,Inhoud
College 1 Inleiding sociologie.................................................................................................................4
Verschil psychologie en sociologie...................................................................................................5
Interdepentie..........................................................................................................................................10
Sociale verandering..............................................................................................................................10
Belangrijkste sociale veranderingen..............................................................................................10
College 2 Socialisatie en binding........................................................................................................11
Waarden, normen en sociale controle..........................................................................................11
Institutie....................................................................................................................................................12
Constructies............................................................................................................................................12
Vertraging................................................................................................................................................13
Consensus................................................................................................................................................14
Dissensus.................................................................................................................................................14
Sociale posities..........................................................................................................................................15
Rollen en rolconflicten.............................................................................................................................15
Positieset..................................................................................................................................................16
Extern rolconflict...................................................................................................................................16
Rollenwisseling.......................................................................................................................................17
College 3 Groeperingen en netwerken.............................................................................................18
Kenmerken van groeperingen..........................................................................................................18
Variabelen................................................................................................................................................18
Soorten groepering...................................................................................................................................19
Indeling Merton......................................................................................................................................19
Soorten groeperingen..........................................................................................................................20
Wat is het dat mensen tot een groepering aantrekt en wat houdt de leden bijeen?.....21
Netwerken: kansen en bedreigingen.................................................................................................21
College 4 Cultuur.......................................................................................................................................23
Cultuur en aspecten van cultuur.....................................................................................................23
Cultuur.......................................................................................................................................................23
Cultureel relativisme............................................................................................................................23
Cultuurdimensies...................................................................................................................................25
Dominante cultuur, subcultuur en contracultuur......................................................................25
Cultuuroverdracht: enculturatie en acculturatie.......................................................................25
Cultuuroverdracht als proces...........................................................................................................26
College 5 Sociale ongelijkheid en mobiliteit...................................................................................27
Maatschappij-indelingen en sociale stratificatie.......................................................................27
Sociale stratificatie...............................................................................................................................28
Sociale ongelijkheid..................................................................................................................................28
Nivelleringsethodes..............................................................................................................................29
Postindustriële maatschappij............................................................................................................30
Sociale mobiliteit...................................................................................................................................31
Netwerksamenleving...........................................................................................................................31
College 6 Macht en afwijkend gedrag...............................................................................................31
Sociale controle versus macht.........................................................................................................31
Vormen van macht...............................................................................................................................32
Machtsbronnen en machtsstrategieën.........................................................................................33
Deviant gedrag..........................................................................................................................................33
Crimineel gedrag.......................................................................................................................................35
Straffen.........................................................................................................................................................35
College 7 Verzorgingsstaat....................................................................................................................36
Ontstaan verzorgingsstaat................................................................................................................36
, Collectivisering......................................................................................................................................37
Sociale zekerheid......................................................................................................................................38
Onderwijs.....................................................................................................................................................40
Gezondheidszorg.......................................................................................................................................41
,College 1 Inleiding sociologie
- Hoofdstuk 1 Wat verstaan we onder sociologie
- Hoofdstuk 2 Sociologie als wetenschap
Belang sociologie voor pedagogiek:
1. Pedagogiek als wetenschap is ontstaan uit psychologie, sociologie en filosofie.
2. Sociologie bestudeert gezin, buurt en samenleving als groeperingen (geheel).
3. Nature versus nurture.
Wat is sociologie?
Sociaal =
Algemene term ter aanduiding van alles wat voorkomt of is voortgekomen uit gedrag van mensen met
elkaar.
Wisselwerking / interactie tussen mensen
Sociologen zijn geïnteresseerd in gedragingen die een zekere mate van duurzaamheid en regelmaat
vertonen.
Sociologie =
Bestudeert het samenleven van mensen binnen grotere en kleinere verbanden.
o Acties en reacties van mensen verklaren uit het feit dat zij niet ‘alleen op de wereld zijn’.
o Het gedrag van en tussen mensen wordt bestudeert door de sociologie voor zover dat
beïnvloed wordt door het feit dat ze bepaalde relaties tot elkaar aangaan.
o De uit dat intermenselijk gedrag voortgekomen gedragspatronen, verhoudingen en opvatting
wordt bestudeert.
