Inhoudsopgave
Week 1: familierechtelijke betrekkingen........................................................................................................ 2
Week 2: minderjarigheid en jeugdzorg......................................................................................................... 10
1
,Week 1: familierechtelijke betrekkingen
Inleiding/Algemeen
-Burgerlijk Wetboek
-Boek 1 grootste gedeelte
-Boek 4 erfrecht
-Let op: schakelbepalingen in boek 3 en 6 > verdelen huwelijksvermogensrecht
-Internationaal recht:
-EVRM (Europees verdrag rechten van de mens) > art 8 het recht op family life
-IVBPR (int verdrag inz. Burgerrechten en politieke rechten)
-Procesrecht:
-Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering > echtscheiding art. 815, 827
Verdragen
In toenemende mate van belang > wegens de EU verdragen en welk recht dan van toepassing
is
-Veelal zijn verdragsbepalingen rechtstreeks van toepassing:
-Bekende verdragen (EVRM en IVBPR)
-Minder bekende verdragen:
•ontvoering van kinderen > kinderen onttrokken worden aan het gezag van de ouders
•verdrag toepasselijk huwelijksgoederenrecht > huwelijksvermogensrecht
Bijzondere wetten die het Personen-en familierecht raken
Bijvoorbeeld:
•Wet verevening pensioenrechten bij echtscheiding > formulier inleveren bij
pensioenmaatschappij, die verrekend het over het opgebouwde pensioen in het huwelijk bijv.
ex partner ontvangt partnerpensioen of ouderen pensioen
(Per 1 juli 2022 nieuwe wetgeving)
Algemene bepalingen
Iedereen is rechtssubject in Nederland (geen slaven) en dus rechtsbevoegd.
Rechtsbevoegd is niet hetzelfde als:
•handelingsbevoegd
•handelingsbekwaam
Wie zijn in Nederland handelingsonbekwaam?
Rechtsbevoegd en handelings(on)bekwaam
Rechtsbevoegd wil zeggen dat een persoon drager van rechten en verplichtingen is.
-Ook een handelingsonbekwame is dus rechtsbevoegd want hij kan wel rechten en
verplichtingen hebben maar mag niet alles zelf uitoefenen.
Handelingsonbekwaam:
-Minderjarigen en onder curatele gestelden, zij hebben toestemming nodig van of hun
wettelijke vertegenwoordigers of de curator.
-Zolang een kind minderjarig is staat het onder gezag.
-Een minderjarige is handelingsbekwaam mits hij met toestemming van zijn wettelijk
vertegenwoordiger handelt (artikel 1: 234 BW). Lid 2
2
,Algemene bepalingen
Bepalingen met betrekking tot het bestaan van:
•geboorte
•overlijden
Fictief bestaan: ongeboren kind art. 1:2 BW > dit kind heeft ook recht op een deel van de
erfenis tenzij dood wordt geboren, dan geacht kindje nooit heeft bestaan
Fictief overleden:
•verklaring van vermoedelijk overlijden
•Art 1:426 - 430 staat de regeling voor gevallen waarvan het eigenlijk wel
zeker is dat degene is overleden (bv vliegrampen)
Bloed en aanverwantschap
Waarom van belang?
Bloedverwantschap: artikel 1:3 lid 1 BW
De betrekking tussen personen van wie een van de ander afstamt (in de
rechte lijn) of tussen personen die een gemeenschappelijke stamvader
hebben (in de zijlijn). De graad van bloedverwantschap wordt bepaald door
het getal der geboorten die de bloedverwantschap hebben veroorzaakt
Tussen jou en de ouders is stap 1
Aanverwantschap: artikel 1: 3 lid 2 BW
Ontstaat door een huwelijk of geregistreerd partnerschap
* Graad van verwantschap is gelijk aan de graad van bloedverwantschap van
de echtgenoot/geregistreerde partner.
1) José haar oma heeft één zus die zelf twee kinderen heeft
gekregen, Leon en Karen. Hoeveelste graad bloedverwantschap bestaat er tussen José en
Leon?
2)Karel ----------------------------Anna
i i
i i
Joop Jan ---(huwelijk)-----Petra
a)Wat is Jan van Karel en Anna? > 1e graad rechte lijn bloedverwantschap
b)Wat is Jan van Joop? 2e graad zijlijn bloedverwantschap
c)Wat is Joop van Petra? 2e graad zijlijn aanverwantschap
d)Wat zijn Karel en Anna van Petra? 1e graad rechte lijn aanverwantschap
vraag 1 c
vraag 2 b
vraag 3 c
laatste sheets week 1
3
, Afstammingsrecht
Afstamming is in beginsel een biologische betrekking
De door de afstamming ontstane juridische band wordt
familierechtelijke betrekking genoemd.
