Overzicht Ziekteleer Circulatie
3.1 - Cardiale Bijgeluiden
Puncta maxima: de plaatsen op de thoraxwand waar de sluiting van de diverse kleppen (harttonen) en bij een afwijkende klep het hartgeruis
het best kan worden gehoord
Bijgeruisen → cardiale of extracardiale oorsprong
● Cardiale bijgeluiden (souffles) worden veroorzaakt door wervelingen van het bloed, die aanleiding geven tot turbulentie die voor ons
waar te nemen is als een souffle
○ Beschreven adhv kenmerken:
■ Intensiteit
● Schaal van 1-6 inclusief het wel of niet waarneembaar zijn van een fremitus bij palpatie van de ictus cordis (bij ⅚
en 6/6)
■ Punt van maximale intensiteit (punctum maximum)
■ Tijdstip van souffle (systolisch, diastolisch, continu)
■ Toonhoogte
■ Aard van de souffle (rauw, blazend, fluitend)
Een hartruis wordt veroorzaakt door veranderingen in de stroomsnelheid of in de viscositeit van het bloed (snellere stroming → luider bijgeruis).
● 2 soorten cardiale bijgeluiden
○ Functionele geruisen
■ Veroorzaakt door te lage viscositeit van het bloed
● Het kan ook in een gezond hart optreden, bv. bij anemie
■ Anemie → wervelingen zijn tijdens systole hoorbaar
■ Jonge dieren hebben een relatief groot slagvolume → zacht systolisch bijgeruis (max. 1/6 of 2/6) hoorbaar op de
aortaklep
■ Volwassen paarden en katten zonder anemie → souffle zonder morfologische veranderingen van het hart
○ Pathologische (organische) geruisen
■ Veroorzaakt door een stenose, klepinsufficiëntie of een shunt
, ■ Als het bloed sneller stroomt dan 2,0 m/s en een redelijk volume heeft
Op basis van het punctum maximum en het tijdstip van een bijgeruis kan dit vastgesteld worden:
● De soort afwijking: lekkage, stenose of shunt
● De afwijkende klep: mitralisklep, tricuspidalisklep, aortaklep, pulmonalisklep
● De lokalisatie van de shunt
Hoe luider het bijgeruis bij een stenose of insufficiëntie, des te erger de afwijking.
Hoe luider het bijgeruis bij een ventrikelseptumdefect, des te kleiner het defect.
3.1.1 - Fysiologische of Functionele Bijgeluiden
Fysiologische ‘flow murmurs’ en kleplekkages die gering zijn en geen klinische relevantie hebben, komen bij paarden veel voor.
Een gespleten eerste harttoon treedt op bij normale paarden, maar kan duidelijker worden bij premature ventriculaire complexen of
atriumfibrillatie.
Een gespleten tweede harttoon is het resultaat van niet gelijktijdige sluiting van de pulmonalisklep en de aortaklep. Dit is het best hoorbaar op
de projectieplaats van de a. pulmonalis.
Een zacht vroeg diastolische souffle als gevolg van snelle vulling van de ventrikels is bij het paard normaal. Het geluid is hoorbaar thg de
rechter of linker AV-kleppen.
Een continue souffle bij veulens tot 3 dagen post partum is het gevolg van het nog niet volledig gesloten zijn van de ductus arteriosus.
Jonge pups en kittens hebben relatief vaak een zachte systolische hartruis met een max. intensiteit van 1/6 tot 2/6, met het punctum maximum
thv de aortaklep. De oorzaak is een fysiologische anemie.
Een zachte systolische hartruis wordt soms bij volwassen katten waargenomen.
3.1.2 - Pathologische en Extracardiale Bijgeluiden
Voorbeelden van extracardiale bijgeluiden:
● Normale ademhalingsgeluiden
● Bruits de glou glou (klotsgeluiden tgv een traumatische carditis bij het rund
, ● Krakende geluiden bij een pleuritis bij het rund
● Borborygmi
Systolische bijgeluiden
Systolische hartruizen kunnen veroorzaakt worden door:
● Insufficiëntie van de mitralisklep (L AV-klep)
● Tricuspidalisklepinsufficiëntie (R AV-klep)
● Aorta- of pulmonalisstenose
● Ventrikelseptumdefect
● Atriumseptumdefect (veroorzaakt meestal geen hartruis)
Diastolische bijgeluiden
Diastolische hartruizen kunnen veroorzaakt worden door:
● Aortaklep-insufficiëntie
● Pulmonalisklep-insufficiëntie
● AV-klep stenose
● Patente foramen ovale (atriumseptumdefect) bij rund
Continue bijgeluiden
Bij continue bijgeluiden wordt het bijgeruis gedurende de hele hartcyclus (systole + diastole) gehoord. Dit kan veroorzaakt worden door:
● Persisterende ductus arteriosus met links-rechts shunting
Derde en vierde harttoon
Bij de hond en kat worden maar 2 harttonen gehoord. Een extra harttoon tijdens de diastole wordt veroorzaakt door een hoorbare derde of
vierde harttoon en wordt galop genoemd. Bij de hond is dit meestal de derde harttoon, wat wijst op een volumebelasting van het linker ventrikel
(meestal door dilaterende cardiomyopathie). Bij de kat is het meestal de vierde harttoon (atriumcontractie), wat wijst op een diastolische
disfunctie van de linker ventrikel (bv. door hypertrofische cardiomyopathie. Bij de hond is de extra harttoon soms te horen in het vroegste
stadium van myxomateuze mitralisklepdegeneratie, wat systolic click genoemd wordt.
Bij het paard en rund is het horen van de derde en/of vierde harttoon normaal.
