Samenvatting EG1
Agrarisch en Stedelijk Grondgebruik
Von Thünen
Theorie van Von Thünen
De locatietheorie van Von Thünen is een opvatting die past binnen de klassieke school binnen
de economie. De klassieke economieopvatting gaat er van uit dat alle beschikbare
productiefactoren volledig worden benut. Er wordt uitgegaan van volledige mededinging, er
zijn veel aanbieders op de markt waardoor geen van hen de verkoopprijs kan beïnvloeden. De
afzet levert geen probleem op, want elk aanbod levert zijn eigen vraag op. Loon, rente, pacht
en huur vormen voor een onderneming de belangrijkste kosten, daaruit resulteert het
allocatieprobleem.
Volgens Von Thünen konden transportkosten wel eens doorslaggevend zijn voor het
grondgebruik. De theorie van Von Thünen is gebaseerd op 5 aannames:
Boeren zijn economic men; alle beslissingen zijn gericht op het maken van winst.
Grond rondom de markt is een isotrope vlakte ( vlakte zonder variatie)
De stad is geïsoleerd, zelfvoorzienend en heeft geen externe invloeden
De kwaliteit van de grond en het klimaat is overal hetzelfde
Boeren brengen hun producten zelf naar de markt
Bid rent = Hoeveel een boer maximaal voor de grond kan
betalen
Bid rent = opbrengst – productiekosten – transportkosten
Bid rent = Y(m-c) – Ytd, oplossen door m-c/t
Voorbeeld
Op de markt zelf: LR = 100 x (5-3) -100(0.05 x 0 ) = 200
Afstand van 10: LR = 100 x (5-3) - 100(0.05 x 10) = 150
Intensieve teelt zal zich dicht bij de markt bevinden,
extensieve teelt zal verder van de markt af zitten.
Dit verhaal gaat ook op voor urbane gebieden (Burgess) Het
dichtste bij het centrum van de stad zit het commerciële
gebied, daarbuiten het industrie gebied en het woongebied,
daarbuiten bevindt zich landbouwgrond.
, Centrale plaatsen theorie
Christaller en Lösch
Centrale plaatsentheorie van Christaller
Christaller probeert het ruimtelijk patroon van nederzettingen te verklaren op basis van hun
verzorgingsfunctie. Het patroon van centrale plaatsen is de uitkomst van bewuste
locatiekeuzes van bedrijven. In de theorie van Christaller is er bij grotere plaatsen, waar meer
voorzieningen zijn, sprake van een centrale plaats en een hogere orde. Ook de theorie van
Christaller kent enkele veronderstellingen:
Er is sprake van een isotrope vlakte
Transport neemt af naar mate de afstand groter wordt (friction of distance)
De bevolking is regelmatig verspreid over de ruimte
Alle mensen hebben dezelfde inkomens en consumptiepreferenties
Alleen afstand wordt gezien als variabele
Range / reikwijdte = De afstand die men maximaal wil afleggen
Treshold / drempelwaarde = De minimale afzet die nodig is om winst te maken
De prijs van een product is voor de consument de marktprijs + de transportkosten.
De standaard figuur van Christaller gaat uit van het k=3 netwerk, het verzorgingsgebied van
een plaats die één plek hoger staat in de rangorde is 3x zo groot als het gebied van één plek
daaronder. Het transport principe gaat volgens het k=4 principe, waarin de centrale plaatsen
op de transportlijnen liggen, en de allergrootste plaats nog in het centrum ligt. Het
administratieprincipe van Christaller gaat volgens k=7, waarin grote beslissingen vanuit het
centrum worden genomen.
K=3 K=4 K=7
Variatie van Lösch
Kritiek van Lösch kwam op de hexagonale vorm van de gebieden volgens Christaller, volgens
hem andere vormen, zoals een driehoek, net zo logisch. Ook waren er volgens heem veel
meer mogelijkheden dan k3 t/m k7. Het principe van Lösch was gebaseerd op ‘het principe
van de minste moeite”. Kritiek op Lösch is dat het principe bottom-up werkt i.p.v. top-down.
