ADHD, Autisme, Verslavingen en Ethiek
Samenvatting Kennisweek 3, OP4
Inhoud
ADHD en Autistisch spectrum stoornis ................................................................................................... 3
ADHD ................................................................................................................................................... 3
DSM: 3 subtypen ............................................................................................................................. 3
Diagnostiek ...................................................................................................................................... 3
Oorzaken ......................................................................................................................................... 3
Prevalentie en verloop ADHD .......................................................................................................... 4
Typische eigenschappen en kenmerken van volwassenen met ADHD ........................................... 4
Behandeling ..................................................................................................................................... 4
De rol van de verpleegkundige ........................................................................................................ 5
Autistisch spectrum stoornis (ASS)...................................................................................................... 6
Kenmerken ...................................................................................................................................... 7
Oorzaken ......................................................................................................................................... 8
Achtergrond..................................................................................................................................... 8
DSM-IV: 3 suptypes van ASS ............................................................................................................ 8
DSM-5: één subtype: ASS ................................................................................................................ 9
Verklaringsmodellen........................................................................................................................ 9
Prevalentie....................................................................................................................................... 9
Begeleiding, training en behandeling ASS ..................................................................................... 10
De rol van de verpleegkundige ...................................................................................................... 10
Verslaving .............................................................................................................................................. 11
Middelen ........................................................................................................................................... 11
Verdovende middelen ................................................................................................................... 11
Stimulerende middelen ................................................................................................................. 11
Middelen die de zintuigelijke ervaringen veranderen .................................................................. 11
Gevaarlijke combinaties ................................................................................................................ 11
Soorten gebruikers ........................................................................................................................ 12
Effecten ......................................................................................................................................... 12
Criteria DSM-V verslaving.................................................................................................................. 13
Symptomen ................................................................................................................................... 13
Oorzaken ....................................................................................................................................... 13
Begeleiding volgens de vier R’en ....................................................................................................... 14
Taken van de verpleegkundige .......................................................................................................... 14
, Ondersteunen gedragsverandering aan de hand van stages of change ........................................... 14
Begrippen .......................................................................................................................................... 15
Ethiek ..................................................................................................................................................... 16
Beslisbekwaamheid = wilsbekwaamheid .......................................................................................... 16
Casussen ........................................................................................................................................ 17
Beoordeling wilsbekwaamheid ..................................................................................................... 17
Beslisvaardigheid beoordelen ....................................................................................................... 18
Wie beslist? ................................................................................................................................... 18
Ethische problemen bij wilsbekwaamheid ........................................................................................ 18
2
, Werkgroep 1
ADHD en Autistisch spectrum stoornis
Van jongs af aan aanwezig. Tijdens de ontwikkeling van de geboorte tot de volwassenheid.
Meestal al duidelijk in de kindertijd. Maar ook volwassen patiënt met
ontwikkelingsstoornissen hebben dikwijls behandeling nodig.
ADHD
Stoornis in de regulatie van de aandacht & hyperbeweeglijkheid en impulsiviteit
DSM: 3 subtypen
• Het overwegende hyperactieve/impulsieve type
o Beweegt veel met handen en voeten en kan niet stil zitten
o Staat vaak op waar het niet mag
o Rent vaak rond
o Kan niet rustig spelen
o Is vaak in de weer of draaft maar door
o Praat aan een stuk door
o Flapuit
o Moeite met op beurt wachten
o Bemoeit zich vaak met anderen (storend)
• Het onoplettende type (aandachttekort)
o Moeite met letten op details, slordigheidsfoutjes
o Moeite met focussen op taak
o Lijkt niet te luisteren als aangesproken (dromerig/staren)
o Moeite opdrachten uit te voeren (af te ronden)
o Moeite met organiseren/plannen
o Afkeer van taken waarbij concentratie nodig is (o.a. schoolwerk)
o Vaak spullen kwijt
o Afgeleid door omgeving
o Vergeetachtig bij bezigheden
• Het gecombineerde type
Diagnostiek
• Voldoende symptomen sinds kindertijd
• Problemen aanwezig op twee of meer terreinen
o School, thuis, werk, financiën, relaties of sociale contacten
• Symptomen komen niet overeen met het ontwikkelingsniveau en worden niet verklaard door
een andere stoornis
Oorzaken
• (Neuro)biologisch
o Neurotransmitters
o Erfelijke component
• Omgevingsfactoren
o Zwangerschap/bevalling