3.1 - Cardiale Bijgeluiden
Puncta maxima: de plaatsen op de thoraxwand waar de sluiting van de diverse kleppen (harttonen) en bij een afwijkende klep het hartgeruis
het best kan worden gehoord
Bijgeruisen → cardiale of extracardiale oorsprong
● Cardiale bijgeluiden (souffles) worden veroorzaakt door wervelingen van het bloed, die aanleiding geven tot turbulentie die voor ons
waar te nemen is als een souffle
○ Beschreven adhv kenmerken:
■ Intensiteit
● Schaal van 1-6 inclusief het wel of niet waarneembaar zijn van een fremitus bij palpatie van de ictus cordis (bij ⅚
en 6/6)
■ Punt van maximale intensiteit (punctum maximum)
■ Tijdstip van souffle (systolisch, diastolisch, continu)
■ Toonhoogte
■ Aard van de souffle (rauw, blazend, fluitend)
Een hartruis wordt veroorzaakt door veranderingen in de stroomsnelheid of in de viscositeit van het bloed (snellere stroming → luider bijgeruis).
● 2 soorten cardiale bijgeluiden
○ Functionele geruisen
■ Veroorzaakt door te lage viscositeit van het bloed
● Het kan ook in een gezond hart optreden, bv. bij anemie
■ Anemie → wervelingen zijn tijdens systole hoorbaar
■ Jonge dieren hebben een relatief groot slagvolume → zacht systolisch bijgeruis (max. 1/6 of 2/6) hoorbaar op de
aortaklep
■ Volwassen paarden en katten zonder anemie → souffle zonder morfologische veranderingen van het hart
○ Pathologische (organische) geruisen
■ Veroorzaakt door een stenose, klepinsufficiëntie of een shunt
, ■ Als het bloed sneller stroomt dan 2,0 m/s en een redelijk volume heeft
Op basis van het punctum maximum en het tijdstip van een bijgeruis kan dit vastgesteld worden:
● De soort afwijking: lekkage, stenose of shunt
● De afwijkende klep: mitralisklep, tricuspidalisklep, aortaklep, pulmonalisklep
● De lokalisatie van de shunt
Hoe luider het bijgeruis bij een stenose of insufficiëntie, des te erger de afwijking.
Hoe luider het bijgeruis bij een ventrikelseptumdefect, des te kleiner het defect.
3.1.1 - Fysiologische of Functionele Bijgeluiden
Fysiologische ‘flow murmurs’ en kleplekkages die gering zijn en geen klinische relevantie hebben, komen bij paarden veel voor.
Een gespleten eerste harttoon treedt op bij normale paarden, maar kan duidelijker worden bij premature ventriculaire complexen of
atriumfibrillatie.
Een gespleten tweede harttoon is het resultaat van niet gelijktijdige sluiting van de pulmonalisklep en de aortaklep. Dit is het best hoorbaar op
de projectieplaats van de a. pulmonalis.
Een zacht vroeg diastolische souffle als gevolg van snelle vulling van de ventrikels is bij het paard normaal. Het geluid is hoorbaar thg de
rechter of linker AV-kleppen.
Een continue souffle bij veulens tot 3 dagen post partum is het gevolg van het nog niet volledig gesloten zijn van de ductus arteriosus.
Jonge pups en kittens hebben relatief vaak een zachte systolische hartruis met een max. intensiteit van 1/6 tot 2/6, met het punctum maximum
thv de aortaklep. De oorzaak is een fysiologische anemie.
Een zachte systolische hartruis wordt soms bij volwassen katten waargenomen.
3.1.2 - Pathologische en Extracardiale Bijgeluiden
Voorbeelden van extracardiale bijgeluiden:
● Normale ademhalingsgeluiden
● Bruits de glou glou (klotsgeluiden tgv een traumatische carditis bij het rund
, ● Krakende geluiden bij een pleuritis bij het rund
● Borborygmi
Systolische bijgeluiden
Systolische hartruizen kunnen veroorzaakt worden door:
● Insufficiëntie van de mitralisklep (L AV-klep)
● Tricuspidalisklepinsufficiëntie (R AV-klep)
● Aorta- of pulmonalisstenose
● Ventrikelseptumdefect
● Atriumseptumdefect (veroorzaakt meestal geen hartruis)
Diastolische bijgeluiden
Diastolische hartruizen kunnen veroorzaakt worden door:
● Aortaklep-insufficiëntie
● Pulmonalisklep-insufficiëntie
● AV-klep stenose
● Patente foramen ovale (atriumseptumdefect) bij rund
Continue bijgeluiden
Bij continue bijgeluiden wordt het bijgeruis gedurende de hele hartcyclus (systole + diastole) gehoord. Dit kan veroorzaakt worden door:
● Persisterende ductus arteriosus met links-rechts shunting
Derde en vierde harttoon
Bij de hond en kat worden maar 2 harttonen gehoord. Een extra harttoon tijdens de diastole wordt veroorzaakt door een hoorbare derde of
vierde harttoon en wordt galop genoemd. Bij de hond is dit meestal de derde harttoon, wat wijst op een volumebelasting van het linker ventrikel
(meestal door dilaterende cardiomyopathie). Bij de kat is het meestal de vierde harttoon (atriumcontractie), wat wijst op een diastolische
disfunctie van de linker ventrikel (bv. door hypertrofische cardiomyopathie. Bij de hond is de extra harttoon soms te horen in het vroegste
stadium van myxomateuze mitralisklepdegeneratie, wat systolic click genoemd wordt.
Bij het paard en rund is het horen van de derde en/of vierde harttoon normaal.
