Aantekeningen vitale functiekunde
Onderdeel 1 Tractus Respiratorius
De volgende klinische beelden, bij stoornissen in de ademhaling worden
onderscheiden:
- normaal functionerende ademhaling. Er zijn geen afwijkende parameters.
- respiratoir distress. Er is een waarneembare gestoorde ademhaling
(versneld of moeizaam), echter de patiënt ervaart dit als zodanig niet. Dit
kan voorkomen bij anemie, beginfase shock, decompensatio cordis en
metabole acidose. Omdat de patiënt er geen aandacht aanbesteed is de
valkuil dat arts/verpleegkundige dit ook niet doet.
- Acute dyspneu. De patiënt geeft kortademigheid aan, de saturatie is >
90%
- Respiratoire insufficiëntie. De longen zijn niet meer instaat voldoende
zuurstof aan het lichaam af te geven en/of het CO2 af te voeren. Dit kan
gepaard gaan met hypoxie, maar dit hoeft niet als extra zuurstof wordt
toegediend. De saturatie hoeft dus niet altijd verlaagd te zijn
- Ademstilstand
o Primaire ademstilstand: oorzaak die direct het stoppen van het
ademen veroorzaakt (verdrinking, corpus alienum)
o Secundaire ademstilstand: bijvoorbeeld door een circulatiestoornis,
doordat het ademcentrum niet meer doorbloed wordt.
Processen die nodig zijn voor een goede ademhaling:
1. Ventilatie (ademprikkel, spieren, thoraxkooi, sternum)
2. Distributie (luchtwegen)
3. Diffusie (alveolocapillaire membraan)
4. Perfusie (longcapillairen en Hb)
Klinische aandachtspunten bij de ademhaling:
- Luchtwegen
Hoge luchtwegen: slikreflex, luchtconditie, nekwervels
Supraglottisch
Glottis
Subglottisch (krikoïd)
Lage luchtwegen: luchtverdeling, weerstand, hoestreflex
Tracheaal
Bronchiaal
Broncheolair
Alveolair
- Ademprikkel
Ademcentrum: pCO2, pH, pO2, psychogeen
Prikkelgeleiding
- Ademarbeid
Ventilerend volume
Compliantie
Uithoudingsvermogen
- Diffusie
Zuurstofaanbod
Diffusieweg
Longoppervlak
- Pulmonale perfusie
Pulmonale bloedflow
1
, V/P (ventilatie-perfusie) verhouding: een verhoudingsgetal tussen die delen van
de geventileerde long, waar ook bloed door de longcapillairen stroomt. Zowel
ventilatie als perfusie van de long is nodig om diffusie van zuurstof en
koolstofdioxide over het alveolaire membraan mogelijk te maken. In rust worden
de bovenste delen van de long wat beter geventileerd en de onderste delen van
de long worden wat beter doorbloed.
Alveolaire ventilatie: AMF= Vt x F (ademminuutvolume= terugvolume (teug) x
frequentie)
Hypoxemie: lage zuurstofspanning
Problemen met processen:
Ademprikkel
- te weinig ademprikkels:
- metabole alkalose
- opiaten, barbituraten
- mechanische inklemming
- ongevoeligheid ademcentrum bij prematuriteit (onrijp) en ernstige COPD
- te veel ademprikkels
- stress, metabole acidose
- prikkelgeleiding
- hoge dwars laesie, beschadiging n. phrenicus
Ventilatie problemen
- trauma
- pneumothorax
- morbide obesitas
- diafragma hoogstand
- zwakte thoraxspieren zoals bij Guillan Barre, myasthenia gravis
(antistoffen tegen achetylcholine receptoren, waardoor de
prikkeloverdracht naar de spier bemoeilijkt wordt. Ziekte wordt
gekenmerkt door wisselende spierzwakte).
Distributieproblemen
- astma, driedelig probleem:
o bronchoconstrictie
o Oedeemvorming
o Overmatige slijmproductie
- COPD. Doordat CO2 moeilijker uit te scheiden is dan O2 opgenomen wordt,
ontstaat eerst een hypercapnie (teveel CO 2) en pas later hypoxie. Pas op
voor uitputting!
Diffusie problemen
- longemfyseem (verkleind diffusieoppervlak)
- astma cardiale (longoedeem)
- ARDS (oedeem)
- pneumonie (ontstekingsinfiltraat)
- pneumothorax (afgenomen diffusieoppervlak)
Bij longoedeem ontstaat eerst hypoxie en later hypercapnie, dit omdat O2
moeilijker door water diffundeert dan CO2. Dit alles leidt tot een
ventilatie/perfusiestoornis, die goed reageert op O2 toediening (in tegenstelling
tot een echte rechts links shunt, die niet goed reageert op O2 toediening).
