Samenvatting begrippenlijst maw

Begrippenlijst maatschappijwetenschappen

Hoofdstuk 1
Paragraaf 1

 Bindingen: verwijst naar de relatie en onderlinge afhankelijkheden tussen mensen in
een gezin of familie, tussen leden van een groep, in de maatschappij en op het niveau
van de staat
 Macroniveau: samenleving, nationaal of internationaal (bindingen)
 Mesoniveau: groep of organisatie (bindingen met eigen groep zoals klasgenoten)
 Interdependentie: wederzijdse afhankelijkheid, elkaar beide kanten op nodig hebben
 Economische bindingen: afhankelijkheden die te maken hebben met de productie en
distributie van schaarse goederen= onderlinge afhankelijkheden op financieel gebied
 Politieke bindingen: afhankelijkheden die te maken hebben met de politieke macht
die mensen hebben d.w.z. kunnen fysieke dwang op anderen uitoefenen en met het
feit dat er collectief zaken geregeld moet zijn o.a. verdeling van collectieve goederen.
= onderlinge afhankelijkheden die gaan over politieke macht
 Conflicten: een situatie waarin individuen, groepen en/of staten elkaar tegenwerken
om de eigen doelen te bereiken
 Out-groepen: ‘zij’ groep
 Affectieve binding: afhankelijkheden die te maken hebben met positieve en
negatieve gevoelens van mensen voor elkaar= onderlinge afhankelijkheden over
negatieve en positieve emoties
 Cognitieve bindingen: afhankelijkheden die te maken hebben met het feit dat
mensen van en aan elkaar leren
 Socialisatie: het levenslange proces van overdracht en verwerving van de cultuur van
de groep(en) en de samenleving waar mensen toe behoren. Het proces bestaat uit
opvoeding, opleiding en andere vormen van omgang met anderen
 Sociale ongelijkheid: een situatie waarin verschillen tussen mensen in al dan niet
aangeboren kenmerken, consequenties hebben voor hun maatschappelijke positie
en leiden tot een ongelijke verdeling van schaarse en hooggewaardeerde zaken van
waardering en behandeling

,Paragraaf 2

 Groepsvorming: bindingen tussen meer dan twee mensen tot stand komen, doordat
ze elkaar beïnvloeden en gemeenschappelijke waarden en normen ontwikkelen
 Uitsluiting: wie er niet tot de groep wordt toegelaten
 Insluiting: wie er wel tot de groep wordt toegelaten
 Variabelen: de eigenschappen van de objecten die de onderzoeker in het bijzonder
interesseren en die van elkaar kunnen verschillen
 Formele groepen: vast omschreven doelen, vastgelegde regels en procedures,
bepaalde rollenstructuur en hiërarchie
 Informele groepen: stilzwijgende binding zonder vastgelegde doelen en normen
 Rollenstructuur: een meer of minder bindende verwachting ten aanzien van het
gedrag van de groepsleden die zich op een bepaalde manier verhouden
 Hiërarchie: rangorde of machtsstructuur
 Primaire groepen:
 Dropping out/ opting out: er niet meer bij willen horen
 Uitsluiting en discriminatie: er niet meer bij mogen horen
 Anomie: een toestand van onzekerheid over welke normen nog binden

, Paragraaf 3

 Sociale cohesie: het aantal en de kwaliteit van de bindingen die mensen in een
ruimer sociaal kader met elkaar hebben, het gevoel een groep te zijn, lid te zijn van
een gemeenschap, verantwoordelijkheid voor elkaars welzijn en een beroep op
anderen kunnen doen.
 Identiteit: het beeld dat iemand van zichzelf heeft, dat hij uitdraagt en anderen
voorhoudt en dat hij als kenmerkend en blijvend beschouwt voor zijn eigen persoon
en dat is afgeleid van zijn kennis over de groep(en) waar hij wel of juist ook niet deel
van uitmaakt
 Participatiesamenleving: de overheid zorgt voor een sociaal vangnet voor mensen
die in de problemen verkeren, maar de mensen moeten zeer nadrukkelijk ook zelf
initiatieven ondernemen om uit hun benarde positie te raken
 Mantelzorg: het verzorgen van hulp hoevende mensen door familieleden of
bekenden
 Macht: het vermogen om hulpbronnen in te zetten om bepaalde doelstellingen te
bereiken en de handelingsmogelijkheden van anderen te beperken of te vergroten
 Cultuur: het geheel van voorstellingen, uitdrukkingsvormen, opvattingen, waarden
en normen die mensen als lid van een groep of samenleving hebben verworven
 Socialisatie: het levenslange proces van overdracht en verwerving van de cultuur van
de groep(en) en de samenleving waar mensen toe behoren. Het proces bestaat uit
opvoeding, opleiding en ander vormen van omgang met anderen
 Acculturatie: het aanleren en verwerven van een anderen cultuur of elementen
daaruit dan die waarin iemand is opgegroeid
 Geïnternaliseerd: het zich eigen maken van waarden, normen, opvattingen en
gedragingen van een bepaalde samenleving of groep. Het wordt niet ervaren als van
buitenaf opgelegd
 Sociale controle: een middel waarmee de maatschappij of groepen in de
maatschappij de mensen zo onder druk zetten dat ze zich aan de algemeen geldende
regels en normen houden