Strafrecht 2
Hoorcolleges
2019-2021
Week 1
,Opzet en culpa (en avas)
Voorwaarden voor strafbaarheid :
structuur van het strafbare feit.
1 een gedraging
2 die aan bestanddelen van toepasselijke en verbindende delictsomschrijving beantwoordt
3. Wederrechtelijk (geen rechtvaardigingsgrond) = element
4. en aan schuld te wijten / verwijtbaar is ( geen schulduitsluitingsgrond) = element
Art. 350 Sv
1 Ten laste gelegde feit bewezen?
2. bewezenverklaring Een strafbaar feit? = kwalificatiebeslissing.
= voorwaarden 1 en 2 (vorige alinea)
1 gedraging
2 die aan bestanddelen van delictsomschrijving beantwoordt
3. is dader strafbaar? = geen strafuitsluitingsgrond
= voorwaarden 3 en 4 (vorige alinea)
- wederrechtelijk
- aan schuld te wijten
4 sanctie?
bestrijding van opzet of culpa = bewijsverweer niet art. 358 lid 3 Sv wel evt. art. 359 lid 2, 2e zin (uos)
Opzet
drie kernvragen:
1.Schuldverband: waarop moet opzet gericht zijn
Hoofdregel : Op alle bestanddelen die na het opzet worden genoemd
Uitzondering:
-strafverzwarende omstandigheden bijv art. 300 lid 1 jo lid 2/3 : mishandeling zwaar letsel /
dood ten gevolge hebbend . (ook al heeft de dader geen opzet op zwaar letsel maar alleen op letsel
dan komt het toch voor zijn rekening)
-gemeengevaarlijke delicten art. 157 lid 3 opzettelijke brandstichting, dood ten gevolge
-opzettelijk en wederrechtelijk art. 350 Hij die opzettelijk EN wederrechtelijk enig goed…
bestanddeel waar opzet niet op gericht hoeft te zijn : geobjectiveerd bestanddeel
2. betekenis van opzet
Opzet = willen en weten
niet : had kunnen weten had moeten weten had behoren te weten (=culpa)
schuld (als bestanddeel, culpa)
= niet willen, wel weten (Bewuste schuld)
of
niet willen en niet weten maar wel behoren te weten (onbewuste schuld)
Gradaties opzet:
- opzet als bedoeling : willen domineert
- opzet als noodzakelijkheidsbewustzijn: weten domineert, impliceert willen
- opzet als waarschijnlijkheidsbewustenzijn: weten domineert impliceert willen
- voorwaardelijk opzet = mogelijkheidsbewustzijn + aanvaarden: weten van aan merkelijke kans
impliceert nog niet willen; aparte vaststelling van willen ( aanvaarden)
,Voorwaardelijke opzet
Bewust de aanmerkelijke kans aanvaarden dat (bepaalde omstandigheid zich voordoet (meestal
bepaald gevolg)
1.(objectief) bestaan van aanmerkelijke kans dat… (-> HIV rechtspraak, kans om dood te gaan aan hiv
heel klein dus is er wel sprake van een aanmerkelijke kans? HR komt met volgende criteria:
- afhankelijk van omstandigheden
- Aard (zoals ernst) van gevolg bepaalt niet de aanmerkelijkheid !!!!!
- naar algemene ervaringsregelen 'aanmerkelijk'
- Vaak geen probleem (met mes aantal malen krachtig in buik steken -> wel aanmerkelijke kans),
soms wel, bijv ECLI:NL:HR:2011:BP2715)
-> HR een reële, niet onwaarschijnlijke mogelijkheid uit arrest 2018
2.(subjectief/weten) bewustheid van die aanmerkelijke kans dat…
3.(subjectief/willen) bewust aanvaarden van die aanmerkelijke kans dat…
Bewustheid van de kans en aanvaarding van de kans -> slaan met pistool arrest
Bewijs van 'weten' : bewustheid van aanmerkelijke kans dat… mbh ervaringsregels/feiten van
algemene bekendheid
Het is een feit van algemene bekendheid dat….. Dus de verdachte moet daarvan op de hoogte zijn
geweest.
Maar let op:
-te gemakkelijk aannemen dat iets feit van algemene bekendheid is
-veronachtzamen van onderzoeks- of zorgplicht hoeft niet te wijzen op weten/bewustheid. Kan juist
op culpaa wijzen : had moeten weten (-> zie melk en pindakaas).
Bewijs van 'willen': bewuste aanvaarding van aanmerkelijke kans dat…
-verklaringen van de verdachte
-getuigenverklaringen
-de feitelijke omstandigheden van het geval
- de aard van de gedraging en de omstandigheden waaronder deze is verricht
-> bepaalde gedragingen kunnen naar hun uiterlijke verschijningsvorm worden aangemerkt als
zo zeer gericht op een bepaald gevolg dat het behoudends contra indicaties niet anders kan zijn
dan dat de verdachte de aanmerkelijke kans op het desbetreffende gevolg heeft aanvaard.
