Samenvatting dysfagie
orale fase (ook wel orale transportfase) (bewust en willekeurig/vrijwillige
controle)
voorbereiding zoals zuigen, afhappen, kauwen, manipuleren voedsel in
de mond, speekselvorming (voorfase eigenlijke slikken), verplaatsen
voedsel/vloeistof naar de keelholte door laterale en voor-achterwaartse beweging
tong, slikinzet wanneer bolus voorste farynxbogen passeert (overgang naar
faryngeale fase)
faryngeale fase (bewust, maar onwillekeurig/onvrijwillige neuromusculaire
controle)
activatie slikreflex, strikte scheiding bewegingen voedsel en lucht >
afsluiten neusholte door optrekken velum, heffing en kanteling van de larynx
waardoor epiglottis kantelt over de larynxopening, sluiten stemplooien
(drie manieren van luchtweg afsluiten), larynxheffing zorgt voor opening bovenste
slokdarmsfincter (m. cricofaryngeus)
oesofageale fase (onbewust en onwillekeurig/onvrijwillige neuromusculaire
controle)
ontspanning van de bovenste slokdarmsfincter, peristaltiek van de
slokdarm > voedselpassage naar de maag
Algemene definitie van dysfagie:
moeite om voedsel van de mond naar de maag te verplaatsen
daarbij hoort:
• het geheel van gedrags-, sensorische- en motorische handelingen ter
voorbereiding op en uitvoering van de slikbeweging
• inclusief cognitieve bewustwording van de eetsituatie, visuele herkenning van
voedsel en fysiologische reacties op de geur en aanwezigheid van voedsel
(bijv. toename van speeksel)
, stoornissen mogelijk in
• orale fase: zuigen, afhappen, kauwen, manipuleren van voedsel in de
mond, speekselvorming
• het slikken zelf: orale, faryngeale of oesofagale dysfagie
diverse klachten en problemen, tijdelijk of blijvend:
• participatieproblemen
• luchtwegproblemen
• (ziektegerelateerde) ondervoeding
• dehydratie
, behandelmogelijkheden
• medicatie: bijv. bij parkinson > gunstig effect op slikken, antirefluxmedicatie,
verminderen van speekselproductie door medicatie, botox-injectie of
bestraling
• myotomie m. cricofaryngeus om passage voedsel door bovenste deel
slokdarm te vergemakkelijken
• approximatiethyroplastiek: operatief naar het midden verplaatsen van een
verlamde stemband
• tracheotomie: opvangen (cuff)/uitzuigen speeksel bij chronische aspiratie via
tracheacanule
Rol logopedist:
Afhankelijk van de individuele
problematiek:
Selectie van behandeltechnieken
Begeleiding en instructie van de
omgeving
Opvolgen van afbouwen of opstarten
van sondevoeding
orale fase (ook wel orale transportfase) (bewust en willekeurig/vrijwillige
controle)
voorbereiding zoals zuigen, afhappen, kauwen, manipuleren voedsel in
de mond, speekselvorming (voorfase eigenlijke slikken), verplaatsen
voedsel/vloeistof naar de keelholte door laterale en voor-achterwaartse beweging
tong, slikinzet wanneer bolus voorste farynxbogen passeert (overgang naar
faryngeale fase)
faryngeale fase (bewust, maar onwillekeurig/onvrijwillige neuromusculaire
controle)
activatie slikreflex, strikte scheiding bewegingen voedsel en lucht >
afsluiten neusholte door optrekken velum, heffing en kanteling van de larynx
waardoor epiglottis kantelt over de larynxopening, sluiten stemplooien
(drie manieren van luchtweg afsluiten), larynxheffing zorgt voor opening bovenste
slokdarmsfincter (m. cricofaryngeus)
oesofageale fase (onbewust en onwillekeurig/onvrijwillige neuromusculaire
controle)
ontspanning van de bovenste slokdarmsfincter, peristaltiek van de
slokdarm > voedselpassage naar de maag
Algemene definitie van dysfagie:
moeite om voedsel van de mond naar de maag te verplaatsen
daarbij hoort:
• het geheel van gedrags-, sensorische- en motorische handelingen ter
voorbereiding op en uitvoering van de slikbeweging
• inclusief cognitieve bewustwording van de eetsituatie, visuele herkenning van
voedsel en fysiologische reacties op de geur en aanwezigheid van voedsel
(bijv. toename van speeksel)
, stoornissen mogelijk in
• orale fase: zuigen, afhappen, kauwen, manipuleren van voedsel in de
mond, speekselvorming
• het slikken zelf: orale, faryngeale of oesofagale dysfagie
diverse klachten en problemen, tijdelijk of blijvend:
• participatieproblemen
• luchtwegproblemen
• (ziektegerelateerde) ondervoeding
• dehydratie
, behandelmogelijkheden
• medicatie: bijv. bij parkinson > gunstig effect op slikken, antirefluxmedicatie,
verminderen van speekselproductie door medicatie, botox-injectie of
bestraling
• myotomie m. cricofaryngeus om passage voedsel door bovenste deel
slokdarm te vergemakkelijken
• approximatiethyroplastiek: operatief naar het midden verplaatsen van een
verlamde stemband
• tracheotomie: opvangen (cuff)/uitzuigen speeksel bij chronische aspiratie via
tracheacanule
Rol logopedist:
Afhankelijk van de individuele
problematiek:
Selectie van behandeltechnieken
Begeleiding en instructie van de
omgeving
Opvolgen van afbouwen of opstarten
van sondevoeding
