Probleemanalyse en verbetervoorstel
module kwaliteitszorg
Student: Daisy Kuijt
E-mail:
Opleiding: Post-hbo opleiding Chronisch Zieken Differentiatie; Diabetesverpleegkundige
Module: Kwaliteitszorg
Beoordelaar: Hilda van der Heyde
Inleverdatum: 14-10-2021
Aantal woorden: 4531
,Inhoudsopgave
Voorwoord ............................................................................................................................. 3
Hoofdstuk 1: Probleembeschrijving ....................................................................................... 4
1.1 Voorlopige Probleembeschrijving ................................................................................. 4
1.2 Onderzoeksvraag en doel van de probleemanalyse ..................................................... 5
1.2.1 Onderzoeksvraag .................................................................................................. 5
1.2.2 Subvragen ............................................................................................................. 5
1.2.3 Doelstelling ............................................................................................................ 5
Hoofdstuk 2. Probleemverkenning ......................................................................................... 6
2.1 Methoden van onderzoek............................................................................................. 6
2.2 Resultaten van het onderzoek...................................................................................... 7
2.2.1 Resultaten literatuuronderzoek .............................................................................. 7
2.2.2 Resultaten enquête ............................................................................................... 9
2.2.3 Resultaten individueel interview............................................................................11
2.2.5 Resultaten benchmark ..........................................................................................11
2.3 Analyse onderzoeksgegevens ....................................................................................12
2.4 Probleemsamenvatting ...............................................................................................14
Hoofdstuk 3. Verbetermaatregel ...........................................................................................15
3.1 Verbetermaatregelen ..................................................................................................15
3.2 SMART Doelstelling ....................................................................................................16
Hoofdstuk 4. Omgevingsanalyse ..........................................................................................17
4.1 Weerstandsanalyse ....................................................................................................17
4.2. SWOT-analyse...........................................................................................................18
Hoofdstuk 5. Aanpak ............................................................................................................19
5.1 Acties en planning.......................................................................................................19
Reflectie ...............................................................................................................................21
Literatuurlijst .........................................................................................................................23
Bijlagen ................................................................................................................................25
Bijlage I – Toestemming leidinggevende ...........................................................................25
Bijlage II – Verbetermindmap ............................................................................................25
Bijlage III – Analyseplan ....................................................................................................26
Bijlage IV – Praktijkbeoordeling van het Verbeterplan door de leidinggevende .................28
Bijlage V – Enquête ..........................................................................................................30
Bijlage VI – Resultaten enquête ........................................................................................34
Bijlage VII – Ruwe onderzoeksresultaten ..........................................................................39
Bijlage VIII – Zoekstrategie literatuuronderzoek ................................................................40
2
,Voorwoord
Voor u ligt het onderzoeksverslag ‘Een groepscursus voor patiënten met diabetes type 2’:
een onderzoek naar de oorzaken en in standhoudende factoren van het ontbreken aan een
groepscursus voor patiënten met diabetes type 2 in het Zaans Medisch Centrum (ZMC).
Deze scriptie is geschreven in het kader van mijn afstuderen aan de opleiding tot
Diabetesverpleegkundige aan de Hogeschool Utrecht en in opdracht van mijn werkgever het
ZMC. In de periode van april 2021 tot en met oktober 2021 ben ik bezig geweest met het
onderzoek en het schrijven van de scriptie.
In samenspraak met mijn directe collega’s is mijn onderzoeksvraag tot stand gekomen. Na
het doen van research en het afnemen van een enquête, interview en benchmark, is het
gelukt de onderzoeksvraag te beantwoorden en tot een passende verbetermaatregel te
komen.
Graag wil ik een aantal mensen bedanken. Allereerst mijn docent Hilda van der Heijde voor
de fijne begeleiding en ondersteuning tijdens dit traject. Ook wil ik mijn verpleegkundig
mentor Corina Pronk bedanken voor de bruikbare tips en wijze raad die ik heb mogen
ontvangen. Daarnaast wil ik mijn andere directe collega’s Jasmijn Tissingh, Tini Paardekoper
en Anuschka de Bie bedanken voor hun steun en effectieve manier van sparren onderling.
Verder wil ik de internisten Arjen Binnerts, Boris Kanen, Mohammed Al-Dulaimy, de
psycholoog Ifra Goossens en alle andere personen die betrokken zijn geweest bij het
onderzoek bedanken voor hun tijd en hulp. Tot slot wil ik mijn man, moeder en zus bedanken
voor hun motiverende woorden en vertrouwen in mijn kennis en kunde.
Ik wens u veel leesplezier toe.
