1
Verpleegkundig leiderschap
Inhoud
Verpleegkundig leiderschap...................................................................................................................1
Onderdeel 1 – Kennismaken met leiderschap....................................................................................2
1.2 Verpleegkundig leiderschap en kwaliteit van zorg....................................................................2
1.3 Verpleegkundig leiderschap in eigen praktijkervaring..............................................................3
Onderdeel 2 – Onderzoeken van leiderschap.....................................................................................5
2.1 Thema.......................................................................................................................................5
2.2 Stakeholder...............................................................................................................................5
2.3 Schaduwen...............................................................................................................................6
2.4 Reflectie....................................................................................................................................6
3. Bijlagen...........................................................................................................................................8
3.1 Literatuurlijst............................................................................................................................8
, 2
Onderdeel 1 – Kennismaken met leiderschap
1.1 Oriëntatie op verpleegkundig leiderschap
Tijdens de opleiding HBO-V komt verpleegkundig leiderschap vooral naar voren gedurende de stages.
In mijn ogen staat verpleegkundig leiderschap voor het verbeteren van de kwaliteit van zorg door
middel van communicatie, evidence based practice en innovaties. Ik denk dat een goede eigenschap
van een goede verpleegkundige leider is dat die bedachtzaam is op het eigen handelen en zowel
reflectief als kritisch te werk gaat. Ook ga ik ervanuit dat deze kwaliteit zich beter uit als diegene op
de hoogte is van politieke en maatschappelijke ontwikkelingen. Verder geloof ik niet dat
verpleegkundig leiderschap aangewezen moet zijn op een persoon in het team, maar dat iedereen
die de ambitie heeft deze taak kan oppakken. Het is een proces dat meerdere mensen omvat en zo
samen voor een verbetering kunnen doorvoeren. Het tonen van leiderschap is een functie die niet
per se vervuld hoeft te worden door een manager. Zo geven Vermeulen, Hollemans, Huis, Ista &
Lalleman (2017) in hoofdstuk 1 van het boek ‘verpleegkundig leiderschap’ duidelijk aan dat er wel
degelijk een verschil is tussen verpleegkundig leiderschap en een managementfunctie. Juist het
tonen van specifiek verpleegkundig leiderschap is een manier van functioneren op de werkvloer die
geen verdeling in rangorde laat zien. Ook geeft Vermeulen et al. (2017) aan dat verpleegkundig
leiderschap een ‘modus operandi’ is, een manier van werken die geen competenties of voorschriften
betreft. Bij deze definitie gaat het om een manier van denken en het aanleren van handvatten en
hulpmiddelen in het dagelijkse werk.
1.2 Verpleegkundig leiderschap en kwaliteit van zorg
Een voorbeeld van het tonen van leiderschap in de praktijk is het verminderen van eenzaamheid bij
bewoners. Hierbij is het van belang dat je dit in eerste instantie analyseert om vervolgens je reeds
opgedane kennis op te halen en toe te passen. Verder kan je andere mensen je hierbij kan betrekken.
Zo kan het goed zijn om familie hierover in te lichten als je gevoelens van eenzaamheid ervaart bij
een bewoner, zij kennen de wensen en behoeften van de bewoner vaak op een ander vlak dan de
verzorging. Ook kan je collega’s inschakelen om te zien wat zij voor de bewoner kunnen doen,
bijvoorbeeld van welzijn of de psycholoog. Wat past er bij deze bewoner? Waar liggen de interesses?
Wat geeft de bewoner hier zelf over aan? Is hier al een PDA over aangemaakt en is er een
aandachtsvelder betrokken? Hierin kan je ook sturing geven binnen het team. Zorg dat dit
opgenomen wordt in het zorgleefplan en blijf de voortgang evalueren. Ook kan het goed zijn om
collega’s aan te spreken over de casus. Wat zijn hun bevindingen en hebben zij nog andere input die
wellicht nog toegepast kan worden?
Wondverzorging is grotendeels aansluitend op bovengenoemd voorbeeld. Op de stageafdeling
komen wonden voor, de kwaliteit van zorg rondom de wonden is van belang om deze zo snel
mogelijk te laten genezen. Hierbij is het reflecteren op het handelen rondom een wond van belang
en wil je als verpleegkundige leider dit zorgpad compleet maken. Is er al een wondverpleegkundige
of aandachtsvelder betrokken? Volgens welk protocol zou er gewerkt moeten worden en is hier
eenduidigheid over bij de verzorgenden? Zijn alle verpleegkundigen ingelicht over deze verandering
en hoe houden we elkaar zo veel mogelijk up-to-date over de stand van zaken? Heeft iedereen
kennis van het rapportagesysteem SOAP en TIME? Is al het wondmateriaal aanwezig? Wordt het
wondmateriaal gebruikt volgens de nieuwst inzichten en onderzoeken? Zo kan je EBP toepassen om
de kwaliteit rondom deze wondzorg te optimaliseren.
Een ander voorbeeld dat meer op organisatieniveau gericht is, betreft de aanwezigheid van een
algemeen verpleegkundige (AVK) die werkzaam is binnen . Deze vormt het eerste aanspreekpunt in
veel situaties waarbij zij uiteindelijk de brug vormen tussen de verpleging en de dienstdoende arts.
