Leerling, Onderwijs en
Begeleiding
Deel A
Week Onderwerp
1 Wat is goed onderwijs?
2 Het (on)eigentijdse verhaal van onderwijs
3 De waarde van spel in het onderwijs
4 Etnische diversiteit in het onderwijs
5 Samenwerking & pedagogiek
,Week 1: Wat is goed onderwijs?
Literatuur week 1:
● Klarus, R., & Wardekker, W. (2011). Pedagogiek en onderwijs. In R. Klarus en W.
Wardekker (red.). Wat is goed onderwijs? (pp. 9-14). Boom Lemma Uitgevers
● Biesta, G. (2011). De school als toegang tot de wereld: een pedagogische kijk op
goed onderwijs. In R. Klarus en W. Wardekker (red.). Wat is goed onderwijs? (pp.
15-36). Boom Lemma Uitgevers
● Karakteristieken en kerndoelen per domein. Nederlands (2016). In
Karakteristieken en kerndoelen. Onderbouw Voortgezet Onderwijs . (pp. 7-8). SLO
Nationaal Expertisecentrum Leerplanontwikkeling, Enschede.
Leerdoelen week 1:
1. Je kunt uitleggen waarom de vraag naar goed onderwijs een
normatieve vraag is.
2. Je kunt Biesta’s functies van het onderwijs beschrijven, uitleggen
en toepassen.
3. Je kunt verschillende visies op het waartoe van onderwijs
beschrijven en uitleggen.
4. Je kunt de organisatie van het huidige onderwijssysteem
beschrijven
1
, Hoorcollege 1: Wat is goed
onderwijs?
Verschillen tussen het onderwijs in Finland en
in Nederland.
Finland Nederland
Alle leraren zijn universitair geschoold Veel leraren HBO
Zware voorselectie leraren Pabo-eisen zijn minder strikt
Leraren genieten van de hoge status Vak van de leraar wordt minder gewaardeerd →
lerarentekort
Weinig lessen, veel pauzes Volle lesdagen
Kinderen vanaf 7 jaar naar school Kinderen vanaf 4 jaar naar school
Wat is goed onderwijs?
Wat is goed onderwijs? = een normatieve vraag, oftewel het antwoord hangt af van je
eigen normen en waarden. Het antwoord op de vraag is ook niet neutraal, er volgt een
bepaalde norm.
Het is dus een empirische vraag, je komt niet op het antwoord door empirisch
onderzoek. Je kunt er geen feitelijk antwoord op vinden.
Waarom NIET de vraag naar goed onderwijs?
Verschillende partijen geven de volgende antwoorden als er gevraagd wordt wat goed
onderwijs is:
1. We moeten gewoon doen wat werkt → Goed onderwijs is volgens hen: doen wat
werkt
○ Tegenargument 1: wat betekent ‘wat werkt’? en waarvoor werkt het? We moeten
eerst nadenken welk doel we willen bereiken en daarna pas hoe we dit kunnen
doen.
○ Tegenargument 2: Is effectiviteit en efficiëntie wenselijk? Is dat het enige wat
ertoe doet?
2. We moeten onze kinderen en jongeren voorbereiden op de samenleving → Goed
onderwijs is volgens hen: voorbereiding op de samenleving
○ Tegenargument 1: onderwijs is ook waardevol op zichzelf, het is meer dan alleen
een middel om een doel te bereiken.
○ Tegenargument 2: Het leidt tot reproductie van de huidige samenleving.
3. Hoe men denkt over goed onderwijs is contextgebonden: Goed onderwijs is
volgens hen: voor iedereen anders
○ Tegenargument 1: De context kunnen we deels ontstijgen.
○ Tegenargument 2: Wellicht zijn gemeenschappelijke waarden onderliggend. Bijv.
Iedereen is het eens dat een kind goed onderwijs krijgt, maar er is een verschil in
mening HOE dat onderwijs eruit hoort te zien.
2
, Twee grote denkers over het onderwijs
Immanuel Kant Jean Jacques Rousseau
Verlichtingsfilosoof Filosoof verlichting en romantiek
Doel: Bereiken van rationele autonomie, zelf Kinderen zijn puur en onschuldig.
leren zelf nadenken → Autonoom mens
Kinderen leren door te ervaren, fouten te maken
Stelselmatig en doelbewust onderwijs → licht etc → Ze leren hoe de wereld in elkaar zit.
van de rede, om een betere rationele Ontwikkeling gebeurt door ervaring.
samenleving te creëren.