Familierechtelijke betrekking is niet hetzelfde als biologische betrekking
Belangrijkste onderscheid tussen kinderen:
-wel familierechtelijke betrekking (bij erkenning, dan een juridische vader)
-geen familierechtelijke betrekking
HR 15 april 1994, NJ 1994, 608
(Valkenhorst arrest): kind heeft recht om te weten van wie het afstamt > anonieme donor
kinderen hebben ook het recht om te weten van wie ze afstammen
Familierechtelijke betrekkingen; ontstaan
Familierechtelijke betrekkingen ontstaan door:
•Geboorte (vaak ook via huwelijk/ geregistreerd partnerschap, dan heeft het kind een vader en
moeder ) vanuit relatie alleen een juridische moeder, vader ontstaat door erkenning
•Erkenning door…
•Gerechtelijke vaststelling van het ouderschap
•Adoptie
Zie ook 1:3 lid 1 BW; maximaal 2 ouders
Familierechtelijke betrekking 1:197 BW
Een kind, zijn ouders en hun bloedverwanten staan met elkaar in familierechtelijke betrekking
Kind staat altijd in familierechtelijke betrekking tot de moeder waaruit het geboren is.
Gevolgen juridisch ouderschap
>Gezag = opvoeding en zeggenschap over (minderjarige) kinderen (art. 1:245 BW e.v.)> niet
van rechtswege bij erkennen;
>Omgang = ouder en kind mogen elkaar zien (art. 1:377a BW e.v.);
>Onderhoud = ouders moeten hun kinderen onderhouden art. 1:392 BW e.v.);
>Geslachtsnaam = kinderen krijgen achternaam van vader of moeder (art. 1:5 BW);
>Wettelijk erfgenaam = (bij versterf)/ legitieme portie (art. 4:10 BW e.v.);
>Nationaliteit = door geboorte
Geboren tijdens het huwelijk/gp
Art. 1:198 BW
Juridisch moeder:
>Moeder uit wie het kind is geboren
>Duomoeder (mits aan de voorwaarden is voldaan)
Art. 1:199 BW
Juridisch vader:
>Gehuwd
>306 dgn. = (40 wk plus 2 dagen zwangerschap) voor geboorte overleden
4
Week 1: familierechtelijke betrekkingen........................................................................................................ 2
Week 2: minderjarigheid en jeugdzorg......................................................................................................... 10
1
,Week 1: familierechtelijke betrekkingen
Inleiding/Algemeen
-Burgerlijk Wetboek
-Boek 1 grootste gedeelte
-Boek 4 erfrecht
-Let op: schakelbepalingen in boek 3 en 6 > verdelen huwelijksvermogensrecht
-Internationaal recht:
-EVRM (Europees verdrag rechten van de mens) > art 8 het recht op family life
-IVBPR (int verdrag inz. Burgerrechten en politieke rechten)
-Procesrecht:
-Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering > echtscheiding art. 815, 827
Verdragen
In toenemende mate van belang > wegens de EU verdragen en welk recht dan van toepassing
is
-Veelal zijn verdragsbepalingen rechtstreeks van toepassing:
-Bekende verdragen (EVRM en IVBPR)
-Minder bekende verdragen:
•ontvoering van kinderen > kinderen onttrokken worden aan het gezag van de ouders
•verdrag toepasselijk huwelijksgoederenrecht > huwelijksvermogensrecht
Bijzondere wetten die het Personen-en familierecht raken
Bijvoorbeeld:
•Wet verevening pensioenrechten bij echtscheiding > formulier inleveren bij
pensioenmaatschappij, die verrekend het over het opgebouwde pensioen in het huwelijk bijv.
ex partner ontvangt partnerpensioen of ouderen pensioen
(Per 1 juli 2022 nieuwe wetgeving)
Algemene bepalingen
Iedereen is rechtssubject in Nederland (geen slaven) en dus rechtsbevoegd.
Rechtsbevoegd is niet hetzelfde als:
•handelingsbevoegd
•handelingsbekwaam
Wie zijn in Nederland handelingsonbekwaam?
Rechtsbevoegd en handelings(on)bekwaam
Rechtsbevoegd wil zeggen dat een persoon drager van rechten en verplichtingen is.
-Ook een handelingsonbekwame is dus rechtsbevoegd want hij kan wel rechten en
verplichtingen hebben maar mag niet alles zelf uitoefenen.
Handelingsonbekwaam:
-Minderjarigen en onder curatele gestelden, zij hebben toestemming nodig van of hun
wettelijke vertegenwoordigers of de curator.
