale wratten.
Symptomen: pijnlijke blaren op of rond geslachtsdelen, kunnen schuren. Genezing duurt lang.
Baby’s kunnen bij geboorte worden blootgesteld, tekenen: hersenbeschadiging, blindheid, doood.
Diagnose: DNA-testen, kweek, medische geschiedenis, lichamelijk onderszoek, antilichamentest.
Geen behandeling, maar antivirale medicijnen kunnen vererging voorkomen.
Pagina 4 van 33
FUNCTIONEREN 5
THEMA 1: GYNAECOLOGIE EN VERLOSKUNDE
MARTINI 10.9.5: DE GESLACHTSORGANEN
De testes
Bij de man vormen de interstitiële cellen van de testes steroïdhormonen die androgenen worden genoemd;
testosteron is het belangrijkste androgeen. Testosteron heeft ook invloed op de stofwisseling in het gehele
lichaam. Testosteron drie taken:
1. Bevordert de vorming van functionele spermacellen, het onderhoud van de klieren van de
mannelijke voortplantingsorganen.
2. Bepaalt de secundaire geslachtskenmerken, zoals gezichtsbeharing & verdeling lichaamsvet.
3. Stimuleert de eiwitsynthese en de spiergroei en leidt tot agressief gedrag.
Steuncellen (sertolicellen) in de testes spelen een rol bij de vorming van functionele spermacellen. Wanneer
de sertolicellen door FSH worden gestimuleerd, geven ze het hormoon inhibine (remt de afgifte van TSH door
de hypofysevoorkwab) af. De hormonen FSH en inhibine werken samen om de productie van spermacellen op
een normaal niveau te behouden.
De ovaria
Wanneer follikels in de ovaria door FSH worden gestimuleerd, gaan ze eicellen produceren.
Follikelcellen rond de eicellen produceren oestrogenen (steroïdhormonen die rijping van eicellen en bekleding
van baarmoederwand bevorderen) Onder stimulering van FSH geven follikelcellen inhibine af; onderdrukt de
afgifte van FSH via negatieve terugkoppeling.
Na de ovulatie ontwikkelt het follikel zich tot het gele lichaam (corpus luteum) -> aangestuurd door LH uit
hypofysevoorkwab. Cellen van het gele lichaam geven oestrogenen en progestativa (progesteron) af.
Progesteron versnelt de verplaatsing van een bevruchte eicel door de eileiders en bereidt de
baarmoeder voor op een zwangerschap. Dit hormoon kan ook (in een bepaalde samenstelling) zorgen
dat de melkklieren gaan groeien. (Schiet richting Uteres)
De vorming van androgenen, oestrogenen en progestativa wordt geregeld door regulerende hormonen vanuit
de hypofysevoorkwab.
Pagina 1 van 33
,Tijdens de zwangerschap functioneert de placenta als hormoonklier en werkt samen met de ovaria en de
hypofyse, zodat de zwangerschap goed verloopt.
MARTINI 19.2 INLEIDING
Vanuit elk van beide testes reizen spermatozoën in structuren die de mannelijke tractus genitalis vormen – de
epididy – de mis, de zaadleider, het ejaculatiekanaal en de urethra – voordat ze het lichaam verlaten.
Accessoire organen, waaronder de zaadblaasjes, de prostaat en de cowperklieren, geven hun producten aan
het ejaculatiekanaal en de urethra af.
De uitwendige geslachtsorganen van de man zijn het scrotum, dat de testes omgeeft en de penis, een erectiel
orgaan waar het distale gedeelte van de urethra doorheen loopt.
MARTINI 19.3 INLEIDING
De belangrijkste organen van het vrouwelijke
voortplantingsstelsel zijn de ovaria, de
eileiders, de baarmoeder, de vagina en de
onderdelen van de uitwendige geslachtsorganen. Bij de vrouw is net als bij de man een aantal additionele
klieren betrokken bij de regulering van de voortplanting.