Goedheid van het kind moet niet bedorven
Leren zelf nadenken, niet alleen maar doen wat worden door de samenleving waar het kind in zit.
‘autoriteit’ zegt.
Niks moet geforceerd worden.
Kritiek van zuivere reden → Grens aan wat we
kunnen kennen. Ze gaan zintuiglijke ervaringen Het onderwijs moet kindgericht zijn → wat komt
te boven. uit het kind zelf voort?
● Traditionele vernieuwingsscholen
Kritiek op Kant: Kritiek op Rousseau:
● De mens als rationeel en autonoom ● De samenleving heeft ook veel goeds te
wezen is slechts 1 mensbeeld. Het geldt bieden. Je moet kinderen niet
niet voor alle mensen of kinderen, zoals weerhouden van dingen die al
verstandelijk beperkte mensen. uitgevonden zijn en juist aangegeven.
Daarnaast zijn we ook sociaal en dat is ● Ontwikkeling van kinderen is te belangrijk
ook een mensbeeld. om aan toeval over te laten.
● Kinderen en Jongeren zijn ook op
zichzelf waardevol → Kant zag hen als
niet afgemaakt en niet waardevol om
hun verstand te gebruiken.
● Het gebruik van rede leidt niet
automatisch tot het goede, want zaken
zoals bijv. emotie spelen ook een
belangrijke rol om een goed mens te zijn.
Hannah Arendt
Hannah Arendt zei dat mensen worden geboren en dat elke geboorte nieuwe
mogelijkheden in de wereld brengt. Typerend voor haar manier van denken is het
maken van onderscheid. Zij zegt dat pluraliteit de voorwaarde is waaronder menselijk
handelen mogelijk is (verschillen tussen mensen). Hiermee wil zij wijzen op een gevaar
van totalitarisme: situatie waarin iedereen wordt geacht op dezelfde manier te denken
en te oordelen. Het nieuwe kan niet langer de wereld in komen en vrijheid en initiatief
houden op te bestaan.
Zij wilde dat er sprake was van Uniciteit: als we zien dat ieder mens uniek is, kunnen we
wel de ontwikkeling van socialisatie en persoonsvorming onderscheiden.
3
Begeleiding
Deel A
Week Onderwerp
1 Wat is goed onderwijs?
2 Het (on)eigentijdse verhaal van onderwijs
3 De waarde van spel in het onderwijs
4 Etnische diversiteit in het onderwijs
5 Samenwerking & pedagogiek
,Week 1: Wat is goed onderwijs?
Literatuur week 1:
● Klarus, R., & Wardekker, W. (2011). Pedagogiek en onderwijs. In R. Klarus en W.
Wardekker (red.). Wat is goed onderwijs? (pp. 9-14). Boom Lemma Uitgevers
● Biesta, G. (2011). De school als toegang tot de wereld: een pedagogische kijk op
goed onderwijs. In R. Klarus en W. Wardekker (red.). Wat is goed onderwijs? (pp.
15-36). Boom Lemma Uitgevers
● Karakteristieken en kerndoelen per domein. Nederlands (2016). In
Karakteristieken en kerndoelen. Onderbouw Voortgezet Onderwijs . (pp. 7-8). SLO
Nationaal Expertisecentrum Leerplanontwikkeling, Enschede.
Leerdoelen week 1:
1. Je kunt uitleggen waarom de vraag naar goed onderwijs een
normatieve vraag is.
2. Je kunt Biesta’s functies van het onderwijs beschrijven, uitleggen
en toepassen.
3. Je kunt verschillende visies op het waartoe van onderwijs
beschrijven en uitleggen.
4. Je kunt de organisatie van het huidige onderwijssysteem
beschrijven
1
, Hoorcollege 1: Wat is goed
onderwijs?
Verschillen tussen het onderwijs in Finland en
in Nederland.
Finland Nederland
Alle leraren zijn universitair geschoold Veel leraren HBO
Zware voorselectie leraren Pabo-eisen zijn minder strikt
Leraren genieten van de hoge status Vak van de leraar wordt minder gewaardeerd →
lerarentekort
Weinig lessen, veel pauzes Volle lesdagen
Kinderen vanaf 7 jaar naar school Kinderen vanaf 4 jaar naar school
Wat is goed onderwijs?
Wat is goed onderwijs? = een normatieve vraag, oftewel het antwoord hangt af van je
eigen normen en waarden. Het antwoord op de vraag is ook niet neutraal, er volgt een
bepaalde norm.
