Biologie samenvatting hoofdstuk 12 paragraaf 1:
De lichamelijke factoren, zoals bewegen en gezond eten zijn in ieder land anders. En
hebben invloed op je gezondheid. Ook psychische factoren, zoals langdurige stress en
ingrijpende gebeurtenissen, hebben invloed op de gezondheid. Ook sociale factoren
hebben invloed op je gezondheid, zoals als een oogst mislukt en de sfeer binnen gezinnen
onder druk zet en dat kan leiden tot spanningen binnen de gehele gemeenschap. Je kan niet
alle gezondheidsproblemen voorkomen. Er zijn ook erfelijke factoren: het berust op
afwijkende informatie in een allel betrokken bij de vorming van hemoglobine. Het leidt tot
misvormde rode bloedcellen en daardoor tot een slechter O 2-transport. Voor ons is het
vanzelfsprekend dat we op onze hygiëne letten, maar in veel landen is dit niet
vanzelfsprekend. Voorlichting over condoom-, alcohol- en drugsgebruik wijst mensen op
risico’s. Daarom gaan mensen op hun omgeving letten om hun leefstijl aan te passen.
De huid bestaat uit vele onderdelen:
1. Opperhuid: ter bescherming tegen het uv-licht van de
zon bezit de huid de mogelijkheid een uv-filter te
maken. Het uv-licht stimuleert pigmentvormende cellen
in de onderste laag van de opperhuid, de kiemlaag
om pigmentkorrels te maken. Hiervan krijg je een
bruine kleur. Een ander gevolg van uv-stralen is dat de
cellen in de kiemlaag sneller delen. De hoornlaag, gaat
vochtverlies tegen en voorkomt binnendringen van
pathogenen (ziekteverwekkers) zoals sommige bacteriën, schimmels, virussen,
parasieten en gifstoffen. Treedt het toch een bloedvat binnen krijg je een infectie.
2. Lederhuid: regelt de voeding van de opperhuid en zorgt voor stevigheid en
elasticiteit. Ook is deze laag belangrijk voor de verdediging van het lichaam.
Zweetklieren, exocriene klieren, geven zweet af aan het uitwendig milieu. Het
verdampen van zweet kost warmte. Het bloed gaat gekoeld weer naar het binnenste
van je lichaam en het gevaar voor oververhitting is afgewend.
3. Onderhuidse bindweefsel: levert een prima isolatielaag.
Mechanische afweer van een plant →stekels en doornen vormen een afweer tegen vraat
door dieren.
Chemische afweer van een plant →afweer door middel van giftige en vies smakende
stoffen.
Elke cel heeft een primaire celwand die bestaat uit cellulosevezels. Tussen de celwanden
van de aangrenzende cellen bevindt zich een middenlamel van plakkerige pectine
moleculen. Sommige plantencellen vormen een secundaire celwand voor extra stevigheid.
De tussencelstof geeft stevigheid en biedt bescherming tegen micro-organismen.
Door het gebruik van biologische landbouw ( het verbouwen van voedselgewassen zonder
gebruik te maken van chemische bestrijdingsmiddelen en kunstmest) worden er nuttige
bodemschimmels toegevoegd, waardoor planten sneller groeien en beter bestand zijn tegen
ziekteverwekkers. Chemische bestrijdingsmiddelen kan zich vermeerderen, doordat er
persistente gifstoffen in zitten die moeilijk afbreekbaar zijn en zo de hele voedselkringloop
doorgaat en alleen maar groter wordt.
, Paragraaf 2:
Fagocyten, witte bloedcellen, nemen ziekteverwekkers
op via fagocytose. Vooral macrofagen, een deelgroep
van de fagocyten, zijn actief. Zij kunnen hun vorm
aanpassen en zo tussen de cellen van haarvaten
doorkruipen. De opgenomen ziekteverwekkers breken
ze met behulp van enzymen af. Fagocyten kunnen geen
onderscheid maken tussen verschillende typen ziekteverwekkers. Deze vorm van afweer
heet daarom niet-specifiek afweer. Lysosomale enzymen in de lysosomen breken
afvalstoffen van de cel af, zodat de afbraakproducten hergebruikt of veilig uitgescheiden
kunnen worden.
