Vorm & Functie – Hoorcolleges
Introductiecollege
Vorm = Anatomische bouw.
Functie = Fysiologische rol.
De vorm-functie relatie is niet eenduidig en moet goed onderzocht worden.
Door evolutie zijn er verschillende oplossingen gevonden voor een bepaald probleem In
verschillende organismen zijn verschillende manieren gevonden om licht waar te nemen.
- Een octopus heeft een betere oplossing gevonden voor het waarnemen van licht dan de
mens.
o De mens heeft een blinde vlek en een octopus niet maar de mens heeft geen last van
de blinde vlek en daarom is de vorm van het oog niet veranderd. Er is geen
natuurlijke selectie.
,Hoorcollege – Anatomie en functie van het spijsverteringsstelsel
Via de mondholte komt het voedsel je lichaam binnen.
Binnen in de mond wordt het voedsel klein gemaakt en
vermengd met verschillende sappen (speeksel). Vervolgens
wordt het door middel van slikken via de oesophagus
(slokdarm) naar de maag vervoerd. De maag zorgt ervoor dat
het voedsel verder vermalen wordt en hier is het heel zuur.
Het zuur zorgt voor vertering van alle voedingsstoffen.
Vervolgens komt het in hele kleine beetjes in de
twaalfvingerige darm (duodenum) terecht waar sappen van
de pancreas en galblaas bij de voedselbrij komen. Daarna
gaat het door de dunne darm (jejunum en ileum). Deze
mondt uit in het blinde gedeelte van de colon (dikke darm)
waar ook de appendix aan vast zit. De blinde darm noem je
caecum. Uit eindelijk komt het in het rectum terecht en
verlaat het het lichaam weer via de anus.
Klieren:
- Klieren helpen bij het verteren van het voedsel maar zijn niet zelf
het kanaal.
- Speekselklieren.
- Lever.
o Produceert gal.
- Galblaas.
- Pancreas.
,6 functies van het spijsverteringsstelsel:
- Ingestion Inname van voedsel via de mond.
- Mechanical processing Mechanische vermaling door tanden en maag.
o Zorgt ervoor dat voedsel kleiner wordt zodat het makkelijker kan voort bewegen in
het spijsverteringskanaal.
- Digestion Het kleiner maken van de voedingsstoffen zodat ze opgenomen kunnen worden
door het epitheel in de darmen.
- Secretion Het uitscheiden van stoffen.
o Het afgeven van water, zuren, enzymen, buffers en zouten.
o Dit wordt gedaan door het epitheel van de darmen zelf en door de verschillende
klieren.
- Absorption Het opnemen van voedingsstoffen.
o Organische structuren, elektrolyten, vitamines en water worden opgenomen door
het digestieve epitheel en afgegeven aan de interstitiële vloeistof (weefselvloeistof)
van het spijsverteringskanaal.
- Excretion Afvoer van onverteerbare delen.
o Het proces genaamd ontlasting verwijdert feces.
Mondholte Cavum oris.
Tong Lingua.
- Dikke spier die helemaal tot aan de bodem van de mond
loopt.
Bovenkaak Maxilla.
Onderkaak Mandibula.
Tongbeen Os hyoideum.
- Deze zit in de hoek die de onderkant van je kaak en je
keel maakt.
Tussen de onderkaak en het tongbeen bevindt zich de mondbodem
en daarboven bevindt zich de tong.
Gehemelte Palatum.
Keelgat Fauces.
- Opening naar de keel toe.
Keel Pharynx.
- Achter de neus, mond en strottenhoofd bevindt zich de keel.
Buis van eustachius Opening naar de oor die zich in de keel achter de
neus bevindt.
Huig Uvula.
, Speekselklieren
- Je hebt drie verschillende speekselklieren:
o Glandula parotidea.
Klier die in je wang zit vlak voor je oren boven
je kaak.
