Het vijf-gesprekkenmodel
Voorwoord en inleiding
AGGZ: Ambulante Geestelijke Gezondheidszorg. Begin 1990 startte een
behandelteam van de RIAGG Westelijk Utrecht met het 5-gesprekken
experiment. Bleek succesvol in de therapeutische resultaten als in de
werkplezier.
Het vijf-gesprekkenmodel verwijst binnen AGGZ al geruime tijd naar wat
aanvankelijk het ‘Utrechtse Model’ heette. De doelstelling is om
hulpvragers zonder wachttijd een aanmeldingsgesprek en vervolgens een
behandeling van maximaal 5 gesprekken aan te bieden.
Werkwijze: de centrale gedachte in het vijf-gesprekkenmodel is het
voorkomen of opheffen van demoralisatie bij behandelaar en patiënt.
Basisprincipes van het 5-gesprekkenmodel:
De inhoud:
1. Demoralisatie bewerken
2. Focus vaststellen
3. Dilemma van de verandering voorleggen
De context:
4. Het team als therapeut
5. Wat niet leuk is, werkt niet
6. De vijf-gesprekkenlimiet
Hoofdstuk 2 Het vijf-gesprekkenmodel binnen de AGGZ
Het is geen methode maar een model. Tegenwoordig ook bruikbaar in
andere instanties zoals poliklinieken, afdelingen voor psychosociale
hulpverlening etc.
Hoofdstuk 3 Demoralisatie
Meestal is het verdwijnen van de demoralisatie een gradueler proces met
effecten op de patiënt, die –uitvergroot- sterk doen denken aan het
verdwijnen van een depressie.
Missies kunnen allerlei vormen aannemen en we hebben ze allemaal. Mijn
kinderen anders opvoeden dan ze met mij hebben gedaan; niet op mijn
moeder lijken; nooit betrapt worden op een onprofessionele fout etc.
Wie is gedemoraliseerd?
de opties van de behandelaar in het geval van de gedemoraliseerde
verwijzer zijn getrapt en logisch beredeneerbaar, hoewel niet altijd
mogelijk (zoals bij gedwongen behandeling in een wettelijk kader) en vol
valkuilen. Ook hier is teamoverleg aangewezen. Ze zijn van algemene aard
en niet specifiek eigen aan het 5-gesprekkenmodel:
1
, Behandel de verwijzer als onderdeel van het hulpvragend systeem.
Zo nee:
Onderzoek met de verwezene of er, in wat men van hem wil, genoeg
voordelen voor hem zitten om dit doel na te streven. Zo nee:
Onderzoek met de verwezene of hijzelf liever een ander doel zou
bereiken en of hij de verwijzer van het nut hiervan kan overtuigen.
Zo nee:
Onderzoek met de verwezene of hij de verwijzer een ander signaal
van goede bedoelingen kan bieden dan in behandeling gaan.
Als al deze opties tot niets leiden is het vermoedelijk tijd de verwezene te
adviseren om aan zijn verwijzer duidelijk te maken diens bedoelingen om
hem te veranderen zinloos zijn.
Hoofdstuk 4 De focus
Omgekeerd vormt in een enkel geval het opheffen van de demoralisatie
het behandeldoel. Bovendien zou men zich af kunnen vragen welke plaats
diagnostiek in dit proces inneemt.
De twee betekenissen van ‘de focus’ vallen nu niet meer samen: het
behandeldoel dient uiteraard een logisch verband te hebben met de
oorzaak van de problematiek maar betreft zelden het opheffen van die
oorzaak.
Diagnostiek: zo kort als kan
Het vijf-gesprekkenmodel en elke vorm van ultra-korte behandeling is niet
gebaat bij nauwgezette en diepgaande diagnostiek, integendeel zelfs.
Grondige diagnostiek, hoe nuttig op zich ook, heeft een aantal nadelen:
- ‘zoekt en gij zult vinden’: hoe uitgebreider de diagnostiek, hoe meer
pathologie ontdekt wordt, waarvan overigens niet altijd even duidelijk is
of deze iets met het actuele probleem te maken heeft. Dit heeft een
demoraliserend effect op behandelaar en patiënt. Hoe meer pathologie
gevonden wordt, hoe minder de behandelaar nog hoop zal hebben op
het welslagen van een ultrakorte therapie. (kan ook goed zijn)
persoonlijkheidsstructuur – is meestal genoeg om de samenhang met de
aangemelde problematiek te begrijpen. Het veranderen van deze
persoonlijkheidsstructuur zal toch nooit het doel van de vijf-
gesprekkenbehandeling zijn.
Bij het vijf-gesprekkenmodel is het meestal genoeg om globaal zicht te
krijgen op de aard en onderlinge samenhang van drie niveaus waarop de
problematiek zich afspeelt:
- het actuele beeld en het beloop daarvan tot nu toe
- de psychodynamiek
- de systematische aspecten
Deze lijken op de as I, II enz.