Stoffen die uit de bacteriën vrijkomen bij een infectie prikkelen
het temperatuur in de hersenen waardoor de
lichaamstemperatuur omhoog gaat. Dat heeft als voordeel dat
het hart sneller pompt en de witte bloedcellen sneller bij de
infectie aankomen, maar het stimuleert ook de celdeling bij
bacteriën. Bij beginnende koorts ga je bleek zien en rillen. Als
de koorts weer daalt ga je rood zien en zweten. Bij ernstige
bacteriële infecties kunnen artsen antibiotica geven.
Antibiotica maken de deling en groei van bacteriën onmogelijk
onder andere door de vorming van de celwand tegen te gaan of
hun celmembraan kapot te maken. Door overmatig gebruik van
antibiotica zijn sommige bacteriën nu multiresistent. Deze
bacteriën zijn ongevoelig voor meerdere typen antibiotica. Bij
verminderde weerstand geeft besmetting met deze bacterie
een grote kans op overlijden. Alle bacteriën samen vormen je
microbioom. Het grootste gedeelte bevindt zich in de darmflora. Een gezonde darmflora
houdt aanwezige ziekteverwekkende bacteriën onder controle. Bij ziekten, ongezond eten of
antibiotica sterft een deel van de nuttige darmflora, waardoor ziekteverwekkende bacteriën
de kans krijgen zich te vermenigvuldigen. Artsen en onderzoekers proberen met
poeptransplantaties de darmflora van patiënten met een chronische aandoening weer te
stabiliseren.
Paragraaf 3:
Een inenting met een ziekteverwekker wordt een vaccinatie genoemd. Na een besmetting
met een echte ziekte wordt je niet ziek, want je lichaam is op de ziekte voorbereid.
Niet-ingeënte mensen worden door groepsimmuniteit beschermd, omdat er geen mensen
zijn van wie ze de ziekte kunnen krijgen.
Antistoffen zijn eiwitten die ziekteverwekkers onschadelijk maken. Een andere naam voor
antistof is immunoglobuline. Na een vaccinatie met een verzwakte ziekteverwekker of een
natuurlijke besmetting door een ziekteverwekker maken bepaalde lymfocyten, speciale
witte bloedcellen, antistoffen. Door en gifstof of ziekteverwekker bij bijvoorbeeld muizen in te
spuiten, vormen witte bloedcellen antistoffen. Antiserum bestaat uit bloedplasma van de
muis met daarin de antistoffen om ziekteverwekkers of gifstoffen bij mensen onschadelijk te
De lichamelijke factoren, zoals bewegen en gezond eten zijn in ieder land anders. En
hebben invloed op je gezondheid. Ook psychische factoren, zoals langdurige stress en
ingrijpende gebeurtenissen, hebben invloed op de gezondheid. Ook sociale factoren
hebben invloed op je gezondheid, zoals als een oogst mislukt en de sfeer binnen gezinnen
onder druk zet en dat kan leiden tot spanningen binnen de gehele gemeenschap. Je kan niet
alle gezondheidsproblemen voorkomen. Er zijn ook erfelijke factoren: het berust op
afwijkende informatie in een allel betrokken bij de vorming van hemoglobine. Het leidt tot
misvormde rode bloedcellen en daardoor tot een slechter O 2-transport. Voor ons is het
vanzelfsprekend dat we op onze hygiëne letten, maar in veel landen is dit niet
vanzelfsprekend. Voorlichting over condoom-, alcohol- en drugsgebruik wijst mensen op
risico’s. Daarom gaan mensen op hun omgeving letten om hun leefstijl aan te passen.
De huid bestaat uit vele onderdelen:
1. Opperhuid: ter bescherming tegen het uv-licht van de
zon bezit de huid de mogelijkheid een uv-filter te
maken. Het uv-licht stimuleert pigmentvormende cellen
in de onderste laag van de opperhuid, de kiemlaag
om pigmentkorrels te maken. Hiervan krijg je een
bruine kleur. Een ander gevolg van uv-stralen is dat de
cellen in de kiemlaag sneller delen. De hoornlaag, gaat
vochtverlies tegen en voorkomt binnendringen van
pathogenen (ziekteverwekkers) zoals sommige bacteriën, schimmels, virussen,
parasieten en gifstoffen. Treedt het toch een bloedvat binnen krijg je een infectie.
2. Lederhuid: regelt de voeding van de opperhuid en zorgt voor stevigheid en
elasticiteit. Ook is deze laag belangrijk voor de verdediging van het lichaam.
Zweetklieren, exocriene klieren, geven zweet af aan het uitwendig milieu. Het
verdampen van zweet kost warmte. Het bloed gaat gekoeld weer naar het binnenste
van je lichaam en het gevaar voor oververhitting is afgewend.
