Samenvatting Schenk- erf- en overdrachtsbelasting

Tentamen documentje schenk- erf- en overdrachtsbelasting
STAPPENPLAN
1. Is er sprake van een belastbaar feit?
a. -> zie hieronder ‘belastbare feiten’
2. Maatstaf van heffing
a. -> zie hieronder ‘maatstaf van heffing’
3. Vrijstelling
a. -> zie hieronder ‘vrijstellingen’
4. Tarief
a. -> zie hieronder ‘tarief’

1. Belastbare feiten

Belastbare feiten
1. Overdrachtsbelasting
a. -> verkrijgen van onroerende zaken hier in Nederland gelegen of rechten
waaraan deze zijn onderworpen (Art. 2 WBR)
i. Verkrijging -> art. 3:84 jo. art. 3:89 BW levering = notariële akte +
inschrijving in openbare registers
ii. Onroerende zaak -> art. 3:3 en art. 5:20 lid 1 onder e BW
b. Uitgezonderde verkrijging (art. 3 WBR)
i. Art. 3 lid 1 onder a WBR
1. Uitzondering:
a. wilsrechten (= belastbaar feit -> vrijstelling art. 15 lid 1
sub x WBR)
ii. Art. 3 lid 1 onder b WBR
1. -> zie verdeling fiscaal
c. Zie -> fictiebepalingen overdrachtsbelasting
d. Art. 42 Inv. Notaris namens belastingdienst ontvangen/innen -> hoofdelijk
aansprakelijk
i. -> lastig/niet bij economisch eigendom
2. Erfbelasting
a. -> verkrijgen krachtens erfrecht van een erflater die hier in Nederland
woonachtig was (Art. 1 lid 1 onder 1 SW)
i. ‘verkrijging krachtens erfrecht’
1. Art. 36 SW -> belastingplichtige is verkrijger
2. Wettelijke verdeling art. 4.13 BW vordering is ook een
verkrijging krachtens erfrecht. -> Art. 5.4 IB defiscaliseren
vordering, niet bij inkomstenbelasting dus. -> langstlevende
betalen (art. 4:13 lid 2 jo. art. 4:14 jo. art. 4:7 lid 1 onder e BW)
3. Testamentaire last art. 4:130 BW
a. Persoonlijke last -> last bevoordeelde is erfbelasting
verschuldigd
b. Onpersoonlijke last -> geen last bevoordeelde? -> dan
niet belast
4. Geen belastbaar feit

1

, a. Wilsrecht -> art. 1 lid 5 SW
ii. ‘erflater die in Nederland woonachtig was’
1. Wonen -> zie stappenplan wonen
b. Zie -> fictiebepalingen erfbelasting
3. Schenkbelasting
a. -> verkrijgen krachtens schenking van een schenker die hier in Nederland
woonachtig is (Art. 1 lid 1 onder 2 SW -> art. 7:175 e.v. BW)
i. ‘verkrijging krachtens schenking’
1. Art. 36 SW -> belastingplichtige is verkrijger
2. Schenking (art. 7:175 BW)
a. Overeenkomst (wordt snel aangenomen)
i. -> zie lid 2
b. Verarming schenker/Verrijking begiftigde
c. Om niet
i. Geen tegenprestatie of verwaarloosbare
tegenprestatie
d. Beoogde vermogensverschuiving
i. Bevoordelingsbewustheid + bevoordelingswil ->
in familiesferen snel aangenomen
3. Gift (art. 1 lid 7 SW jo. art. 7:186 lid 2 BW)
a. Verarming schenker/verrijking begiftigde
i. Geldlening -> zie fictie art. 15 SW
b. Beoogde vermogensverschuiving
i. Bevoordelingsbewustheid + bevoordelingswil ->
in familiesferen snel aangenomen
4. Natuurlijke verbintenis (art. 1 lid 7 jo. art. 6:3 BW)
a. HR 15 september 1995 (Le Miralda): bijv. gemeenschap
van woonhuis = dringende verplichting van moraal en
fatsoen. Civielrechtelijk geen schenking want geen
vrijgevigheid
i. Dus fictie art. 1 lid 7 SW -> Ratio: omkering van
de bewijslast -> bewijslast bij begiftigde en niet
bij inspecteur
1. Art. 33 onder 12 eerste volzin SW ->
vrijstelling
5. Opschortende voorwaarde -> art. 1 lid 9 SW
a. Komt fiscaal tot stand op het moment dat de
voorwaarde wordt vervuld (art. 1 lid 9 SW) = afwijking
van het civiele recht (HR 30 maart 2007: schenking
komt tot stand op het moment van het aangaan van de
schenkingsovereenkomst)
6. Geen belastbaar feit
a. Art. 1 lid 8 SW -> aanwas door verwerping
erfgenaam/legataris of afzien wettelijke verdeling (art.
4:18 BW)
b. Huwelijksvermogensregime veranderen
(boedelmenging)

