Samenvatting 2021/2022
Deeltentamen 1. 21e eeuw en de
moderne mens
College 1.1 Prikkels
Inleiding
Onze aandacht neemt af met de tijd en met afleidingen. Aandacht is een soort spotlight wat
door de kamer heen gaat, deze bepaald wat je oppikt uit de wereld om je heen. Deze
spotlight kan groter (overzicht) of kleiner (details) worden. Zonder aandacht zouden er
alleen maar losse vormen en kleuren zijn.
Reflexieve oriëntatie Vrijwillige oriëntatie
Bottom-up (vanaf de buitenwereld) Top-down
Snel Langzaam
Stimulus-gedreven Doelgericht
Rechts vetro temporaal- pariëtaal- inferior Dorsaal pariëtaal – superios frontaal
frontaal
Taak: identificeer de oriëntatie van de lijn in de shape
singleton. Kleur is irrelevant en moet genegeerd worden.
Conclusie Theeuwes (1992): de RT-verhoging met
kleurafleider suggereert dat de meer opvallende kleur
onvrijwillig de aandacht heeft gegrepen.
Iets genuanceerder. Er zijn meer invloeden in ons brein die
bepalen waar de aandacht naartoe gaan. Bottom-up en top-
down zijn eigenlijk achterhaald. Door herhaling (beloning en
straf) wordt je aandacht ook sneller getrokken.
Er is een soort geheugen dat opslaat waar de target bij de vorige trial was of meerdere trials
terug. Dus wanneer je heel veel de target aanbiedt op dezelfde plek dan wordt deze
supersnel gevonden.
1
, Samenvatting 2021/2022
Een schematische weergave van een prioriteitenkaart die
bronnen van selectiebias integreert: de huidige selectiedoelen
van de waarnemer, de selectiegeschiedenis en de fysieke
opvallendheid van de items die strijden om aandacht. Hoewel
deze drie effecten in principe gecoördineerd zouden kunnen
werken, hebben verschillende onderzoeken aangetoond dat ze
ook in directe tegenstelling tot elkaar kunnen werken. Dit
suggereert dat ze verschillende bronnen van selectiebias zijn.
Werkgeheugen
Iedereen neemt de wereld op een andere manier waar. Dit komt omdat iedereen een
andere selectie van prikkels heeft, ook wel aandacht, wat verplaatst wordt naar het
werkgeheugen. Alleen informatie in het werkgeheugen stelt in staat om te redeneren en
denken. Iets wat geen aandacht heeft gekregen, kan niet in het werkgeheugen terecht
komen. Aandacht is dus een cruciale filter op de wereld. Het werkgeheugen is robuust,
rapporteerbaar en heeft een lage capaciteit.
Visueel werkgeheugen
Het visueel werkgeheugen wordt gebruikt om relevante visuele informatie vast te houden
voor aanstaand doelgericht gedrag. Bijvoorbeeld wanneer je op zoek bent naar je boek die
rood is, ga je op zoek naar iets roods. Rood wordt in je werkgeheugen geactiveerd en alles
wat rood is valt direct op.
Experiment: er wordt een bepaalde stimulus aangeboden waarna later gevraagd wordt wel
prikkel er was. Er wordt dus gevraagd om iets uit het visuele werkgeheugen op te halen.
Wanneer de inhoud van het visueel werkgeheugen gemanipuleerd wordt door een task te
geven meet dit hoe lang het duurt voordat prikkels het visueel bewustzijn bereiken.
(niks te horen in het college)
2
, Samenvatting 2021/2022
Onderdrukking taak: Breaking Continuous Flash Suppression
Om van aandacht naar bewustzijn te gaan wordt het Breaking Continuous Flash Suppression
gebruikt. Aan beide ogen wordt een ander beeld getoond. Bijvoorbeeld links het masker en
rechts de doelstimulus. Er wordt gevraagd om een kleur te onthouden
Geheugen taak
Kleur geheugen conditie: in het linkeroog zijn alle flashes en in het rechter oog wordt de
kleur aangeboden. Waarna gevraagd wordt welke kleur er te zien was en de kleuren laten
zien worden.
Passive viewing condition: willen ook graag weten wat er gebeurt als mensen de kleur niet
onthouden, er zit dus niks in het geheugen.
Experiment 1: resultaten
Twee geheugen condities (blocked):
Kleur geheugen;
Passive viewing.
Twee congruente-condities (gemixed):
Doelstimulus is congruent met kleur van eerste stimulus;
Target is incongruent met kleur van eerste stimulus.
