Standaardantwoord tentamen OP 23 oktober 2012
Opgave 1 (28 punten)
Zoals bekend, richten nogal wat asielzoekers hun aandacht op Nederland. Ofschoon er op rijksniveau al
jaren een zeer terughoudend toelatingsbeleid wordt gevoerd, neemt dat niet weg dat er vrij veel
uitvoeringskwesties bij gemeenten terecht komen. Hoewel daartegen op rijksniveau bezwaren bestaan,
zoeken gemeenten desondanks vaak uit eigen beweging toch oplossingen voor de opvangproblemen.
Zo had de gemeenteraad van Almere in zijn raadsvergadering van 8 november 2001 besloten tot
het opzetten van een structurele opvangvoorziening voor bepaalde groepen asielzoekers om te voorkomen
dat asielzoekers die rechtmatig in Nederland verblijven, dakloos zouden worden. Voor deze noodopvang
had de gemeenteraad financiële middelen beschikbaar gesteld. De gemeente huurde daarmee woningen
voor dit doel en richtte deze in. De gemeente bood kosteloze noodopvang aan bepaalde — op grond van
door de gemeente zelf vastgestelde criteria — ‘uitgeprocedeerde asielzoekers’. De gemeente verleende op
grond hiervan per betrokken asielzoeker toestemming om in aanmerking te komen voor deze
noodopvang. Aldus had de gemeente Almere zich onverplicht het opvangprobleem aangetrokken.
Maar naar aanleiding van grote druk van het Rijk, dat steeds meer moeite kreeg met eigengereide
gemeenten, heeft de gemeenteraad van Almere, besloten de noodopvang per 1 april 2010 te beëindigen.
Angel S. woont sinds haar 14e levensjaar in Nederland. In 2006 kwam haar verblijfsvergunning
asiel te vervallen. Zij woont sinds 1 januari 2008 op een adres in Almere dat door de gemeente gebruikt
wordt voor de kosteloze noodopvang. Maar het zit haar niet mee. Bij brief van 14 maart 2010 heeft het
college van burgemeester en wethouders Angel S. bericht dat de gemeentelijke noodopvang zal worden
beëindigd en dat zij per 1 april 2010 haar woning zal dienen te verlaten.
Angel is inmiddels wel wat gewend en laat het er dan ook niet bij zitten. Zij wil helemaal niet
vertrekken, maar als dat onverhoopt toch zou moeten, dan vindt zij de opzegtermijn veel te kort: zij heeft
veel meer tijd nodig om een andere woning te vinden. Zij neemt een advocaat in de arm die tegen de brief
van het college moet opkomen. Omdat het college echter verder geen sjoege geeft, stapt Angel met haar
advocaat al vrij gauw naar de rechter. De vraag waarmee zij echter worden geconfronteerd, is bij welke
rechter zij terecht moeten.
a. (7 pnt)
Geef onderbouwd aan waarom Angel met haar vordering de bestuursrechtelijke rechtsgang moet volgen.
Een specifieke wettelijke grondslag voor het bieden van noodopvang aan asielzoekers ontbreekt (het Rijk
is immers tegen); de gemeente biedt uit eigen beweging noodopvang. We moeten dus op zoek naar een
andere publiekrechtelijke titel. Er zijn verschillende titels denkbaar:
- de algemene gemeentelijke bestuursbevoegdheid: de gemeenteraad van Almere heeft zich onverplicht
het opvangprobleem van een groep asielzoekers op grond van zijn algemene bestuursbevoegdheid (art.
108 jo. 147 Gemeentewet) aangetrokken en dit buitenwettelijke beleid met gemeentelijke middelen heeft
gefinancierd (vgl. Uitspraak ‘Vergoeding bedrijfsverplaatsing’ over de algemene bestuursbevoegdheid als
grondslag;.
- de publieke taak: de gemeente vervult met de noodopvang voor asielzoekers een publieke taak (vgl.
Long Lin);
- beleidsregels: vanwege de door de gemeente vastgestelde criteria zou ook gedacht kunnen worden aan
de uitspraken waarin (nadeelcompensatie)beleidsregels als grondslag gelden, maar die zitten niet in de
verplicht voorgeschreven stof (wel op college aan de orde geweest).
Ook blijkt dat de beoordeling door de gemeente per individuele asielzoeker bepalend is om tot de
noodopvang toegelaten te kunnen worden. Hiermee oefent de gemeente een publiekrechtelijke
bevoegdheid uit tot het eenzijdig bepalen van de rechtspositie van andere rechtssubjecten, te weten deze
asielzoekers. Onder deze omstandigheden acht de bestuursrechter een publiekrechtelijke titel aanwezig
voor het nemen van besluiten in de zin van art. 1:3 Awb.