Bestanddeel schuld: culpa
Schuld/culpa: aanmerkelijke onvoorzichtigheid die verwijtbaar is.
Ontleding van gevolgsschuld
aanmerkelijke schuld; ondergrens van de schuld
- schuld = aanmerkelijke schuld = culpa lata niet culpa levis
- voorwaardelijk opzet
…………………………………..
- aanmerkelijke schuld
-roekeloos, bijv. art. 307 lid 2 Sr; zie hierna
, ……………………………………………………………..
-niet roekeloos, wel aanmerkelijke schuld
…………………………………………………………….
-straffeloze niet-aanmerkelijke schuld
- straffeloos toeval
Aanmerkelijke onvoorzichtigheid (in het verkeer) onvoldoende rechts houden in Winssen
Criteria:
-geheel van gedragingen van de verdachte
- de aard en ernst daarvan
- overige omstandigheden van het geval
Niet in zijn algemeenheid valt aan te geven of een verkeersovertreding voldoende kan zijn voor de
bewezenverklaring van de schuld in de zin van even bedoelde bepaling
Niet reeds uit de ernst van de gevolgen van verkeersgedrag dat in strijd is met een of meer wettelijke
gedragsregels in het verkeer, kan worden afgeleid dat sprake is van schuld in vorenbedoelde zin.
Geervliet arrest
Aanmerkelijke onvoorzichtigheid (in verkeer)
een ondergrens?
Verdachte rijdt stapvoets op haaientanden af, kijk goed maar ziet iets over het hoofd.
uit de enkele omstandigheid dat de verdachte, toen hij zich vergewiste van mogelijk naderend
verkeer, de motorrijdster aan wie hij voorrang diende te verlenen niet heeft gezien hoewel deze voor
hem wel zichtbaar moet zijn geweest, niet volgen dat de verdachte, zoals is bewezenverklaard '
aanmerkelijk onoplettend en met aanmerkelijke verwaarlozing van de te dezen geboden
zorgvuldigheid heeft gereden.
Roekeloos
Sinds kort behalve gewone schuld nu ook roekeloosheid (roekeloosheid is een vorm van schuld ->
strafverzwarend effect. Gelden strenge eisen. Roekeloosheid wordt niet snel aangenomen). Vaak art.
175 lid 3 gevallen waarin roekeloosheid speelt -> maar geen roekeloosheid volgens de HR want dat is
volgens zichzelf al een strafverzwarende omstandigheid zoals te hard rijden, alcohol gebruik in het
verkeer enz.
Week 2
Hoorcolleges
2019-2021
Week 1
,Opzet en culpa (en avas)
Voorwaarden voor strafbaarheid :
structuur van het strafbare feit.
1 een gedraging
2 die aan bestanddelen van toepasselijke en verbindende delictsomschrijving beantwoordt
3. Wederrechtelijk (geen rechtvaardigingsgrond) = element
4. en aan schuld te wijten / verwijtbaar is ( geen schulduitsluitingsgrond) = element
Art. 350 Sv
1 Ten laste gelegde feit bewezen?
2. bewezenverklaring Een strafbaar feit? = kwalificatiebeslissing.
= voorwaarden 1 en 2 (vorige alinea)
1 gedraging
2 die aan bestanddelen van delictsomschrijving beantwoordt
3. is dader strafbaar? = geen strafuitsluitingsgrond
= voorwaarden 3 en 4 (vorige alinea)
- wederrechtelijk
- aan schuld te wijten
4 sanctie?
bestrijding van opzet of culpa = bewijsverweer niet art. 358 lid 3 Sv wel evt. art. 359 lid 2, 2e zin (uos)
Opzet
drie kernvragen:
1.Schuldverband: waarop moet opzet gericht zijn
Hoofdregel : Op alle bestanddelen die na het opzet worden genoemd
Uitzondering:
-strafverzwarende omstandigheden bijv art. 300 lid 1 jo lid 2/3 : mishandeling zwaar letsel /
dood ten gevolge hebbend . (ook al heeft de dader geen opzet op zwaar letsel maar alleen op letsel
dan komt het toch voor zijn rekening)
-gemeengevaarlijke delicten art. 157 lid 3 opzettelijke brandstichting, dood ten gevolge
-opzettelijk en wederrechtelijk art. 350 Hij die opzettelijk EN wederrechtelijk enig goed…
bestanddeel waar opzet niet op gericht hoeft te zijn : geobjectiveerd bestanddeel
2. betekenis van opzet
Opzet = willen en weten
niet : had kunnen weten had moeten weten had behoren te weten (=culpa)
schuld (als bestanddeel, culpa)
= niet willen, wel weten (Bewuste schuld)
of
niet willen en niet weten maar wel behoren te weten (onbewuste schuld)
Gradaties opzet:
- opzet als bedoeling : willen domineert
- opzet als noodzakelijkheidsbewustzijn: weten domineert, impliceert willen
- opzet als waarschijnlijkheidsbewustenzijn: weten domineert impliceert willen
- voorwaardelijk opzet = mogelijkheidsbewustzijn + aanvaarden: weten van aan merkelijke kans
impliceert nog niet willen; aparte vaststelling van willen ( aanvaarden)
,Voorwaardelijke opzet
Bewust de aanmerkelijke kans aanvaarden dat (bepaalde omstandigheid zich voordoet (meestal
bepaald gevolg)
1.(objectief) bestaan van aanmerkelijke kans dat… (-> HIV rechtspraak, kans om dood te gaan aan hiv
heel klein dus is er wel sprake van een aanmerkelijke kans? HR komt met volgende criteria:
- afhankelijk van omstandigheden
- Aard (zoals ernst) van gevolg bepaalt niet de aanmerkelijkheid !!!!!