Daisy Kuijt
Wormer, 26 september 2021
3
, Hoofdstuk 1: Probleembeschrijving
1.1 Voorlopige Probleembeschrijving
Op de polikliniek interne geneeskunde van het ZMC wordt in samenwerking met één van de
psychologen vanuit de diabetespoli twee keer per jaar de groepscursus ‘Diabetes de baas’
georganiseerd. Dit traject is gericht op de omgang met psychologische klachten voor
patiënten met diabetes type 1. In de praktijk blijkt dat psychologische klachten gerelateerd
aan de aandoening én angsten omtrent complicaties, eveneens veel gezien worden bij
patiënten met type 2. Ondanks dat beide aandoeningen een andere oorzaak en invloed op
het dagelijks leven hebben, kunnen omgang en acceptie bij zowel type 1 als bij type 2 een
rol spelen (Lageweg, 2021). Tijdens het maandelijks multidisciplinair overleg (MDO) is vanuit
de psychologie kenbaar gemaakt dat patiënten met diabetes type 2 tevens behoefte blijken
te hebben aan een groepscursus. Het is momenteel onduidelijk binnen het diabetesteam
waarom er nog geen traject wordt aangeboden vanuit het ZMC voor patiënten met diabetes
type 2. Bovenal de patiënten, maar daarnaast ook de betrokken hulpverleners kunnen baat
hebben bij ondersteuning van het emotionele welbevinden van de patiënt.
Het bestaande programma ‘Diabetes de baas’ is wetenschappelijk onderzocht. Hieruit blijkt
dat deze groepsinterventie kan helpen bij het (indien nodig) verbeteren van de
glucoseregulatie alsmede het behoud en zo mogelijk verbeteren van het emotioneel
welbevinden. Indien er geen aandacht gegeven wordt aan dit probleem zou volgens Van der
Ven & Snoek (2001) achteruitgang van de mentale gezondheid een mogelijk gevolg kunnen
zijn. Daarnaast zou dit indirect invloed kunnen hebben op de lichamelijke gezondheid.
Volgens het Beroepsprofiel verpleegkundige (2020) is het de taak van elke verpleegkundige
om aandacht te geven aan het psychisch welbevinden van de patiënt. Tevens wordt
verwacht dat de diabetesverpleegkundige kennis en vaardigheden bezit om psychosociale
ondersteuning te bieden (Beroepsdeelprofiel van diabetesverpleegkundige, 2011).
Het is onduidelijk waarom psycho-educatie en lotgenotencontact in groepsvorm niet wordt
aangeboden voor patiënten met diabetes type 2 vanuit het ZMC.
4
module kwaliteitszorg
Student: Daisy Kuijt
E-mail:
Opleiding: Post-hbo opleiding Chronisch Zieken Differentiatie; Diabetesverpleegkundige
Module: Kwaliteitszorg
Beoordelaar: Hilda van der Heyde
Inleverdatum: 14-10-2021
Aantal woorden: 4531
,Inhoudsopgave
Voorwoord ............................................................................................................................. 3
Hoofdstuk 1: Probleembeschrijving ....................................................................................... 4
1.1 Voorlopige Probleembeschrijving ................................................................................. 4
1.2 Onderzoeksvraag en doel van de probleemanalyse ..................................................... 5
1.2.1 Onderzoeksvraag .................................................................................................. 5
1.2.2 Subvragen ............................................................................................................. 5
1.2.3 Doelstelling ............................................................................................................ 5
Hoofdstuk 2. Probleemverkenning ......................................................................................... 6
2.1 Methoden van onderzoek............................................................................................. 6
2.2 Resultaten van het onderzoek...................................................................................... 7
2.2.1 Resultaten literatuuronderzoek .............................................................................. 7
2.2.2 Resultaten enquête ............................................................................................... 9
2.2.3 Resultaten individueel interview............................................................................11
2.2.5 Resultaten benchmark ..........................................................................................11
2.3 Analyse onderzoeksgegevens ....................................................................................12
2.4 Probleemsamenvatting ...............................................................................................14
Hoofdstuk 3. Verbetermaatregel ...........................................................................................15
3.1 Verbetermaatregelen ..................................................................................................15
3.2 SMART Doelstelling ....................................................................................................16
Hoofdstuk 4. Omgevingsanalyse ..........................................................................................17
4.1 Weerstandsanalyse ....................................................................................................17
4.2. SWOT-analyse...........................................................................................................18
Hoofdstuk 5. Aanpak ............................................................................................................19
5.1 Acties en planning.......................................................................................................19
Reflectie ...............................................................................................................................21
Literatuurlijst .........................................................................................................................23
Bijlagen ................................................................................................................................25
Bijlage I – Toestemming leidinggevende ...........................................................................25
Bijlage II – Verbetermindmap ............................................................................................25
Bijlage III – Analyseplan ....................................................................................................26
Bijlage IV – Praktijkbeoordeling van het Verbeterplan door de leidinggevende .................28
Bijlage V – Enquête ..........................................................................................................30
Bijlage VI – Resultaten enquête ........................................................................................34
Bijlage VII – Ruwe onderzoeksresultaten ..........................................................................39
Bijlage VIII – Zoekstrategie literatuuronderzoek ................................................................40
2
,Voorwoord
Voor u ligt het onderzoeksverslag ‘Een groepscursus voor patiënten met diabetes type 2’:
een onderzoek naar de oorzaken en in standhoudende factoren van het ontbreken aan een
groepscursus voor patiënten met diabetes type 2 in het Zaans Medisch Centrum (ZMC).