Sociologie is de studie van sociale netwerken.
o Sociaal netwerk =
Een te onderscheiden geheel van relaties tussen actoren (=deelnemers) individuen en
groepen
Er is sprake van sociale posities binnen een groep/netwerk.
Samenlevingskunde
Zoekt antwoord op de vraag: Hoe gedragen mensen zich in bepaalde groepen?
Is geïnteresseerd in gedragingen die een zekere mate van duurzaamheid en regelmaat vertonen.
Sociologie is in tweestrijd:
1) Wetenschappelijk (distantie)
• Empirisch
• Systematisch
• Generaliserend.
2) Bijdrage willen leveren tot sociale beheersing (actie en betrokkenheid)
, Verschil psychologie en sociologie
Psychologie Sociologie
Gedrag van het individu Gedrag van groepen
Invloed van nature Invloed van nurture
Hoe leren mensen? Wat leren mensen, van wie en aan wie?
Sociologen =
Proberen de samenleving, sociale verschijnselen en sociaal gedrag te analyseren en te verklaren.
Hoe zij dit doen is afhankelijk van de visie op de maatschappij en de opvattingen van de socioloog.
Sociologische stromingen:
- Overeenkomst: bestuderen van de samenleving.
- Verschillen: manier waarop dit wordt
gedaan: Historisch perspectief
Tijd en plaatsgebonden.
Theoretische analyse
Minder tijd en plaatsgebonden.
Zoekt naar regelmatigheden in ‘het’ samenleven van mensen.
Stabiliteit en conflict.
Nadruk op stabiliteit van de maatschappij en overeenstemming over waarden en doeleinden
versus nadruk op bestaan van conflicten tussen groepen binnen de maatschappij en
verschillen tussen waarden en doeleinden.
Sociologische zienswijze
Een manier van denken die alle activiteiten en voortbrengselen van mensen in verband brengt met de
samenleving waartoe die mensen behoren, en die al die activiteiten en voortbrengselen ziet in hun
afhankelijkheid van de samenleving.
- Onderscheiding mens en dier:
o Mens beschikt over het kunnen gebruiken en herkennen van symbolen.
College 1 Inleiding sociologie.................................................................................................................4
Verschil psychologie en sociologie...................................................................................................5
Interdepentie..........................................................................................................................................10
Sociale verandering..............................................................................................................................10
Belangrijkste sociale veranderingen..............................................................................................10
College 2 Socialisatie en binding........................................................................................................11
Waarden, normen en sociale controle..........................................................................................11
Institutie....................................................................................................................................................12
Constructies............................................................................................................................................12
Vertraging................................................................................................................................................13
Consensus................................................................................................................................................14
Dissensus.................................................................................................................................................14
Sociale posities..........................................................................................................................................15
Rollen en rolconflicten.............................................................................................................................15
Positieset..................................................................................................................................................16
Extern rolconflict...................................................................................................................................16
Rollenwisseling.......................................................................................................................................17
College 3 Groeperingen en netwerken.............................................................................................18
Kenmerken van groeperingen..........................................................................................................18
Variabelen................................................................................................................................................18
Soorten groepering...................................................................................................................................19
Indeling Merton......................................................................................................................................19
Soorten groeperingen..........................................................................................................................20
Wat is het dat mensen tot een groepering aantrekt en wat houdt de leden bijeen?.....21
Netwerken: kansen en bedreigingen.................................................................................................21
College 4 Cultuur.......................................................................................................................................23
Cultuur en aspecten van cultuur.....................................................................................................23
Cultuur.......................................................................................................................................................23
Cultureel relativisme............................................................................................................................23
Cultuurdimensies...................................................................................................................................25
Dominante cultuur, subcultuur en contracultuur......................................................................25
Cultuuroverdracht: enculturatie en acculturatie.......................................................................25
Cultuuroverdracht als proces...........................................................................................................26
College 5 Sociale ongelijkheid en mobiliteit...................................................................................27
Maatschappij-indelingen en sociale stratificatie.......................................................................27
Sociale stratificatie...............................................................................................................................28
Sociale ongelijkheid..................................................................................................................................28
Nivelleringsethodes..............................................................................................................................29
Postindustriële maatschappij............................................................................................................30
Sociale mobiliteit...................................................................................................................................31
Netwerksamenleving...........................................................................................................................31
College 6 Macht en afwijkend gedrag...............................................................................................31
Sociale controle versus macht.........................................................................................................31
Vormen van macht...............................................................................................................................32
Machtsbronnen en machtsstrategieën.........................................................................................33
Deviant gedrag..........................................................................................................................................33
Crimineel gedrag.......................................................................................................................................35
Straffen.........................................................................................................................................................35
College 7 Verzorgingsstaat....................................................................................................................36
Ontstaan verzorgingsstaat................................................................................................................36
, Collectivisering......................................................................................................................................37
Sociale zekerheid......................................................................................................................................38
Onderwijs.....................................................................................................................................................40
Gezondheidszorg.......................................................................................................................................41
,College 1 Inleiding sociologie
- Hoofdstuk 1 Wat verstaan we onder sociologie
- Hoofdstuk 2 Sociologie als wetenschap
Belang sociologie voor pedagogiek:
