Werkgroepuitwerkingen rechtsfilosofie

Werkgroep 1
Vraag 1
Wat is recht?
Moet recht rechtvaardig zijn, om geldig te zijn?
- Natuurecht: ja, er is een noodzakelijk verband tussen recht en moraal
- Positivist: nee, het moet vastgesteld zijn door de wetgever
Rechtspositivisme
Blz. 27
 Positief recht is het gestelde recht
Blz. 32-33
 De geldigheid van het recht staat los van de eisen van de ethiek of de normen van het
fatsoen
 De vraag naar de rechtvaardigheid maakt dus geen deel uit van wat als recht geldt.
 Of iets recht is wordt niet bepaald op grond van zijn (morele) inhoud, maar op grond van
handhaving en effectiviteit.
 Max Weber: recht is een ordening die wordt gegarandeerd door de mogelijkheid van
fysieke en psychische dwang door een daartoe uitgeruste groep van mensen wanneer
die orde overtreden wordt.
= het recht is de sociale orde van een centraal georganiseerde maatschappij, voor zover
deze orde is gebaseerd op een machtsmonopolie. (Maatschappelijke orde + handhaving
daarvan door een bevoegde centrale instantie)
 Regels zijn dus gesteld en bekendgemaakt
 John Austin
1. Het is gesteld door een instantie die daartoe instaat is
2. Deze instantie is zelf niet aan de normen onderworpen, maar kan ze afdwingen
3. Dat gestelde heeft het karakter van een bevel, niet een aansporing
 In deze definitie vinden we het element van sociale effectiviteit terug.
 Het recht is dus volgens rechtspositivisten gestolde macht:
macht  er moet effectiviteit zijn
gestold  deze is in rechtsnormen vastgelegd
 Definitie is uitgebreid, H.L.A. Hart: niet enkel bevelen zijn recht
Natuurrecht
Blz. 34-36
 Bij toepassing van het recht door een rechter moet dit vaak geïnterpreteerd worden. Bij
deze interpretatie spelen bepaalde principes een grote rol. Die principes zijn van morele
aard en kunnen nooit helemaal in de vorm van een welomschreven norm gegoten
worden.
 Het recht heeft een open structuur: elk geheel van normen, bevelen en wetten bevat een
open structuur, waarbinnen speelruimte ontstaat voor de rechter.
 Onrechtvaardige wet is geen wet (lex iniusta non est lex)
 Fuller: het recht moet altijd aan een aantal minimale morele eisen moet voldoen om
recht te kunnen zijn. De aard van het recht verzet zich hiertegen
 Deze interne moraliteit is vandaag de dag gelegen in de mensenrechten

,Vraag 2
In deze tekst gaat het om mensen die andere mensen hebben aangegeven ten tijde van een
overheid dat volgens de nieuwe overheid als onrechtvaardig werd bestempeld. Deze
mensen handelde conform de wet die toen van kracht was, maar dat dus onrechtvaardig
was. Wet probleem van de nieuwe overheid is wat ze met deze mensen moeten doen. Ze
hebben dus onrechtvaardig gehandeld, maar niet in strijd met de wet. In de tekst worden
verschillende adviezen gegeven om met deze situatie om te gaan.

Vraag 3
Advies 1
Rechtspositivisme: er werd gehandeld conform de wet. Vervolging van de mensen zou ertoe
leiden dat wij precies doen als wat wij in hen veroordelen, je niets aantrekken van wetten
waar je het niet mee eens bent.
Advies 2
Rancuneuze aanbrengers niet vervolgen.
Er was geen sprake van een wettige regering  interregnum: oorlog van allen tegen allen.
De daden van de rancuneuze aanbrengers was daar slechts een onderdeel van. Om hen te
vervolgen wegens strijd met het recht is niet rechtvaardig want zij handelden niet in een tijd
van recht.
Advies 3
- Alleen bepaalde gevallen vervolgen  ingrijpen daar waar de filosofie van de
paarshemden binnendrong en de rechtsspraak van haar normale doeleinden en
gebruiken deed afwijken.
- Argument tegen 1+2: wel de paarshemden vervolgen, maar niet de handelingen die
conform het regeringsapparaat van de paarshemden uitgevoerd werden is absurd.
- Radbruch formule
 Doelmatigheid
 Rechtszekerheid
 Rechtvaardigheid
Advies 4
Er moet een wet komen om te bepalen wie en hoe vervolgd gaat worden. Anders nemen we
ten opzichte van wetten en verordeningen van de regering van de paarshemden precies de
niet-principiële houding aan die zij innam tegenover de wetten en verordeningen van de
regering waarvoor zij in de plaats kwam.
Advies 5
Advies 4 maakt gebruik van terugwerkende kracht.
De paarshemden hadden vanuit hun perspectief een reëel probleem en dit loste zij op met
harde middelen. Het hoofddoel van strafrecht is het menselijke instinct van wraak een
uitlaatklep te bieden. Dit is echter een tijd waarin dit moet gebeuren zonder tussenkomst
van de overheid. De bevolking handelt dit zelf af, op deze manier raakt de overheid niet
verstrikt in een poging om alle daden en misdaden van de paarshemden van elkaar te
scheiden.

Vraag 4
Plaatsvervanger 1
Wat gesteld is door de wetgever (juiste instantie)
Plaatsvervanger 2

, Wetten zijn bekend/kunnen bekend zijn
Uniform optreden
Gelijke gevallen genieten een gelijke behandeling
Afwezigheid van een wetteloze macht
Plaatsvervanger 3
Daar waar de filosofie van de paarshemden binnendrong en de rechtspraak haar normale
doeleinden en gebruiken deed afwijken, daar moeten we ingrijpen  een wet moet dus
rechtvaardig zijn.
Plaatsvervanger 4
Gesteld door de regering
Plaatsvervanger 5
Gesteld door de regering, zij hadden te maken met een probleem, en dat losten zij op.

Vraag 5
Plaatsvervanger 1 stelt dat het regime van de paarshemden een wettig regering was, zij
hadden dus geldige wetten.
Plaatsvervanger 2 vindt dat absurd, wetten moeten bekend zijn, er moet uniform
opgetreden worden en gelijke gevallen genieten een gelijke behandeling. De afwezigheid
van een wetteloze macht (zoals de paarshemden) wordt verondersteld.

Vraag 6
Advies 3 houdt in dat er per geval gekeken wordt of iemand vervolgd moet worden, dat hing
dan af van het motief dat ze hadden om iemand aan te geven.
Volgens plaatsvervanger 4 zorgt dit ervoor dat wij dezelfde houding t.o.v. de wetten en
verordeningen van de paarshemden aannemen die zij innam tegenover de wetten en
verordeningen van de regering waarvoor zij in de plaats kwamen.