Samenvatting hoorcolleges
Recht & Ethiek vak I&M
Tentamen recht en ethiek, vak I&M
HBO-V, Hanzehogeschool Groningen
Academie voor Verpleegkunde
1
,Inhoud
HC1 I&M ethiek......................................................................................................................................3
HC2 I&M recht........................................................................................................................................4
HC3 I&M ethiek......................................................................................................................................8
HC4 I&M recht......................................................................................................................................10
HC5 I&M ethiek....................................................................................................................................15
HC6 I&M recht......................................................................................................................................16
2
, HC1 I&M ethiek
Wat is ethiek: De filosofische wetenschap van het afwegen tussen goed en kwaad en de keuzes
daartussenin.
Elk individu moet op zoek gaan naar de morele oriëntatie die hij of zij erop nahoudt, op
straffe van willekeur, opportunisme en een onverschillig leven’ (Dohmen, 2015, p.239).
(Aristoteles)
Nadenken over het goede handelen
Nadenken afstand nemen beschouwen
Wat heb jij er aan: in alle velden van de zorg zul je altijd je handelen moeten afwegen
Wat wil patiënt, is dat wel haalbaar?
Benaderingen in de ethiek:
Deugdenethiek: karakter van degene die handelt
Plichtenethiek: principes en waarden als richtlijn
Gevolgenethiek: op zoek naar de beste uitkomst
Zorgethiek: de zorgrelatie tussen mensen
Deugdethiek: deugden
Prudentia: wijsheid
Justitia: rechtvaardigheid
Temperantia: matigheid
Fortitudo: moed
Fides: geloof
Spes: hoop
Carites: naastenliefde
Plichtethiek:
Handel de waarde (Maxime) die aan jouw handeling ten grondslag ligt tot algemene wet verheven
kan worden. * (Immanuel Kant)
Plichtenethiek gaat uit van waarden: Gij zult niet doden, dan ben je tegen euthanasie of abortus
In de praktijk komen we veel elementen tegen van de plichtethiek. Vooral in de westerse cultuur.
Denk hierbij aan termen zoals vrijheid, gelijkheid en verantwoordelijkheid. Mensen mogen niet
zomaar gereduceerd worden tot een doel of object. Denk aan de strenge verboden om mensen te
gebruiken voor medicijnproeven of menselijk schild.
Gevolgenethiek:
De gevolgenethiek ook wel ‘utilisme’ genoemd. Het utilisme wordt gekenmerkt door het feit dat het
de gevolgen van handelingen afmeet aan een waarde. Deze waarden zijn genot, geluk of welzijn.
Zorgethiek:
Het uitgangspunt van zorgethiek is de gedachte dat er in iedere vorm van zorg iets zit wat ‘goed’ is.
Dat goede is meer dan ‘nuttig’, ‘efficiënt’ of aangenaam’. Het is moreel van aard: het heeft te maken
met een goed leven, met en voor anderen, in rechtvaardige instituties.
Zorgethiek kijkt naar zorg met een bijzondere aandacht voor:
3
Recht & Ethiek vak I&M
Tentamen recht en ethiek, vak I&M
HBO-V, Hanzehogeschool Groningen
Academie voor Verpleegkunde
1
,Inhoud
HC1 I&M ethiek......................................................................................................................................3
HC2 I&M recht........................................................................................................................................4
HC3 I&M ethiek......................................................................................................................................8
HC4 I&M recht......................................................................................................................................10
HC5 I&M ethiek....................................................................................................................................15
HC6 I&M recht......................................................................................................................................16
2
, HC1 I&M ethiek
Wat is ethiek: De filosofische wetenschap van het afwegen tussen goed en kwaad en de keuzes
daartussenin.
Elk individu moet op zoek gaan naar de morele oriëntatie die hij of zij erop nahoudt, op
straffe van willekeur, opportunisme en een onverschillig leven’ (Dohmen, 2015, p.239).
(Aristoteles)
Nadenken over het goede handelen
Nadenken afstand nemen beschouwen
Wat heb jij er aan: in alle velden van de zorg zul je altijd je handelen moeten afwegen
Wat wil patiënt, is dat wel haalbaar?
Benaderingen in de ethiek:
Deugdenethiek: karakter van degene die handelt
Plichtenethiek: principes en waarden als richtlijn
Gevolgenethiek: op zoek naar de beste uitkomst
Zorgethiek: de zorgrelatie tussen mensen
Deugdethiek: deugden
Prudentia: wijsheid
Justitia: rechtvaardigheid
Temperantia: matigheid
Fortitudo: moed
Fides: geloof
Spes: hoop
Carites: naastenliefde
Plichtethiek:
Handel de waarde (Maxime) die aan jouw handeling ten grondslag ligt tot algemene wet verheven
kan worden. * (Immanuel Kant)
Plichtenethiek gaat uit van waarden: Gij zult niet doden, dan ben je tegen euthanasie of abortus
In de praktijk komen we veel elementen tegen van de plichtethiek. Vooral in de westerse cultuur.
Denk hierbij aan termen zoals vrijheid, gelijkheid en verantwoordelijkheid. Mensen mogen niet
zomaar gereduceerd worden tot een doel of object. Denk aan de strenge verboden om mensen te
gebruiken voor medicijnproeven of menselijk schild.
Gevolgenethiek:
De gevolgenethiek ook wel ‘utilisme’ genoemd. Het utilisme wordt gekenmerkt door het feit dat het
de gevolgen van handelingen afmeet aan een waarde. Deze waarden zijn genot, geluk of welzijn.
Zorgethiek:
Het uitgangspunt van zorgethiek is de gedachte dat er in iedere vorm van zorg iets zit wat ‘goed’ is.
Dat goede is meer dan ‘nuttig’, ‘efficiënt’ of aangenaam’. Het is moreel van aard: het heeft te maken
met een goed leven, met en voor anderen, in rechtvaardige instituties.
Zorgethiek kijkt naar zorg met een bijzondere aandacht voor:
3