Het is dus een empirische vraag, je komt niet op het antwoord door empirisch
onderzoek. Je kunt er geen feitelijk antwoord op vinden.
Waarom NIET de vraag naar goed onderwijs?
Verschillende partijen geven de volgende antwoorden als er gevraagd wordt wat goed
onderwijs is:
1. We moeten gewoon doen wat werkt → Goed onderwijs is volgens hen: doen wat
werkt
○ Tegenargument 1: wat betekent ‘wat werkt’? en waarvoor werkt het? We moeten
eerst nadenken welk doel we willen bereiken en daarna pas hoe we dit kunnen
doen.
○ Tegenargument 2: Is effectiviteit en efficiëntie wenselijk? Is dat het enige wat
ertoe doet?
2. We moeten onze kinderen en jongeren voorbereiden op de samenleving → Goed
onderwijs is volgens hen: voorbereiding op de samenleving
○ Tegenargument 1: onderwijs is ook waardevol op zichzelf, het is meer dan alleen
een middel om een doel te bereiken.
○ Tegenargument 2: Het leidt tot reproductie van de huidige samenleving.
3. Hoe men denkt over goed onderwijs is contextgebonden: Goed onderwijs is
volgens hen: voor iedereen anders
○ Tegenargument 1: De context kunnen we deels ontstijgen.
○ Tegenargument 2: Wellicht zijn gemeenschappelijke waarden onderliggend. Bijv.
Iedereen is het eens dat een kind goed onderwijs krijgt, maar er is een verschil in
mening HOE dat onderwijs eruit hoort te zien.
2
, Twee grote denkers over het onderwijs
Immanuel Kant Jean Jacques Rousseau
Verlichtingsfilosoof Filosoof verlichting en romantiek
Doel: Bereiken van rationele autonomie, zelf Kinderen zijn puur en onschuldig.
leren zelf nadenken → Autonoom mens
Kinderen leren door te ervaren, fouten te maken
Stelselmatig en doelbewust onderwijs → licht etc → Ze leren hoe de wereld in elkaar zit.
van de rede, om een betere rationele Ontwikkeling gebeurt door ervaring.
samenleving te creëren.
Goedheid van het kind moet niet bedorven
Leren zelf nadenken, niet alleen maar doen wat worden door de samenleving waar het kind in zit.
‘autoriteit’ zegt.
Niks moet geforceerd worden.
Kritiek van zuivere reden → Grens aan wat we
kunnen kennen. Ze gaan zintuiglijke ervaringen Het onderwijs moet kindgericht zijn → wat komt
te boven. uit het kind zelf voort?
● Traditionele vernieuwingsscholen
Kritiek op Kant: Kritiek op Rousseau:
● De mens als rationeel en autonoom ● De samenleving heeft ook veel goeds te
wezen is slechts 1 mensbeeld. Het geldt bieden. Je moet kinderen niet
niet voor alle mensen of kinderen, zoals weerhouden van dingen die al
verstandelijk beperkte mensen. uitgevonden zijn en juist aangegeven.
Daarnaast zijn we ook sociaal en dat is ● Ontwikkeling van kinderen is te belangrijk
ook een mensbeeld. om aan toeval over te laten.
● Kinderen en Jongeren zijn ook op
zichzelf waardevol → Kant zag hen als
niet afgemaakt en niet waardevol om
hun verstand te gebruiken.
● Het gebruik van rede leidt niet
automatisch tot het goede, want zaken
zoals bijv. emotie spelen ook een
belangrijke rol om een goed mens te zijn.
Hannah Arendt
Hannah Arendt zei dat mensen worden geboren en dat elke geboorte nieuwe
mogelijkheden in de wereld brengt. Typerend voor haar manier van denken is het
maken van onderscheid. Zij zegt dat pluraliteit de voorwaarde is waaronder menselijk
handelen mogelijk is (verschillen tussen mensen). Hiermee wil zij wijzen op een gevaar
van totalitarisme: situatie waarin iedereen wordt geacht op dezelfde manier te denken
en te oordelen. Het nieuwe kan niet langer de wereld in komen en vrijheid en initiatief
houden op te bestaan.
Zij wilde dat er sprake was van Uniciteit: als we zien dat ieder mens uniek is, kunnen we
wel de ontwikkeling van socialisatie en persoonsvorming onderscheiden.
3