Het behandeldoel
In GGZ klassiek, lineair-causaal denkmodel: men vraagt zich af wat de
basale oorzaak van de klachten is en als men die gevonden denkt te
2
Voorwoord en inleiding
AGGZ: Ambulante Geestelijke Gezondheidszorg. Begin 1990 startte een
behandelteam van de RIAGG Westelijk Utrecht met het 5-gesprekken
experiment. Bleek succesvol in de therapeutische resultaten als in de
werkplezier.
Het vijf-gesprekkenmodel verwijst binnen AGGZ al geruime tijd naar wat
aanvankelijk het ‘Utrechtse Model’ heette. De doelstelling is om
hulpvragers zonder wachttijd een aanmeldingsgesprek en vervolgens een
behandeling van maximaal 5 gesprekken aan te bieden.
Werkwijze: de centrale gedachte in het vijf-gesprekkenmodel is het
voorkomen of opheffen van demoralisatie bij behandelaar en patiënt.
Basisprincipes van het 5-gesprekkenmodel:
De inhoud:
1. Demoralisatie bewerken
2. Focus vaststellen
3. Dilemma van de verandering voorleggen
De context:
4. Het team als therapeut
5. Wat niet leuk is, werkt niet
6. De vijf-gesprekkenlimiet
Hoofdstuk 2 Het vijf-gesprekkenmodel binnen de AGGZ
Het is geen methode maar een model. Tegenwoordig ook bruikbaar in
andere instanties zoals poliklinieken, afdelingen voor psychosociale
hulpverlening etc.
Hoofdstuk 3 Demoralisatie
Meestal is het verdwijnen van de demoralisatie een gradueler proces met
effecten op de patiënt, die –uitvergroot- sterk doen denken aan het
verdwijnen van een depressie.
Missies kunnen allerlei vormen aannemen en we hebben ze allemaal. Mijn
kinderen anders opvoeden dan ze met mij hebben gedaan; niet op mijn
moeder lijken; nooit betrapt worden op een onprofessionele fout etc.
Wie is gedemoraliseerd?
de opties van de behandelaar in het geval van de gedemoraliseerde
verwijzer zijn getrapt en logisch beredeneerbaar, hoewel niet altijd
mogelijk (zoals bij gedwongen behandeling in een wettelijk kader) en vol
valkuilen. Ook hier is teamoverleg aangewezen. Ze zijn van algemene aard
en niet specifiek eigen aan het 5-gesprekkenmodel:
1
, Behandel de verwijzer als onderdeel van het hulpvragend systeem.
Zo nee:
Onderzoek met de verwezene of er, in wat men van hem wil, genoeg
voordelen voor hem zitten om dit doel na te streven. Zo nee:
Onderzoek met de verwezene of hijzelf liever een ander doel zou
bereiken en of hij de verwijzer van het nut hiervan kan overtuigen.
Zo nee:
Onderzoek met de verwezene of hij de verwijzer een ander signaal
van goede bedoelingen kan bieden dan in behandeling gaan.
Als al deze opties tot niets leiden is het vermoedelijk tijd de verwezene te
adviseren om aan zijn verwijzer duidelijk te maken diens bedoelingen om
hem te veranderen zinloos zijn.
Hoofdstuk 4 De focus
Omgekeerd vormt in een enkel geval het opheffen van de demoralisatie
het behandeldoel. Bovendien zou men zich af kunnen vragen welke plaats
diagnostiek in dit proces inneemt.
De twee betekenissen van ‘de focus’ vallen nu niet meer samen: het
behandeldoel dient uiteraard een logisch verband te hebben met de
oorzaak van de problematiek maar betreft zelden het opheffen van die
oorzaak.
Diagnostiek: zo kort als kan
Het vijf-gesprekkenmodel en elke vorm van ultra-korte behandeling is niet
gebaat bij nauwgezette en diepgaande diagnostiek, integendeel zelfs.
Grondige diagnostiek, hoe nuttig op zich ook, heeft een aantal nadelen:
- ‘zoekt en gij zult vinden’: hoe uitgebreider de diagnostiek, hoe meer
pathologie ontdekt wordt, waarvan overigens niet altijd even duidelijk is
of deze iets met het actuele probleem te maken heeft. Dit heeft een
demoraliserend effect op behandelaar en patiënt. Hoe meer pathologie
gevonden wordt, hoe minder de behandelaar nog hoop zal hebben op
het welslagen van een ultrakorte therapie. (kan ook goed zijn)
persoonlijkheidsstructuur – is meestal genoeg om de samenhang met de
aangemelde problematiek te begrijpen. Het veranderen van deze
persoonlijkheidsstructuur zal toch nooit het doel van de vijf-
gesprekkenbehandeling zijn.
Bij het vijf-gesprekkenmodel is het meestal genoeg om globaal zicht te
krijgen op de aard en onderlinge samenhang van drie niveaus waarop de
problematiek zich afspeelt:
- het actuele beeld en het beloop daarvan tot nu toe
- de psychodynamiek
- de systematische aspecten
Deze lijken op de as I, II enz.
Het behandeldoel
In GGZ klassiek, lineair-causaal denkmodel: men vraagt zich af wat de
basale oorzaak van de klachten is en als men die gevonden denkt te
2