1. Pedagogiek als wetenschap is ontstaan uit psychologie, sociologie en filosofie.
2. Sociologie bestudeert gezin, buurt en samenleving als groeperingen (geheel).
3. Nature versus nurture.
Wat is sociologie?
Sociaal =
Algemene term ter aanduiding van alles wat voorkomt of is voortgekomen uit gedrag van mensen met
elkaar.
Wisselwerking / interactie tussen mensen
Sociologen zijn geïnteresseerd in gedragingen die een zekere mate van duurzaamheid en regelmaat
vertonen.
Sociologie =
Bestudeert het samenleven van mensen binnen grotere en kleinere verbanden.
o Acties en reacties van mensen verklaren uit het feit dat zij niet ‘alleen op de wereld zijn’.
o Het gedrag van en tussen mensen wordt bestudeert door de sociologie voor zover dat
beïnvloed wordt door het feit dat ze bepaalde relaties tot elkaar aangaan.
o De uit dat intermenselijk gedrag voortgekomen gedragspatronen, verhoudingen en opvatting
wordt bestudeert.
Sociologie is de studie van sociale netwerken.
o Sociaal netwerk =
Een te onderscheiden geheel van relaties tussen actoren (=deelnemers) individuen en
groepen
Er is sprake van sociale posities binnen een groep/netwerk.
Samenlevingskunde
Zoekt antwoord op de vraag: Hoe gedragen mensen zich in bepaalde groepen?
Is geïnteresseerd in gedragingen die een zekere mate van duurzaamheid en regelmaat vertonen.
Sociologie is in tweestrijd:
1) Wetenschappelijk (distantie)
• Empirisch
• Systematisch
• Generaliserend.
2) Bijdrage willen leveren tot sociale beheersing (actie en betrokkenheid)
, Verschil psychologie en sociologie
Psychologie Sociologie
Gedrag van het individu Gedrag van groepen
Invloed van nature Invloed van nurture
Hoe leren mensen? Wat leren mensen, van wie en aan wie?
Sociologen =
Proberen de samenleving, sociale verschijnselen en sociaal gedrag te analyseren en te verklaren.
Hoe zij dit doen is afhankelijk van de visie op de maatschappij en de opvattingen van de socioloog.
Sociologische stromingen:
- Overeenkomst: bestuderen van de samenleving.
- Verschillen: manier waarop dit wordt
gedaan: Historisch perspectief
Tijd en plaatsgebonden.
Theoretische analyse
Minder tijd en plaatsgebonden.
Zoekt naar regelmatigheden in ‘het’ samenleven van mensen.
Stabiliteit en conflict.
Nadruk op stabiliteit van de maatschappij en overeenstemming over waarden en doeleinden
versus nadruk op bestaan van conflicten tussen groepen binnen de maatschappij en
verschillen tussen waarden en doeleinden.
Sociologische zienswijze
Een manier van denken die alle activiteiten en voortbrengselen van mensen in verband brengt met de
samenleving waartoe die mensen behoren, en die al die activiteiten en voortbrengselen ziet in hun
afhankelijkheid van de samenleving.
- Onderscheiding mens en dier:
o Mens beschikt over het kunnen gebruiken en herkennen van symbolen.
