ONLINE TENTAMEN LETTERKUNDE II: VROEGMODERNE TIJD
NE1V13004, 1 april 2021, 10:00-12:00
BEHAALD CIJFER: 7
1. Geef voor de 16e, 17e, en 18e eeuw een voorbeeld van de gelezen literaire teksten
(dus drie voorbeelden in totaal). Geef bij elk voorbeeld twee kenmerken die
typerend zijn voor de literatuur uit die periode (zoals behandeld tijdens de
colleges) en leg die kort uit. [30 punten]
Zestiende eeuw: Colloquia van Erasmus. Hierin worden allerlei onderwerpen behandeld
en laat Erasmus zijn mening erover horen. Het eerste kenmerk voor de literatuur uit die
tijd is dat hij verschillende lessen aan jongeren leert door middel van de geschreven
verhalen. Erasmus is van mening dat jongeren elkaars standpunt moeten leren respecteren
en draagt verschillende gesprekken aan waarin waardevolle lessen verpakt zitten. Een
tweede kenmerk is dat de gesprekken in het Latijn zijn. In de zestiende eeuw was er veel
navolging voor de klassieke oudheid en dus de klassieke talen. Door het lezen in het
Latijn leerden zijn leerlingen de taal volgens Erasmus beter dan door het leren van de
grammatica.
Zeventiende eeuw: Den arminiaenschen dreck-waghen. Deze tekst is typisch zeventiende
eeuws. In de zeventiende eeuws werden veel zaken beschreven vanuit de politiek. Deze
werden vervolgens verpakt in humor. Dat is ook bij deze tekst aan de hand. De tekst laat
de strijd tussen Arminianen en Gomaristen zien. De doelgroep is gericht op de
contramonstranten om te laten zien en te bevestigen hoe slecht de remonstranten zijn.
Ook kan het gebruikt worden voor mensen in het midden, om ze de kant van de
Gomaristen op te krijgen. Een tweede kenmerk is dat dit een pamflet is. Pamfletten
kwamen op in de zeventiende eeuw als medium om nieuws over te brengen op de lezer in
de vorm van een leuke en korte tekst, in dit geval met prent erbij. Door middel van een
pamflet kan de lezer worden bevestigd/overtuigd van een bepaald standpunt.
Achttiende eeuw: Sara Burgerhart. Sara Burgerhart is geschreven door twee vrouwen,
Wolff & Deken. Dat is typisch voor de achttiende-eeuwse literaire wereld. In de
achttiende eeuw lieten nieuwe sociale groepen zich horen in de literatuur, in dit geval zijn
dat dus vrouwen. Ook is de Sara Burgerhart een zedenkundige briefroman, een nieuw
genre dat in de achttiende eeuw zijn weg vond in het literaire landschap. In deze
romanvorm was er geen sprake van een auctoriale verteller, waardoor een
werkelijkheidsillusie wordt gecreëerd. Ook is het een roman met als doel het publiek op
de voeden, te laten ontwikkelen en zelfbewust te worden. In dit geval is dat publiek jonge
meisjes die zich kunnen verplaatsen in de rol van Sara Burgerhart.
2. Leg uit hoe de boekdrukkunst invloed had op het schrijverschap van zowel Anna
Bijns als Erasmus. Betrek in je antwoord het beoogde publiek dat beide schrijvers
bedienden. [20 punten]
1
NE1V13004, 1 april 2021, 10:00-12:00
BEHAALD CIJFER: 7
1. Geef voor de 16e, 17e, en 18e eeuw een voorbeeld van de gelezen literaire teksten
(dus drie voorbeelden in totaal). Geef bij elk voorbeeld twee kenmerken die
typerend zijn voor de literatuur uit die periode (zoals behandeld tijdens de
colleges) en leg die kort uit. [30 punten]
Zestiende eeuw: Colloquia van Erasmus. Hierin worden allerlei onderwerpen behandeld
en laat Erasmus zijn mening erover horen. Het eerste kenmerk voor de literatuur uit die
tijd is dat hij verschillende lessen aan jongeren leert door middel van de geschreven
verhalen. Erasmus is van mening dat jongeren elkaars standpunt moeten leren respecteren
en draagt verschillende gesprekken aan waarin waardevolle lessen verpakt zitten. Een
tweede kenmerk is dat de gesprekken in het Latijn zijn. In de zestiende eeuw was er veel
navolging voor de klassieke oudheid en dus de klassieke talen. Door het lezen in het
Latijn leerden zijn leerlingen de taal volgens Erasmus beter dan door het leren van de
grammatica.
Zeventiende eeuw: Den arminiaenschen dreck-waghen. Deze tekst is typisch zeventiende
eeuws. In de zeventiende eeuws werden veel zaken beschreven vanuit de politiek. Deze
werden vervolgens verpakt in humor. Dat is ook bij deze tekst aan de hand. De tekst laat
de strijd tussen Arminianen en Gomaristen zien. De doelgroep is gericht op de
contramonstranten om te laten zien en te bevestigen hoe slecht de remonstranten zijn.
Ook kan het gebruikt worden voor mensen in het midden, om ze de kant van de
Gomaristen op te krijgen. Een tweede kenmerk is dat dit een pamflet is. Pamfletten
kwamen op in de zeventiende eeuw als medium om nieuws over te brengen op de lezer in
de vorm van een leuke en korte tekst, in dit geval met prent erbij. Door middel van een
pamflet kan de lezer worden bevestigd/overtuigd van een bepaald standpunt.
Achttiende eeuw: Sara Burgerhart. Sara Burgerhart is geschreven door twee vrouwen,
Wolff & Deken. Dat is typisch voor de achttiende-eeuwse literaire wereld. In de
achttiende eeuw lieten nieuwe sociale groepen zich horen in de literatuur, in dit geval zijn
dat dus vrouwen. Ook is de Sara Burgerhart een zedenkundige briefroman, een nieuw
genre dat in de achttiende eeuw zijn weg vond in het literaire landschap. In deze
romanvorm was er geen sprake van een auctoriale verteller, waardoor een
werkelijkheidsillusie wordt gecreëerd. Ook is het een roman met als doel het publiek op
de voeden, te laten ontwikkelen en zelfbewust te worden. In dit geval is dat publiek jonge
meisjes die zich kunnen verplaatsen in de rol van Sara Burgerhart.
2. Leg uit hoe de boekdrukkunst invloed had op het schrijverschap van zowel Anna
Bijns als Erasmus. Betrek in je antwoord het beoogde publiek dat beide schrijvers
bedienden. [20 punten]
1