Deze scriptie is geschreven in het kader van mijn afstuderen aan de opleiding tot
Diabetesverpleegkundige aan de Hogeschool Utrecht en in opdracht van mijn werkgever het
ZMC. In de periode van april 2021 tot en met oktober 2021 ben ik bezig geweest met het
onderzoek en het schrijven van de scriptie.
In samenspraak met mijn directe collega’s is mijn onderzoeksvraag tot stand gekomen. Na
het doen van research en het afnemen van een enquête, interview en benchmark, is het
gelukt de onderzoeksvraag te beantwoorden en tot een passende verbetermaatregel te
komen.
Graag wil ik een aantal mensen bedanken. Allereerst mijn docent Hilda van der Heijde voor
de fijne begeleiding en ondersteuning tijdens dit traject. Ook wil ik mijn verpleegkundig
mentor Corina Pronk bedanken voor de bruikbare tips en wijze raad die ik heb mogen
ontvangen. Daarnaast wil ik mijn andere directe collega’s Jasmijn Tissingh, Tini Paardekoper
en Anuschka de Bie bedanken voor hun steun en effectieve manier van sparren onderling.
Verder wil ik de internisten Arjen Binnerts, Boris Kanen, Mohammed Al-Dulaimy, de
psycholoog Ifra Goossens en alle andere personen die betrokken zijn geweest bij het
onderzoek bedanken voor hun tijd en hulp. Tot slot wil ik mijn man, moeder en zus bedanken
voor hun motiverende woorden en vertrouwen in mijn kennis en kunde.
Ik wens u veel leesplezier toe.
Daisy Kuijt
Wormer, 26 september 2021
3
, Hoofdstuk 1: Probleembeschrijving
1.1 Voorlopige Probleembeschrijving
Op de polikliniek interne geneeskunde van het ZMC wordt in samenwerking met één van de
psychologen vanuit de diabetespoli twee keer per jaar de groepscursus ‘Diabetes de baas’
georganiseerd. Dit traject is gericht op de omgang met psychologische klachten voor
patiënten met diabetes type 1. In de praktijk blijkt dat psychologische klachten gerelateerd
aan de aandoening én angsten omtrent complicaties, eveneens veel gezien worden bij
patiënten met type 2. Ondanks dat beide aandoeningen een andere oorzaak en invloed op
het dagelijks leven hebben, kunnen omgang en acceptie bij zowel type 1 als bij type 2 een
rol spelen (Lageweg, 2021). Tijdens het maandelijks multidisciplinair overleg (MDO) is vanuit
de psychologie kenbaar gemaakt dat patiënten met diabetes type 2 tevens behoefte blijken
te hebben aan een groepscursus. Het is momenteel onduidelijk binnen het diabetesteam
waarom er nog geen traject wordt aangeboden vanuit het ZMC voor patiënten met diabetes
type 2. Bovenal de patiënten, maar daarnaast ook de betrokken hulpverleners kunnen baat
hebben bij ondersteuning van het emotionele welbevinden van de patiënt.
Het bestaande programma ‘Diabetes de baas’ is wetenschappelijk onderzocht. Hieruit blijkt
dat deze groepsinterventie kan helpen bij het (indien nodig) verbeteren van de
glucoseregulatie alsmede het behoud en zo mogelijk verbeteren van het emotioneel
welbevinden. Indien er geen aandacht gegeven wordt aan dit probleem zou volgens Van der
Ven & Snoek (2001) achteruitgang van de mentale gezondheid een mogelijk gevolg kunnen
zijn. Daarnaast zou dit indirect invloed kunnen hebben op de lichamelijke gezondheid.
Volgens het Beroepsprofiel verpleegkundige (2020) is het de taak van elke verpleegkundige
om aandacht te geven aan het psychisch welbevinden van de patiënt. Tevens wordt
verwacht dat de diabetesverpleegkundige kennis en vaardigheden bezit om psychosociale
ondersteuning te bieden (Beroepsdeelprofiel van diabetesverpleegkundige, 2011).
Het is onduidelijk waarom psycho-educatie en lotgenotencontact in groepsvorm niet wordt
aangeboden voor patiënten met diabetes type 2 vanuit het ZMC.
4