Deze klier heeft een buisje dat ervoor zorgt dat
het speeksel via de wang in je mond terecht
komt.
o Glandula submandibularis.
Sub = Onder.
Mandibularis = Onderkaak.
Deze klier zit dus onder je onderkaak.
De afvoerbuisjes komen samen onder de tong.
o Glandula sublingualis
Sub = Onder.
Lingualis = Tong.
Deze klier zit onder je tong.
De keel kan je onderverdelen in 3 delen:
- Nasopharynx Achter de neus.
- Oropharynx Achter de mondholte.
- Laryngopharynx Achter het strottenhoofd.
Als je door je neus inademt dan is de mondholte afgesloten door het
zachte gedeelte van de palatum (gehemelte) de huig. Zo zal de
ingeademde lucht van de neus naar de trachea naar de longen toe
gaan. Het strottenklepje is dan open. Dit strottenklepje kan ook dicht
en dit zorgt ervoor dat er geen voedsel of drinken in de luchtpijp
terecht komt.
Het strottenhoofd kan omhoog en naar beneden bewegen door
spieren Supra- en infrahyoidale spieren.
Je voedsel wordt door je tong tegen de bovenkant van je
mondholte naar achter geduwd en het gehemelte gaat hierbij een
beetje naar achteren zodat de huig de neusholte afsluit. Wanneer
je slikt gaat het strottenhoofd eerst omhoog en vervolgens weer
naar beneden. Bij het omhoog bewegen van het strottenhoofd
wordt je luchtweg afgesloten door het strottenklepje (epiglottis).
Stembanden worden ook afgesloten. Zo kan het eten helemaal
naar beneden door de slokdarm naar de maag gaan.
Anatomie van slikbeweging
- Willekeurig oproepen van slikbeweging.
- Reflectie reactie Afsluiting van de luchtwegen Optillen strottenhoofd, aanspannen en
optillen van huig, palatum molle (zachte gehemelte), sluiting glottis (stembanden).
- Reflectoir transport van voedsel via keel en slokdarm.
Introductiecollege
Vorm = Anatomische bouw.
Functie = Fysiologische rol.
De vorm-functie relatie is niet eenduidig en moet goed onderzocht worden.
Door evolutie zijn er verschillende oplossingen gevonden voor een bepaald probleem In
verschillende organismen zijn verschillende manieren gevonden om licht waar te nemen.
- Een octopus heeft een betere oplossing gevonden voor het waarnemen van licht dan de
mens.
o De mens heeft een blinde vlek en een octopus niet maar de mens heeft geen last van
de blinde vlek en daarom is de vorm van het oog niet veranderd. Er is geen
natuurlijke selectie.
,Hoorcollege – Anatomie en functie van het spijsverteringsstelsel
Via de mondholte komt het voedsel je lichaam binnen.
Binnen in de mond wordt het voedsel klein gemaakt en
vermengd met verschillende sappen (speeksel). Vervolgens
wordt het door middel van slikken via de oesophagus
(slokdarm) naar de maag vervoerd. De maag zorgt ervoor dat
het voedsel verder vermalen wordt en hier is het heel zuur.
Het zuur zorgt voor vertering van alle voedingsstoffen.
Vervolgens komt het in hele kleine beetjes in de
twaalfvingerige darm (duodenum) terecht waar sappen van
de pancreas en galblaas bij de voedselbrij komen. Daarna
gaat het door de dunne darm (jejunum en ileum). Deze
mondt uit in het blinde gedeelte van de colon (dikke darm)
waar ook de appendix aan vast zit. De blinde darm noem je
caecum. Uit eindelijk komt het in het rectum terecht en
verlaat het het lichaam weer via de anus.
Klieren:
- Klieren helpen bij het verteren van het voedsel maar zijn niet zelf
het kanaal.
- Speekselklieren.
- Lever.
o Produceert gal.
- Galblaas.
- Pancreas.
,6 functies van het spijsverteringsstelsel:
- Ingestion Inname van voedsel via de mond.