1
Opgave 1 (28 punten)
Zoals bekend, richten nogal wat asielzoekers hun aandacht op Nederland. Ofschoon er op rijksniveau al
jaren een zeer terughoudend toelatingsbeleid wordt gevoerd, neemt dat niet weg dat er vrij veel
uitvoeringskwesties bij gemeenten terecht komen. Hoewel daartegen op rijksniveau bezwaren bestaan,
zoeken gemeenten desondanks vaak uit eigen beweging toch oplossingen voor de opvangproblemen.
Zo had de gemeenteraad van Almere in zijn raadsvergadering van 8 november 2001 besloten tot
het opzetten van een structurele opvangvoorziening voor bepaalde groepen asielzoekers om te voorkomen
dat asielzoekers die rechtmatig in Nederland verblijven, dakloos zouden worden. Voor deze noodopvang
had de gemeenteraad financiële middelen beschikbaar gesteld. De gemeente huurde daarmee woningen
voor dit doel en richtte deze in. De gemeente bood kosteloze noodopvang aan bepaalde — op grond van
door de gemeente zelf vastgestelde criteria — ‘uitgeprocedeerde asielzoekers’. De gemeente verleende op
grond hiervan per betrokken asielzoeker toestemming om in aanmerking te komen voor deze
noodopvang. Aldus had de gemeente Almere zich onverplicht het opvangprobleem aangetrokken.
Maar naar aanleiding van grote druk van het Rijk, dat steeds meer moeite kreeg met eigengereide
gemeenten, heeft de gemeenteraad van Almere, besloten de noodopvang per 1 april 2010 te beëindigen.
Angel S. woont sinds haar 14e levensjaar in Nederland. In 2006 kwam haar verblijfsvergunning
asiel te vervallen. Zij woont sinds 1 januari 2008 op een adres in Almere dat door de gemeente gebruikt
wordt voor de kosteloze noodopvang. Maar het zit haar niet mee. Bij brief van 14 maart 2010 heeft het
college van burgemeester en wethouders Angel S. bericht dat de gemeentelijke noodopvang zal worden
beëindigd en dat zij per 1 april 2010 haar woning zal dienen te verlaten.
Angel is inmiddels wel wat gewend en laat het er dan ook niet bij zitten. Zij wil helemaal niet
vertrekken, maar als dat onverhoopt toch zou moeten, dan vindt zij de opzegtermijn veel te kort: zij heeft
veel meer tijd nodig om een andere woning te vinden. Zij neemt een advocaat in de arm die tegen de brief
van het college moet opkomen. Omdat het college echter verder geen sjoege geeft, stapt Angel met haar
advocaat al vrij gauw naar de rechter. De vraag waarmee zij echter worden geconfronteerd, is bij welke
rechter zij terecht moeten.
a. (7 pnt)
Geef onderbouwd aan waarom Angel met haar vordering de bestuursrechtelijke rechtsgang moet volgen.
Een specifieke wettelijke grondslag voor het bieden van noodopvang aan asielzoekers ontbreekt (het Rijk
is immers tegen); de gemeente biedt uit eigen beweging noodopvang. We moeten dus op zoek naar een
andere publiekrechtelijke titel. Er zijn verschillende titels denkbaar:
- de algemene gemeentelijke bestuursbevoegdheid: de gemeenteraad van Almere heeft zich onverplicht
het opvangprobleem van een groep asielzoekers op grond van zijn algemene bestuursbevoegdheid (art.
108 jo. 147 Gemeentewet) aangetrokken en dit buitenwettelijke beleid met gemeentelijke middelen heeft
gefinancierd (vgl. Uitspraak ‘Vergoeding bedrijfsverplaatsing’ over de algemene bestuursbevoegdheid als
grondslag;.
- de publieke taak: de gemeente vervult met de noodopvang voor asielzoekers een publieke taak (vgl.
Long Lin);
- beleidsregels: vanwege de door de gemeente vastgestelde criteria zou ook gedacht kunnen worden aan
de uitspraken waarin (nadeelcompensatie)beleidsregels als grondslag gelden, maar die zitten niet in de
verplicht voorgeschreven stof (wel op college aan de orde geweest).
Ook blijkt dat de beoordeling door de gemeente per individuele asielzoeker bepalend is om tot de
noodopvang toegelaten te kunnen worden. Hiermee oefent de gemeente een publiekrechtelijke
bevoegdheid uit tot het eenzijdig bepalen van de rechtspositie van andere rechtssubjecten, te weten deze
asielzoekers. Onder deze omstandigheden acht de bestuursrechter een publiekrechtelijke titel aanwezig
voor het nemen van besluiten in de zin van art. 1:3 Awb.
1