o Chaotisch gezinsklimaat
3
Samenvatting Kennisweek 3, OP4
Inhoud
ADHD en Autistisch spectrum stoornis ................................................................................................... 3
ADHD ................................................................................................................................................... 3
DSM: 3 subtypen ............................................................................................................................. 3
Diagnostiek ...................................................................................................................................... 3
Oorzaken ......................................................................................................................................... 3
Prevalentie en verloop ADHD .......................................................................................................... 4
Typische eigenschappen en kenmerken van volwassenen met ADHD ........................................... 4
Behandeling ..................................................................................................................................... 4
De rol van de verpleegkundige ........................................................................................................ 5
Autistisch spectrum stoornis (ASS)...................................................................................................... 6
Kenmerken ...................................................................................................................................... 7
Oorzaken ......................................................................................................................................... 8
Achtergrond..................................................................................................................................... 8
DSM-IV: 3 suptypes van ASS ............................................................................................................ 8
DSM-5: één subtype: ASS ................................................................................................................ 9
Verklaringsmodellen........................................................................................................................ 9
Prevalentie....................................................................................................................................... 9
Begeleiding, training en behandeling ASS ..................................................................................... 10
De rol van de verpleegkundige ...................................................................................................... 10
Verslaving .............................................................................................................................................. 11
Middelen ........................................................................................................................................... 11
Verdovende middelen ................................................................................................................... 11
Stimulerende middelen ................................................................................................................. 11
Middelen die de zintuigelijke ervaringen veranderen .................................................................. 11
Gevaarlijke combinaties ................................................................................................................ 11
Soorten gebruikers ........................................................................................................................ 12
Effecten ......................................................................................................................................... 12
Criteria DSM-V verslaving.................................................................................................................. 13
Symptomen ................................................................................................................................... 13
Oorzaken ....................................................................................................................................... 13
Begeleiding volgens de vier R’en ....................................................................................................... 14
Taken van de verpleegkundige .......................................................................................................... 14
, Ondersteunen gedragsverandering aan de hand van stages of change ........................................... 14
Begrippen .......................................................................................................................................... 15
Ethiek ..................................................................................................................................................... 16
Beslisbekwaamheid = wilsbekwaamheid .......................................................................................... 16
Casussen ........................................................................................................................................ 17
Beoordeling wilsbekwaamheid ..................................................................................................... 17
Beslisvaardigheid beoordelen ....................................................................................................... 18
Wie beslist? ................................................................................................................................... 18
Ethische problemen bij wilsbekwaamheid ........................................................................................ 18
2
, Werkgroep 1
ADHD en Autistisch spectrum stoornis
Van jongs af aan aanwezig. Tijdens de ontwikkeling van de geboorte tot de volwassenheid.
Meestal al duidelijk in de kindertijd. Maar ook volwassen patiënt met
ontwikkelingsstoornissen hebben dikwijls behandeling nodig.
ADHD
Stoornis in de regulatie van de aandacht & hyperbeweeglijkheid en impulsiviteit
DSM: 3 subtypen
• Het overwegende hyperactieve/impulsieve type
o Beweegt veel met handen en voeten en kan niet stil zitten
o Staat vaak op waar het niet mag
o Rent vaak rond
o Kan niet rustig spelen
o Is vaak in de weer of draaft maar door
o Praat aan een stuk door
o Flapuit
o Moeite met op beurt wachten
o Bemoeit zich vaak met anderen (storend)
• Het onoplettende type (aandachttekort)
o Moeite met letten op details, slordigheidsfoutjes
o Moeite met focussen op taak
o Lijkt niet te luisteren als aangesproken (dromerig/staren)
o Moeite opdrachten uit te voeren (af te ronden)
o Moeite met organiseren/plannen
o Afkeer van taken waarbij concentratie nodig is (o.a. schoolwerk)
o Vaak spullen kwijt
o Afgeleid door omgeving
o Vergeetachtig bij bezigheden
• Het gecombineerde type
Diagnostiek
• Voldoende symptomen sinds kindertijd
• Problemen aanwezig op twee of meer terreinen
o School, thuis, werk, financiën, relaties of sociale contacten
• Symptomen komen niet overeen met het ontwikkelingsniveau en worden niet verklaard door
een andere stoornis
Oorzaken
• (Neuro)biologisch
o Neurotransmitters
o Erfelijke component
• Omgevingsfactoren
o Zwangerschap/bevalling
o Chaotisch gezinsklimaat
3