De AVK zorgt voor een laagdrempelige aanwezigheid, waarbij mijn ervaring dan ook is dat de
Verpleegkundig leiderschap
Inhoud
Verpleegkundig leiderschap...................................................................................................................1
Onderdeel 1 – Kennismaken met leiderschap....................................................................................2
1.2 Verpleegkundig leiderschap en kwaliteit van zorg....................................................................2
1.3 Verpleegkundig leiderschap in eigen praktijkervaring..............................................................3
Onderdeel 2 – Onderzoeken van leiderschap.....................................................................................5
2.1 Thema.......................................................................................................................................5
2.2 Stakeholder...............................................................................................................................5
2.3 Schaduwen...............................................................................................................................6
2.4 Reflectie....................................................................................................................................6
3. Bijlagen...........................................................................................................................................8
3.1 Literatuurlijst............................................................................................................................8
, 2
Onderdeel 1 – Kennismaken met leiderschap
1.1 Oriëntatie op verpleegkundig leiderschap
Tijdens de opleiding HBO-V komt verpleegkundig leiderschap vooral naar voren gedurende de stages.
In mijn ogen staat verpleegkundig leiderschap voor het verbeteren van de kwaliteit van zorg door
middel van communicatie, evidence based practice en innovaties. Ik denk dat een goede eigenschap
van een goede verpleegkundige leider is dat die bedachtzaam is op het eigen handelen en zowel
reflectief als kritisch te werk gaat. Ook ga ik ervanuit dat deze kwaliteit zich beter uit als diegene op
de hoogte is van politieke en maatschappelijke ontwikkelingen. Verder geloof ik niet dat
verpleegkundig leiderschap aangewezen moet zijn op een persoon in het team, maar dat iedereen
die de ambitie heeft deze taak kan oppakken. Het is een proces dat meerdere mensen omvat en zo
samen voor een verbetering kunnen doorvoeren. Het tonen van leiderschap is een functie die niet
per se vervuld hoeft te worden door een manager. Zo geven Vermeulen, Hollemans, Huis, Ista &
Lalleman (2017) in hoofdstuk 1 van het boek ‘verpleegkundig leiderschap’ duidelijk aan dat er wel
degelijk een verschil is tussen verpleegkundig leiderschap en een managementfunctie. Juist het
tonen van specifiek verpleegkundig leiderschap is een manier van functioneren op de werkvloer die
geen verdeling in rangorde laat zien. Ook geeft Vermeulen et al. (2017) aan dat verpleegkundig
leiderschap een ‘modus operandi’ is, een manier van werken die geen competenties of voorschriften
betreft. Bij deze definitie gaat het om een manier van denken en het aanleren van handvatten en
hulpmiddelen in het dagelijkse werk.
1.2 Verpleegkundig leiderschap en kwaliteit van zorg
Een voorbeeld van het tonen van leiderschap in de praktijk is het verminderen van eenzaamheid bij
bewoners. Hierbij is het van belang dat je dit in eerste instantie analyseert om vervolgens je reeds
opgedane kennis op te halen en toe te passen. Verder kan je andere mensen je hierbij kan betrekken.
Zo kan het goed zijn om familie hierover in te lichten als je gevoelens van eenzaamheid ervaart bij
een bewoner, zij kennen de wensen en behoeften van de bewoner vaak op een ander vlak dan de
verzorging. Ook kan je collega’s inschakelen om te zien wat zij voor de bewoner kunnen doen,
bijvoorbeeld van welzijn of de psycholoog. Wat past er bij deze bewoner? Waar liggen de interesses?
Wat geeft de bewoner hier zelf over aan? Is hier al een PDA over aangemaakt en is er een
aandachtsvelder betrokken? Hierin kan je ook sturing geven binnen het team. Zorg dat dit
opgenomen wordt in het zorgleefplan en blijf de voortgang evalueren. Ook kan het goed zijn om
collega’s aan te spreken over de casus. Wat zijn hun bevindingen en hebben zij nog andere input die
wellicht nog toegepast kan worden?
Wondverzorging is grotendeels aansluitend op bovengenoemd voorbeeld. Op de stageafdeling
komen wonden voor, de kwaliteit van zorg rondom de wonden is van belang om deze zo snel
mogelijk te laten genezen. Hierbij is het reflecteren op het handelen rondom een wond van belang
en wil je als verpleegkundige leider dit zorgpad compleet maken. Is er al een wondverpleegkundige
of aandachtsvelder betrokken? Volgens welk protocol zou er gewerkt moeten worden en is hier
eenduidigheid over bij de verzorgenden? Zijn alle verpleegkundigen ingelicht over deze verandering
en hoe houden we elkaar zo veel mogelijk up-to-date over de stand van zaken? Heeft iedereen
kennis van het rapportagesysteem SOAP en TIME? Is al het wondmateriaal aanwezig? Wordt het
wondmateriaal gebruikt volgens de nieuwst inzichten en onderzoeken? Zo kan je EBP toepassen om
de kwaliteit rondom deze wondzorg te optimaliseren.
Een ander voorbeeld dat meer op organisatieniveau gericht is, betreft de aanwezigheid van een
algemeen verpleegkundige (AVK) die werkzaam is binnen . Deze vormt het eerste aanspreekpunt in
veel situaties waarbij zij uiteindelijk de brug vormen tussen de verpleging en de dienstdoende arts.
De AVK zorgt voor een laagdrempelige aanwezigheid, waarbij mijn ervaring dan ook is dat de