- Mechanical processing Mechanische vermaling door tanden en maag.
o Zorgt ervoor dat voedsel kleiner wordt zodat het makkelijker kan voort bewegen in
het spijsverteringskanaal.
- Digestion Het kleiner maken van de voedingsstoffen zodat ze opgenomen kunnen worden
door het epitheel in de darmen.
- Secretion Het uitscheiden van stoffen.
o Het afgeven van water, zuren, enzymen, buffers en zouten.
o Dit wordt gedaan door het epitheel van de darmen zelf en door de verschillende
klieren.
- Absorption Het opnemen van voedingsstoffen.
o Organische structuren, elektrolyten, vitamines en water worden opgenomen door
het digestieve epitheel en afgegeven aan de interstitiële vloeistof (weefselvloeistof)
van het spijsverteringskanaal.
- Excretion Afvoer van onverteerbare delen.
o Het proces genaamd ontlasting verwijdert feces.
Mondholte Cavum oris.
Tong Lingua.
- Dikke spier die helemaal tot aan de bodem van de mond
loopt.
Bovenkaak Maxilla.
Onderkaak Mandibula.
Tongbeen Os hyoideum.
- Deze zit in de hoek die de onderkant van je kaak en je
keel maakt.
Tussen de onderkaak en het tongbeen bevindt zich de mondbodem
en daarboven bevindt zich de tong.
Gehemelte Palatum.
Keelgat Fauces.
- Opening naar de keel toe.
Keel Pharynx.
- Achter de neus, mond en strottenhoofd bevindt zich de keel.
Buis van eustachius Opening naar de oor die zich in de keel achter de
neus bevindt.
Huig Uvula.
, Speekselklieren
- Je hebt drie verschillende speekselklieren:
o Glandula parotidea.
Klier die in je wang zit vlak voor je oren boven
je kaak.
Deze klier heeft een buisje dat ervoor zorgt dat
het speeksel via de wang in je mond terecht
komt.
o Glandula submandibularis.
Sub = Onder.
Mandibularis = Onderkaak.
Deze klier zit dus onder je onderkaak.
De afvoerbuisjes komen samen onder de tong.
o Glandula sublingualis
Sub = Onder.
Lingualis = Tong.
Deze klier zit onder je tong.
De keel kan je onderverdelen in 3 delen:
- Nasopharynx Achter de neus.
- Oropharynx Achter de mondholte.
- Laryngopharynx Achter het strottenhoofd.
Als je door je neus inademt dan is de mondholte afgesloten door het
zachte gedeelte van de palatum (gehemelte) de huig. Zo zal de
ingeademde lucht van de neus naar de trachea naar de longen toe
gaan. Het strottenklepje is dan open. Dit strottenklepje kan ook dicht
en dit zorgt ervoor dat er geen voedsel of drinken in de luchtpijp
terecht komt.
Het strottenhoofd kan omhoog en naar beneden bewegen door
spieren Supra- en infrahyoidale spieren.
Je voedsel wordt door je tong tegen de bovenkant van je
mondholte naar achter geduwd en het gehemelte gaat hierbij een
beetje naar achteren zodat de huig de neusholte afsluit. Wanneer
je slikt gaat het strottenhoofd eerst omhoog en vervolgens weer
naar beneden. Bij het omhoog bewegen van het strottenhoofd
wordt je luchtweg afgesloten door het strottenklepje (epiglottis).
Stembanden worden ook afgesloten. Zo kan het eten helemaal
naar beneden door de slokdarm naar de maag gaan.
Anatomie van slikbeweging
- Willekeurig oproepen van slikbeweging.
- Reflectie reactie Afsluiting van de luchtwegen Optillen strottenhoofd, aanspannen en
optillen van huig, palatum molle (zachte gehemelte), sluiting glottis (stembanden).
- Reflectoir transport van voedsel via keel en slokdarm.