2
Onderdeel 1 Tractus Respiratorius
De volgende klinische beelden, bij stoornissen in de ademhaling worden
onderscheiden:
- normaal functionerende ademhaling. Er zijn geen afwijkende parameters.
- respiratoir distress. Er is een waarneembare gestoorde ademhaling
(versneld of moeizaam), echter de patiënt ervaart dit als zodanig niet. Dit
kan voorkomen bij anemie, beginfase shock, decompensatio cordis en
metabole acidose. Omdat de patiënt er geen aandacht aanbesteed is de
valkuil dat arts/verpleegkundige dit ook niet doet.
- Acute dyspneu. De patiënt geeft kortademigheid aan, de saturatie is >
90%
- Respiratoire insufficiëntie. De longen zijn niet meer instaat voldoende
zuurstof aan het lichaam af te geven en/of het CO2 af te voeren. Dit kan
gepaard gaan met hypoxie, maar dit hoeft niet als extra zuurstof wordt
toegediend. De saturatie hoeft dus niet altijd verlaagd te zijn
- Ademstilstand
o Primaire ademstilstand: oorzaak die direct het stoppen van het
ademen veroorzaakt (verdrinking, corpus alienum)
o Secundaire ademstilstand: bijvoorbeeld door een circulatiestoornis,
doordat het ademcentrum niet meer doorbloed wordt.
Processen die nodig zijn voor een goede ademhaling:
1. Ventilatie (ademprikkel, spieren, thoraxkooi, sternum)
2. Distributie (luchtwegen)
3. Diffusie (alveolocapillaire membraan)
4. Perfusie (longcapillairen en Hb)
Klinische aandachtspunten bij de ademhaling:
- Luchtwegen
Hoge luchtwegen: slikreflex, luchtconditie, nekwervels
Supraglottisch
Glottis
Subglottisch (krikoïd)
Lage luchtwegen: luchtverdeling, weerstand, hoestreflex
Tracheaal
Bronchiaal
Broncheolair
Alveolair
- Ademprikkel
Ademcentrum: pCO2, pH, pO2, psychogeen
Prikkelgeleiding
- Ademarbeid
Ventilerend volume
Compliantie
Uithoudingsvermogen
- Diffusie
Zuurstofaanbod
Diffusieweg
Longoppervlak
- Pulmonale perfusie
Pulmonale bloedflow
1
, V/P (ventilatie-perfusie) verhouding: een verhoudingsgetal tussen die delen van
de geventileerde long, waar ook bloed door de longcapillairen stroomt. Zowel
ventilatie als perfusie van de long is nodig om diffusie van zuurstof en
koolstofdioxide over het alveolaire membraan mogelijk te maken. In rust worden
de bovenste delen van de long wat beter geventileerd en de onderste delen van
de long worden wat beter doorbloed.
Alveolaire ventilatie: AMF= Vt x F (ademminuutvolume= terugvolume (teug) x
frequentie)
Hypoxemie: lage zuurstofspanning
Problemen met processen:
Ademprikkel
- te weinig ademprikkels:
- metabole alkalose
- opiaten, barbituraten
- mechanische inklemming
- ongevoeligheid ademcentrum bij prematuriteit (onrijp) en ernstige COPD
- te veel ademprikkels
- stress, metabole acidose
- prikkelgeleiding
- hoge dwars laesie, beschadiging n. phrenicus
Ventilatie problemen
- trauma
- pneumothorax
- morbide obesitas
- diafragma hoogstand
- zwakte thoraxspieren zoals bij Guillan Barre, myasthenia gravis
(antistoffen tegen achetylcholine receptoren, waardoor de
prikkeloverdracht naar de spier bemoeilijkt wordt. Ziekte wordt
gekenmerkt door wisselende spierzwakte).
Distributieproblemen
- astma, driedelig probleem:
o bronchoconstrictie
o Oedeemvorming
o Overmatige slijmproductie
- COPD. Doordat CO2 moeilijker uit te scheiden is dan O2 opgenomen wordt,
ontstaat eerst een hypercapnie (teveel CO 2) en pas later hypoxie. Pas op
voor uitputting!
Diffusie problemen
- longemfyseem (verkleind diffusieoppervlak)
- astma cardiale (longoedeem)
- ARDS (oedeem)
- pneumonie (ontstekingsinfiltraat)
- pneumothorax (afgenomen diffusieoppervlak)
Bij longoedeem ontstaat eerst hypoxie en later hypercapnie, dit omdat O2
moeilijker door water diffundeert dan CO2. Dit alles leidt tot een
ventilatie/perfusiestoornis, die goed reageert op O2 toediening (in tegenstelling
tot een echte rechts links shunt, die niet goed reageert op O2 toediening).
2