3
Deeltentamen 1. 21e eeuw en de
moderne mens
College 1.1 Prikkels
Inleiding
Onze aandacht neemt af met de tijd en met afleidingen. Aandacht is een soort spotlight wat
door de kamer heen gaat, deze bepaald wat je oppikt uit de wereld om je heen. Deze
spotlight kan groter (overzicht) of kleiner (details) worden. Zonder aandacht zouden er
alleen maar losse vormen en kleuren zijn.
Reflexieve oriëntatie Vrijwillige oriëntatie
Bottom-up (vanaf de buitenwereld) Top-down
Snel Langzaam
Stimulus-gedreven Doelgericht
Rechts vetro temporaal- pariëtaal- inferior Dorsaal pariëtaal – superios frontaal
frontaal
Taak: identificeer de oriëntatie van de lijn in de shape
singleton. Kleur is irrelevant en moet genegeerd worden.
Conclusie Theeuwes (1992): de RT-verhoging met
kleurafleider suggereert dat de meer opvallende kleur
onvrijwillig de aandacht heeft gegrepen.
Iets genuanceerder. Er zijn meer invloeden in ons brein die
bepalen waar de aandacht naartoe gaan. Bottom-up en top-
down zijn eigenlijk achterhaald. Door herhaling (beloning en
straf) wordt je aandacht ook sneller getrokken.
Er is een soort geheugen dat opslaat waar de target bij de vorige trial was of meerdere trials
terug. Dus wanneer je heel veel de target aanbiedt op dezelfde plek dan wordt deze
supersnel gevonden.
1
, Samenvatting 2021/2022
Een schematische weergave van een prioriteitenkaart die
bronnen van selectiebias integreert: de huidige selectiedoelen
van de waarnemer, de selectiegeschiedenis en de fysieke
opvallendheid van de items die strijden om aandacht. Hoewel
deze drie effecten in principe gecoördineerd zouden kunnen
werken, hebben verschillende onderzoeken aangetoond dat ze
ook in directe tegenstelling tot elkaar kunnen werken. Dit
suggereert dat ze verschillende bronnen van selectiebias zijn.
Werkgeheugen
Iedereen neemt de wereld op een andere manier waar. Dit komt omdat iedereen een
andere selectie van prikkels heeft, ook wel aandacht, wat verplaatst wordt naar het
werkgeheugen. Alleen informatie in het werkgeheugen stelt in staat om te redeneren en
denken. Iets wat geen aandacht heeft gekregen, kan niet in het werkgeheugen terecht
komen. Aandacht is dus een cruciale filter op de wereld. Het werkgeheugen is robuust,
rapporteerbaar en heeft een lage capaciteit.
Visueel werkgeheugen
Het visueel werkgeheugen wordt gebruikt om relevante visuele informatie vast te houden
voor aanstaand doelgericht gedrag. Bijvoorbeeld wanneer je op zoek bent naar je boek die
rood is, ga je op zoek naar iets roods. Rood wordt in je werkgeheugen geactiveerd en alles
wat rood is valt direct op.
Experiment: er wordt een bepaalde stimulus aangeboden waarna later gevraagd wordt wel
prikkel er was. Er wordt dus gevraagd om iets uit het visuele werkgeheugen op te halen.
Wanneer de inhoud van het visueel werkgeheugen gemanipuleerd wordt door een task te
geven meet dit hoe lang het duurt voordat prikkels het visueel bewustzijn bereiken.
(niks te horen in het college)
2
, Samenvatting 2021/2022
Onderdrukking taak: Breaking Continuous Flash Suppression
Om van aandacht naar bewustzijn te gaan wordt het Breaking Continuous Flash Suppression
gebruikt. Aan beide ogen wordt een ander beeld getoond. Bijvoorbeeld links het masker en
rechts de doelstimulus. Er wordt gevraagd om een kleur te onthouden
Geheugen taak
Kleur geheugen conditie: in het linkeroog zijn alle flashes en in het rechter oog wordt de
kleur aangeboden. Waarna gevraagd wordt welke kleur er te zien was en de kleuren laten
zien worden.
Passive viewing condition: willen ook graag weten wat er gebeurt als mensen de kleur niet
onthouden, er zit dus niks in het geheugen.
Experiment 1: resultaten
Twee geheugen condities (blocked):
Kleur geheugen;
Passive viewing.
Twee congruente-condities (gemixed):
Doelstimulus is congruent met kleur van eerste stimulus;
Target is incongruent met kleur van eerste stimulus.
3