- naar algemene ervaringsregelen 'aanmerkelijk'
- Vaak geen probleem (met mes aantal malen krachtig in buik steken -> wel aanmerkelijke kans),
soms wel, bijv ECLI:NL:HR:2011:BP2715)
-> HR een reële, niet onwaarschijnlijke mogelijkheid uit arrest 2018
2.(subjectief/weten) bewustheid van die aanmerkelijke kans dat…
3.(subjectief/willen) bewust aanvaarden van die aanmerkelijke kans dat…
Bewustheid van de kans en aanvaarding van de kans -> slaan met pistool arrest
Bewijs van 'weten' : bewustheid van aanmerkelijke kans dat… mbh ervaringsregels/feiten van
algemene bekendheid
Het is een feit van algemene bekendheid dat….. Dus de verdachte moet daarvan op de hoogte zijn
geweest.
Maar let op:
-te gemakkelijk aannemen dat iets feit van algemene bekendheid is
-veronachtzamen van onderzoeks- of zorgplicht hoeft niet te wijzen op weten/bewustheid. Kan juist
op culpaa wijzen : had moeten weten (-> zie melk en pindakaas).
Bewijs van 'willen': bewuste aanvaarding van aanmerkelijke kans dat…
-verklaringen van de verdachte
-getuigenverklaringen
-de feitelijke omstandigheden van het geval
- de aard van de gedraging en de omstandigheden waaronder deze is verricht
-> bepaalde gedragingen kunnen naar hun uiterlijke verschijningsvorm worden aangemerkt als
zo zeer gericht op een bepaald gevolg dat het behoudends contra indicaties niet anders kan zijn
dan dat de verdachte de aanmerkelijke kans op het desbetreffende gevolg heeft aanvaard.
Bestanddeel schuld: culpa
Schuld/culpa: aanmerkelijke onvoorzichtigheid die verwijtbaar is.
Ontleding van gevolgsschuld
aanmerkelijke schuld; ondergrens van de schuld
- schuld = aanmerkelijke schuld = culpa lata niet culpa levis
- voorwaardelijk opzet
…………………………………..
- aanmerkelijke schuld
-roekeloos, bijv. art. 307 lid 2 Sr; zie hierna
, ……………………………………………………………..
-niet roekeloos, wel aanmerkelijke schuld
…………………………………………………………….
-straffeloze niet-aanmerkelijke schuld
- straffeloos toeval
Aanmerkelijke onvoorzichtigheid (in het verkeer) onvoldoende rechts houden in Winssen
Criteria:
-geheel van gedragingen van de verdachte
- de aard en ernst daarvan
- overige omstandigheden van het geval
Niet in zijn algemeenheid valt aan te geven of een verkeersovertreding voldoende kan zijn voor de
bewezenverklaring van de schuld in de zin van even bedoelde bepaling
Niet reeds uit de ernst van de gevolgen van verkeersgedrag dat in strijd is met een of meer wettelijke
gedragsregels in het verkeer, kan worden afgeleid dat sprake is van schuld in vorenbedoelde zin.
Geervliet arrest
Aanmerkelijke onvoorzichtigheid (in verkeer)
een ondergrens?
Verdachte rijdt stapvoets op haaientanden af, kijk goed maar ziet iets over het hoofd.
uit de enkele omstandigheid dat de verdachte, toen hij zich vergewiste van mogelijk naderend
verkeer, de motorrijdster aan wie hij voorrang diende te verlenen niet heeft gezien hoewel deze voor
hem wel zichtbaar moet zijn geweest, niet volgen dat de verdachte, zoals is bewezenverklaard '
aanmerkelijk onoplettend en met aanmerkelijke verwaarlozing van de te dezen geboden
zorgvuldigheid heeft gereden.
Roekeloos
Sinds kort behalve gewone schuld nu ook roekeloosheid (roekeloosheid is een vorm van schuld ->
strafverzwarend effect. Gelden strenge eisen. Roekeloosheid wordt niet snel aangenomen). Vaak art.
175 lid 3 gevallen waarin roekeloosheid speelt -> maar geen roekeloosheid volgens de HR want dat is
volgens zichzelf al een strafverzwarende omstandigheid zoals te hard rijden, alcohol gebruik in het
verkeer enz.
Week 2