2

, i. HR 28 januari 1959: geen sprake van een
voltooide vermogensverschuiving en ook geen
realiseerbaar voordeel! Dus geen schenken. ‘het
kan nog alle kanten op’
ii. HR 17 maart 1971: Ook op het sterfbed geen
voltooide vermogensverschuiving! Ook speelt
art. 12 SW niet! ‘het kan nog alle kanten op’
1. Vroeger gedoe door art. 1:119 BW
iii. Besluit 5 juli 2010: arresten erkent, maar alleen
voor grotere gemeenschappen.
iv. HR 7 mei 2021: beperkte gemeenschap van
bankrekening is geen schenking!
1. Art. 7:186 lid 2 tweede volzin BW
a. De huwelijksgemeenschap brengt
een blijvende rechtsverhouding
mee en dat zij ook niet
tussentijds kunnen beschikken
over het aandeel in de
gemeenschap.=
beschikkingscriterium
b. ‘aanspraak maken’
c. ‘afstand gedaan?’
2. Voor of tijdens huwelijk maakt niet uit
als je kijkt naar HR 7 mei 2021 dan geen
enkele wijze een suggestie dat voor of
tijdens huwelijk anders kan zijn dus
gewoon juridisch kijken naar art. 7:186
lid 2 tweede volzin BW (de heren Schols
en Rheinfeld)
v. Rb. Noord-Holland 20 november 2020: art.
1:100 BW breukdelen gemeenschap -> geen
schenking geen sprake van een voltooide
vermogensverschuiving. Art. 11 lid 4 SW n.v.t.
want beding niet alleen afhankelijk van
overlijden werkt ook bij echtscheiding. Geen
fraus legis.
1. Bevestigd HR 7 mei 2021 volgens
podcast Schols
vi. Besluit SvF van 29 maart 2018, nr. 2018-45958:
gehuwden met finaal verrekenbeding: geen
schenking. Hierdoor ontstaat economisch gezien
eenzelfde situatie als bij het aangaan van een
gemeenschap van goederen HR 1959 en HR
1971: boedelmenging is geen schenking.
vii. De belastingdienst Den Bosch 14 oktober 2013
heeft in een brief aan een notaris geschreven
dat het opnemen van een wederkerig finaal

3

, verrekenbeding in een SOK geen schenking
oplevert omdat in dergelijke gevallen niet kan
worden vastgesteld wie (uiteindelijk) de
schenker en de begiftigde is. Geen voltooide
vermogensverschuiving
c. Verblijvingsbeding geen vrijgevigheid zakelijke deal
kansberekening -> tenzij sterftekansen zwaar uit elkaar
en heel groot leeftijdsverschil
ii. ‘schenker in Nederland woonachtig is’
1. Wonen -> zie stappenplan wonen
b. Zie -> fictiebepalingen schenkbelasting

STAPPENPLAN wonen
 1. Is de erflater/schenker in Nederland woonachtig volgens art. 4 AWR?
o = naar omstandigheden oordelen waar iemand woont.
 Centrum van iemands levensbelangen
 Waar heeft iemand het middelpunt van zijn sociale leven?
 Met welke plaats heeft iemand een duurzame band van persoonlijke
aard?
 Hof Den Bosch 19 november 2015 (Peurto Rico arrest)
o Uitbreidingen art. 2 SW
 Lid 1 sub a: diplomaten
 Lid 2: partner en kinderen (tot 27 jaar) van diplomaten
 Lid 3: rechtspersoon -> vestigingsplaats
 2. Woonplaatsfictie
o Art. 3 lid 1 SW
 10 jaar doen alsof je nog in Nederland woont
 Wel de Nederlandse nationaliteit hebben! -> bij vertrek EN
overlijden/schenken
 -> zie uitzondering lid 2
 -> let op! partners als 1 aangemerkt art. 26 SW
o 15 oktober 2014 en 25 mei 2010 staatssecretaris: ook
kijken naar gemeenschap van goederen. Schenking
komt uit de gemeenschap van goederen. Dat betekent
dat die schenking uit dat vermogen komt. Ene helft
toerekenen aan de schenker en andere helft aan de
echtgenoot. Kijken naar economische gemeenschap en
niet kijken wie er juridisch gezien de schenker was.
o Niet duidelijk wat uitkomst is -> zie WG 1
o Art 3 lid 2 SW (alleen voor schenken)
 Niet de Nederlandse nationaliteit
 Binnen een jaar na verlaten NL schenking doen
o Dubbele heffing: verdragen of besluiten ter voorkoming van dubbele
belastingheffing

Fictiebepalingen erfbelasting
 Art. 6 SW

4