-Zolang een kind minderjarig is staat het onder gezag.
-Een minderjarige is handelingsbekwaam mits hij met toestemming van zijn wettelijk
vertegenwoordiger handelt (artikel 1: 234 BW). Lid 2
2
,Algemene bepalingen
Bepalingen met betrekking tot het bestaan van:
•geboorte
•overlijden
Fictief bestaan: ongeboren kind art. 1:2 BW > dit kind heeft ook recht op een deel van de
erfenis tenzij dood wordt geboren, dan geacht kindje nooit heeft bestaan
Fictief overleden:
•verklaring van vermoedelijk overlijden
•Art 1:426 - 430 staat de regeling voor gevallen waarvan het eigenlijk wel
zeker is dat degene is overleden (bv vliegrampen)
Bloed en aanverwantschap
Waarom van belang?
Bloedverwantschap: artikel 1:3 lid 1 BW
De betrekking tussen personen van wie een van de ander afstamt (in de
rechte lijn) of tussen personen die een gemeenschappelijke stamvader
hebben (in de zijlijn). De graad van bloedverwantschap wordt bepaald door
het getal der geboorten die de bloedverwantschap hebben veroorzaakt
Tussen jou en de ouders is stap 1
Aanverwantschap: artikel 1: 3 lid 2 BW
Ontstaat door een huwelijk of geregistreerd partnerschap
* Graad van verwantschap is gelijk aan de graad van bloedverwantschap van
de echtgenoot/geregistreerde partner.
1) José haar oma heeft één zus die zelf twee kinderen heeft
gekregen, Leon en Karen. Hoeveelste graad bloedverwantschap bestaat er tussen José en
Leon?
2)Karel ----------------------------Anna
i i
i i
Joop Jan ---(huwelijk)-----Petra
a)Wat is Jan van Karel en Anna? > 1e graad rechte lijn bloedverwantschap
b)Wat is Jan van Joop? 2e graad zijlijn bloedverwantschap
c)Wat is Joop van Petra? 2e graad zijlijn aanverwantschap
d)Wat zijn Karel en Anna van Petra? 1e graad rechte lijn aanverwantschap
vraag 1 c
vraag 2 b
vraag 3 c
laatste sheets week 1
3
, Afstammingsrecht
Afstamming is in beginsel een biologische betrekking
De door de afstamming ontstane juridische band wordt
familierechtelijke betrekking genoemd.
Familierechtelijke betrekking is niet hetzelfde als biologische betrekking
Belangrijkste onderscheid tussen kinderen:
-wel familierechtelijke betrekking (bij erkenning, dan een juridische vader)
-geen familierechtelijke betrekking
HR 15 april 1994, NJ 1994, 608
(Valkenhorst arrest): kind heeft recht om te weten van wie het afstamt > anonieme donor
kinderen hebben ook het recht om te weten van wie ze afstammen
Familierechtelijke betrekkingen; ontstaan
Familierechtelijke betrekkingen ontstaan door:
•Geboorte (vaak ook via huwelijk/ geregistreerd partnerschap, dan heeft het kind een vader en
moeder ) vanuit relatie alleen een juridische moeder, vader ontstaat door erkenning
•Erkenning door…
•Gerechtelijke vaststelling van het ouderschap
•Adoptie
Zie ook 1:3 lid 1 BW; maximaal 2 ouders
Familierechtelijke betrekking 1:197 BW
Een kind, zijn ouders en hun bloedverwanten staan met elkaar in familierechtelijke betrekking
Kind staat altijd in familierechtelijke betrekking tot de moeder waaruit het geboren is.
Gevolgen juridisch ouderschap
>Gezag = opvoeding en zeggenschap over (minderjarige) kinderen (art. 1:245 BW e.v.)> niet
van rechtswege bij erkennen;
>Omgang = ouder en kind mogen elkaar zien (art. 1:377a BW e.v.);
>Onderhoud = ouders moeten hun kinderen onderhouden art. 1:392 BW e.v.);
>Geslachtsnaam = kinderen krijgen achternaam van vader of moeder (art. 1:5 BW);
>Wettelijk erfgenaam = (bij versterf)/ legitieme portie (art. 4:10 BW e.v.);
>Nationaliteit = door geboorte
Geboren tijdens het huwelijk/gp
Art. 1:198 BW
Juridisch moeder:
>Moeder uit wie het kind is geboren
>Duomoeder (mits aan de voorwaarden is voldaan)
Art. 1:199 BW
Juridisch vader:
>Gehuwd
>306 dgn. = (40 wk plus 2 dagen zwangerschap) voor geboorte overleden
4