3. Onderhuidse bindweefsel: levert een prima isolatielaag.
Mechanische afweer van een plant →stekels en doornen vormen een afweer tegen vraat
door dieren.
Chemische afweer van een plant →afweer door middel van giftige en vies smakende
stoffen.
Elke cel heeft een primaire celwand die bestaat uit cellulosevezels. Tussen de celwanden
van de aangrenzende cellen bevindt zich een middenlamel van plakkerige pectine
moleculen. Sommige plantencellen vormen een secundaire celwand voor extra stevigheid.
De tussencelstof geeft stevigheid en biedt bescherming tegen micro-organismen.
Door het gebruik van biologische landbouw ( het verbouwen van voedselgewassen zonder
gebruik te maken van chemische bestrijdingsmiddelen en kunstmest) worden er nuttige
bodemschimmels toegevoegd, waardoor planten sneller groeien en beter bestand zijn tegen
ziekteverwekkers. Chemische bestrijdingsmiddelen kan zich vermeerderen, doordat er
persistente gifstoffen in zitten die moeilijk afbreekbaar zijn en zo de hele voedselkringloop
doorgaat en alleen maar groter wordt.
, Paragraaf 2:
Fagocyten, witte bloedcellen, nemen ziekteverwekkers
op via fagocytose. Vooral macrofagen, een deelgroep
van de fagocyten, zijn actief. Zij kunnen hun vorm
aanpassen en zo tussen de cellen van haarvaten
doorkruipen. De opgenomen ziekteverwekkers breken
ze met behulp van enzymen af. Fagocyten kunnen geen
onderscheid maken tussen verschillende typen ziekteverwekkers. Deze vorm van afweer
heet daarom niet-specifiek afweer. Lysosomale enzymen in de lysosomen breken
afvalstoffen van de cel af, zodat de afbraakproducten hergebruikt of veilig uitgescheiden
kunnen worden.
Stoffen die uit de bacteriën vrijkomen bij een infectie prikkelen
het temperatuur in de hersenen waardoor de
lichaamstemperatuur omhoog gaat. Dat heeft als voordeel dat
het hart sneller pompt en de witte bloedcellen sneller bij de
infectie aankomen, maar het stimuleert ook de celdeling bij
bacteriën. Bij beginnende koorts ga je bleek zien en rillen. Als
de koorts weer daalt ga je rood zien en zweten. Bij ernstige
bacteriële infecties kunnen artsen antibiotica geven.
Antibiotica maken de deling en groei van bacteriën onmogelijk
onder andere door de vorming van de celwand tegen te gaan of
hun celmembraan kapot te maken. Door overmatig gebruik van
antibiotica zijn sommige bacteriën nu multiresistent. Deze
bacteriën zijn ongevoelig voor meerdere typen antibiotica. Bij
verminderde weerstand geeft besmetting met deze bacterie
een grote kans op overlijden. Alle bacteriën samen vormen je
microbioom. Het grootste gedeelte bevindt zich in de darmflora. Een gezonde darmflora
houdt aanwezige ziekteverwekkende bacteriën onder controle. Bij ziekten, ongezond eten of
antibiotica sterft een deel van de nuttige darmflora, waardoor ziekteverwekkende bacteriën
de kans krijgen zich te vermenigvuldigen. Artsen en onderzoekers proberen met
poeptransplantaties de darmflora van patiënten met een chronische aandoening weer te
stabiliseren.
Paragraaf 3:
Een inenting met een ziekteverwekker wordt een vaccinatie genoemd. Na een besmetting
met een echte ziekte wordt je niet ziek, want je lichaam is op de ziekte voorbereid.
Niet-ingeënte mensen worden door groepsimmuniteit beschermd, omdat er geen mensen
zijn van wie ze de ziekte kunnen krijgen.
Antistoffen zijn eiwitten die ziekteverwekkers onschadelijk maken. Een andere naam voor
antistof is immunoglobuline. Na een vaccinatie met een verzwakte ziekteverwekker of een
natuurlijke besmetting door een ziekteverwekker maken bepaalde lymfocyten, speciale
witte bloedcellen, antistoffen. Door en gifstof of ziekteverwekker bij bijvoorbeeld muizen in te
spuiten, vormen witte bloedcellen antistoffen. Antiserum bestaat uit bloedplasma van de
muis met daarin de antistoffen om ziekteverwekkers of gifstoffen bij mensen onschadelijk te