Pagina 2 van 33
,Pagina 3 van 33
, ZELMAN PAGE 25-27: IMMUNE DEFICIENCY
Acquired Imunodeficiency syndrome (AIDS) is een ziekte van het immuunsysteem die wordt gekenmerkt door
een vermindering van het aantal T-helpercellen. T-helpercellen = onthouden welke ziekte je hebt. Als aids kan
je weer mazelen krijg. Antistoffen verdwijnen. Aids krijg je door HIV, via naalden, onveilige seks, soa. HIV doodt
T-helpercellen.
Antiretrovirale therapie (ART) moet snel worden gestart. Het regelt de replicatie van het virus en
vertraagt de progressie van HIV-gerelateerde ziektes. ART geneest niet en het is nog steeds
besmettelijk. ART helpt tegen het verder gaan van HIV. Nog geen vaccin beschikbaar.
HIV heeft vier stadia:
1. Primaire infectie fase, griepachtig
2. Klinische asymptomatische stadium 10 jaar
3. Symptomatische hiv weer griepachtig
4. Overgang naar aids
ZELMAN PAGE 241 – 248: SEXUALLY TRANSMITTED INFECTIONS
Gonorroe (Druiper) wordt overgedragen tijdens seksueel contact en bevalling.
Symptomen: abnormale afscheiding, bloedingen en branderig gevoel bij urineren.
Onbehandeld vrouwen: PID ; onbehandeld mannen: epidymitis – kan leiden tot onvruchtbaarheid
Gonorroe bij pasgeborene: blindheid, gewrichtsinfectie en ernstige bloedinfecties.
Diagnose: via DNA-test, kweek etc. etiologie: gramnegatieve bacterie; Neisseria gonorroe.
Behandeling: antibiotica
Syfillis lang geen klachten. Overgedragen via seksueel contact, contact met iemand met syfillis en bevalling.
1. Verschijning van kans waar Treponema pallidum het lichaam binnenkomt
2. Symptomen: niet-jeukende, wijdverspreide uitslag, koorts, hoofdpijn, haarverlies
3. Geen symptomen, kan jaren duren
Syfillis kan 10-15 jaar nadat de infectie voor het eerst is opgelopen, optreden. Organen beschadigd, dood. Kan
doodgeboorte of neonatale sterfte.
Diagnose: visualisatie van donkerveld en testen antilichamen.
Behandeling: antibiotica, schade is onomkeerbaar
Chlamidia is een stille ziekte wordt overgedragen door seksueel contact en vaginale bevallingen. Bekendste en
kan onvruchtbaarheid veroorzaken.
Symptomen: vaginale afscheiding, branderig gevoel bij urineren, pijn onderbuik, bloeden tussen menstruaties
Onbehandeld vrouwen: PID ; onbehandeld mannen: epidymitis – kan leiden tot onvruchtbaarheid
Etiologie: gramnegatieve bacterie ; chlamydia Trachomatis
Diagnose: kweek, DNA-testen en antigeen testen ; behandeling: antibiotica
Ttrichomonas -> 30 procent heeft symptomen.
Symptomen vrouwen: jeuk, branderigheid, roodheid/pijn geslachtsdelen, ongemak plassen, dunne ontlasting
Symptomen mannen: jeuk/irritatie penis, branderig gevoel na plassen/klaarkomen en penisafscheiding.
Etiologie: protozaire Trichomonas vaginales ; Diagnoses: pap-test, kweek, DNA-testen, antigeentesten
Beide partners moeten behandeld worden met antiparasitaire medicatie.
Genitale herpes wordt veroorzaakt door HSV 2. HSV 1 = koortslip, HSV 2 = genitale wratten.
Symptomen: pijnlijke blaren op of rond geslachtsdelen, kunnen schuren. Genezing duurt lang.
Baby’s kunnen bij geboorte worden blootgesteld, tekenen: hersenbeschadiging, blindheid, doood.
Diagnose: DNA-testen, kweek, medische geschiedenis, lichamelijk onderszoek, antilichamentest.
Geen behandeling, maar antivirale medicijnen kunnen vererging voorkomen.
Pagina 4 van 33
