H5 Werk in de verzorgingsstaat
Wat is de betekenis van werk in een verzorgingsstaat zoals Nederland?
5.1 Waarom werken we?
Je werkt omdat er in de samenleving behoefte aan bestaat. 90% van de mannelijke
beroepsbevolking en 80% van de vrouwelijke beroepsbevolking heeft betaald werk.
Fundamentele behoeften
Werk speelt een belangrijke rol bij de vijf basisbehoeften in de ‘piramide van Maslow’. Loon
en werk geeft zekerheid, waardering, sociale contacten en orientatiepunten.
Betekenis van werk
In de loop van de tijd is het arbeidsethos, de waarde die mensen aan arbeid toekennen,
sterk veranderd. Vroeger was werken noodzakelijk kwaad en niet voor rijke mensen. Luther
en Calvijn moest hard werken beschouwd worden als een teken van uitverkiezing: ‘arbeid
adelt’. Socioloog Max Weber baseerde op dit arbeidsethos zijn theorie dat het calvinisme
had bijgedragen aan de opkomst van het kapitalisme. Ook de hollandse ‘zuinigheid’ vindt
hier zijn oorsprong. Verlichters uit de 18e en 19e eeuw geloofden dat mensen geboren
werden als een onbeschreven blad. Door rationeel te handelen kon je hogerop komen en
aan de armoede ontsnappen. Verlichters zoals Adam Smith en Karl Marx, waren de eersten
die de arbeid zagen als een middel tot sociale mobiliteit, al kwam hier in de praktijk nog
weinig van terecht.
In de 20e eeuw werd arbeid voor het eerst in verband gebracht met rechten door het idee
dat mensen in hun werk zichzelf kunnen ontplooien. In 1983 werd het recht op arbeid
vastgelegd in de grondwet. In de verzorgingsstaat wordt werken als een plicht gezien. De
solidariteitsgedachte van de verzorgingsstaat maakt arbeid dus impliciet tot een
maatschappelijke plicht.
5.2 Arbeid en sociale ongelijkheid
In nederland is er sociale ongelijkheid, een ongelijke verdeling van welvaart, macht en
sociale privileges. Verschillen in welvaart zijn terug te voeren op de inkomens van mensen.
Machtsverschillen zijn gebaseerd op de ongelijke afhankelijkheidsrelaties tussen mensen.
Sociale privileges zijn het gevolg van verschillen in welvaart. Deze privileges zijn op hun
beurt middelen om anderen afhankelijk te maken en een machtsoverwicht te verwerven. In
dit verband wordt ook gesproken over sociaal kapitaal, de mate waarin iemand beschikt over
voordelige, handige sociale connecties. In het algemeen geldt hoe hoger op de
maatschappelijke ladder, hoe uitgebreid dit sociale kapitaal en hoe effectiever ervan gebruik
gemaakt wordt.
Wat is de betekenis van werk in een verzorgingsstaat zoals Nederland?
5.1 Waarom werken we?
Je werkt omdat er in de samenleving behoefte aan bestaat. 90% van de mannelijke
beroepsbevolking en 80% van de vrouwelijke beroepsbevolking heeft betaald werk.
Fundamentele behoeften
Werk speelt een belangrijke rol bij de vijf basisbehoeften in de ‘piramide van Maslow’. Loon
en werk geeft zekerheid, waardering, sociale contacten en orientatiepunten.
Betekenis van werk
In de loop van de tijd is het arbeidsethos, de waarde die mensen aan arbeid toekennen,
sterk veranderd. Vroeger was werken noodzakelijk kwaad en niet voor rijke mensen. Luther
en Calvijn moest hard werken beschouwd worden als een teken van uitverkiezing: ‘arbeid
adelt’. Socioloog Max Weber baseerde op dit arbeidsethos zijn theorie dat het calvinisme
had bijgedragen aan de opkomst van het kapitalisme. Ook de hollandse ‘zuinigheid’ vindt
hier zijn oorsprong. Verlichters uit de 18e en 19e eeuw geloofden dat mensen geboren
werden als een onbeschreven blad. Door rationeel te handelen kon je hogerop komen en
aan de armoede ontsnappen. Verlichters zoals Adam Smith en Karl Marx, waren de eersten
die de arbeid zagen als een middel tot sociale mobiliteit, al kwam hier in de praktijk nog
weinig van terecht.
In de 20e eeuw werd arbeid voor het eerst in verband gebracht met rechten door het idee
dat mensen in hun werk zichzelf kunnen ontplooien. In 1983 werd het recht op arbeid
vastgelegd in de grondwet. In de verzorgingsstaat wordt werken als een plicht gezien. De
solidariteitsgedachte van de verzorgingsstaat maakt arbeid dus impliciet tot een
maatschappelijke plicht.
5.2 Arbeid en sociale ongelijkheid
In nederland is er sociale ongelijkheid, een ongelijke verdeling van welvaart, macht en
sociale privileges. Verschillen in welvaart zijn terug te voeren op de inkomens van mensen.
Machtsverschillen zijn gebaseerd op de ongelijke afhankelijkheidsrelaties tussen mensen.
Sociale privileges zijn het gevolg van verschillen in welvaart. Deze privileges zijn op hun
beurt middelen om anderen afhankelijk te maken en een machtsoverwicht te verwerven. In
dit verband wordt ook gesproken over sociaal kapitaal, de mate waarin iemand beschikt over
voordelige, handige sociale connecties. In het algemeen geldt hoe hoger op de
maatschappelijke ladder, hoe uitgebreid dit sociale kapitaal en hoe effectiever ervan gebruik
gemaakt wordt.