Lösschian landscape: economisch landschap met gebieden met meer en minder dichtheid
aan kernen daarbinnen. Het hart van een economisch landschap is de metropool (met daarin
producten/diensten met de grootste range, en het grootste benodigde afzetgebied)
Agrarisch en Stedelijk Grondgebruik
Von Thünen
Theorie van Von Thünen
De locatietheorie van Von Thünen is een opvatting die past binnen de klassieke school binnen
de economie. De klassieke economieopvatting gaat er van uit dat alle beschikbare
productiefactoren volledig worden benut. Er wordt uitgegaan van volledige mededinging, er
zijn veel aanbieders op de markt waardoor geen van hen de verkoopprijs kan beïnvloeden. De
afzet levert geen probleem op, want elk aanbod levert zijn eigen vraag op. Loon, rente, pacht
en huur vormen voor een onderneming de belangrijkste kosten, daaruit resulteert het
allocatieprobleem.
Volgens Von Thünen konden transportkosten wel eens doorslaggevend zijn voor het
grondgebruik. De theorie van Von Thünen is gebaseerd op 5 aannames:
Boeren zijn economic men; alle beslissingen zijn gericht op het maken van winst.
Grond rondom de markt is een isotrope vlakte ( vlakte zonder variatie)
De stad is geïsoleerd, zelfvoorzienend en heeft geen externe invloeden
De kwaliteit van de grond en het klimaat is overal hetzelfde
Boeren brengen hun producten zelf naar de markt
Bid rent = Hoeveel een boer maximaal voor de grond kan
betalen
Bid rent = opbrengst – productiekosten – transportkosten
Bid rent = Y(m-c) – Ytd, oplossen door m-c/t
Voorbeeld
Op de markt zelf: LR = 100 x (5-3) -100(0.05 x 0 ) = 200
Afstand van 10: LR = 100 x (5-3) - 100(0.05 x 10) = 150
Intensieve teelt zal zich dicht bij de markt bevinden,
extensieve teelt zal verder van de markt af zitten.
Dit verhaal gaat ook op voor urbane gebieden (Burgess) Het
dichtste bij het centrum van de stad zit het commerciële
gebied, daarbuiten het industrie gebied en het woongebied,
daarbuiten bevindt zich landbouwgrond.
, Centrale plaatsen theorie
Christaller en Lösch
Centrale plaatsentheorie van Christaller
Christaller probeert het ruimtelijk patroon van nederzettingen te verklaren op basis van hun
verzorgingsfunctie. Het patroon van centrale plaatsen is de uitkomst van bewuste
locatiekeuzes van bedrijven. In de theorie van Christaller is er bij grotere plaatsen, waar meer
voorzieningen zijn, sprake van een centrale plaats en een hogere orde. Ook de theorie van
Christaller kent enkele veronderstellingen:
Er is sprake van een isotrope vlakte
Transport neemt af naar mate de afstand groter wordt (friction of distance)
De bevolking is regelmatig verspreid over de ruimte
Alle mensen hebben dezelfde inkomens en consumptiepreferenties
Alleen afstand wordt gezien als variabele
Range / reikwijdte = De afstand die men maximaal wil afleggen
Treshold / drempelwaarde = De minimale afzet die nodig is om winst te maken
De prijs van een product is voor de consument de marktprijs + de transportkosten.
De standaard figuur van Christaller gaat uit van het k=3 netwerk, het verzorgingsgebied van
een plaats die één plek hoger staat in de rangorde is 3x zo groot als het gebied van één plek
daaronder. Het transport principe gaat volgens het k=4 principe, waarin de centrale plaatsen
op de transportlijnen liggen, en de allergrootste plaats nog in het centrum ligt. Het
administratieprincipe van Christaller gaat volgens k=7, waarin grote beslissingen vanuit het
centrum worden genomen.
K=3 K=4 K=7
Variatie van Lösch
Kritiek van Lösch kwam op de hexagonale vorm van de gebieden volgens Christaller, volgens
hem andere vormen, zoals een driehoek, net zo logisch. Ook waren er volgens heem veel
meer mogelijkheden dan k3 t/m k7. Het principe van Lösch was gebaseerd op ‘het principe
van de minste moeite”. Kritiek op Lösch is dat het principe bottom-up werkt i.p.v. top-down.
Lösschian landscape: economisch landschap met gebieden met meer en minder dichtheid
aan kernen daarbinnen. Het hart van een economisch landschap is de metropool (met daarin
producten/diensten met de grootste range, en het grootste benodigde afzetgebied)
