Inhoudsopgave
Inhoudsopgave.......................................................................................................................................1
Personen- en familierecht......................................................................................................................3
1 Personen- en familierecht...............................................................................................................3
1.1 Inleiding: de mens als rechtssubject.....................................................................................3
1.1.2 Familierechtelijke betrekkingen.........................................................................................3
1.1.3 Het ontstaan van familierechtelijke betrekkingen: het afstammingsrecht........................3
1.1.4 De ontkenning van het vader- en moederschap en de vernietiging van de erkenning......5
1.1.5 De Staatscommissie Herijking Ouderschap........................................................................6
1.1.6 De geboorteaangifte..........................................................................................................6
1.1.7 De voornaam.....................................................................................................................6
1.1.8 De geslachtsnaam..............................................................................................................7
1.1.9 Wijziging van de geslachtsnaam........................................................................................7
1.1.10 De woonplaats.................................................................................................................8
1.2 Minderjarigheid en ouderlijk gezag..........................................................................................8
1.2.1 Inleiding: minderjarigheid..................................................................................................8
1.2.2 Handelings(on)bekwaamheid............................................................................................8
1.2.3 Het ouderlijk gezag............................................................................................................9
1.2.4 Ontwikkelingen in het gezagsrecht....................................................................................9
1.2.5 Gezamenlijk gezag en samenlevingsvormen......................................................................9
1.2.6 Gezamenlijk gezag met een ander dan een ouder...........................................................10
1.2.7 Gezag en overlijden.........................................................................................................11
1.2.8 Voogdij.............................................................................................................................11
1.2.9 Gevolgen van het ouderlijk gezag voor persoon, bewind en vertegenwoordiging..........12
1.2.10 Aansprakelijkheid...........................................................................................................13
1.2.11 Het ouderlijk vruchtgenot..............................................................................................13
1.2.12 Verplichting tot levensonderhoud.................................................................................13
1.3 Meerderjarigheid....................................................................................................................14
1.4 De samenlevingsregelingen....................................................................................................14
1.4.1 Inleiding: advies bij de notaris.........................................................................................14
1.4.2 Testamenten....................................................................................................................14
1.4.3 De samenlevingsovereenkomst.......................................................................................15
1.5 Het gezin.................................................................................................................................15
1.5.2 Nieuwe testamenten.......................................................................................................15
1
, Langstlevende-regeling.........................................................................................................15
Voogdij..................................................................................................................................15
Bewind..................................................................................................................................15
Uitsluitingsclausule...............................................................................................................15
1.5.3 Erkenning.........................................................................................................................15
1.5.4 Ouderlijk gezag................................................................................................................16
1.6 Het huwelijk............................................................................................................................16
1.6.2 Het geregistreerd partnerschap.......................................................................................16
1.6.3 Het huwelijksvermogensrecht.........................................................................................17
1.6.3.1 Algemene vermogensrechtelijke gevolgen...............................................................17
Art. 1:81 BW......................................................................................................................17
Art. 1:83 BW......................................................................................................................17
Art. 1:84 BW......................................................................................................................17
Art. 1:85 BW......................................................................................................................17
Art. 1:88 BW......................................................................................................................18
Art. 1:90 BW......................................................................................................................18
1.6.3.2 De gemeenschap van goederen................................................................................18
Art. 1:94 BW......................................................................................................................19
Aansprakelijkheid, draagplicht en verhaal............................................................................19
Vergoedingsrechten: reprise en récompense.......................................................................20
1.6.3.3 Huwelijksvoorwaarden.............................................................................................20
De aangepaste gemeenschap...............................................................................................21
Koude uitsluiting...................................................................................................................21
Het Amsterdams verrekenbeding.........................................................................................21
Het finale verrekenbeding....................................................................................................21
1.6.4 Nieuwe testamenten.......................................................................................................21
1.6.5 De huwelijksvoltrekking...................................................................................................22
1.6.6 Aanverwantschap............................................................................................................22
1.6.7 Het voeren van de geslachtsnaam...................................................................................22
1.9 Echtscheiding..........................................................................................................................22
1.9.1 Inleiding: het huwelijk onder spanning............................................................................22
1.9.2 Een gewijzigd scheidingsrecht.........................................................................................22
1.9.3 De echtscheidingsprocedure............................................................................................23
1.9.4 Het ouderlijk gezag..........................................................................................................23
1.9.5 Alimentatie......................................................................................................................24
1.9.6 Pensioenverevening.........................................................................................................25
2
, 1.9.7 De echtscheidingsbeschikking..........................................................................................25
1.9.8 Ontbinding van de huwelijksgemeenschap......................................................................25
1.9.9 Ontbinding van de gemeenschap tijdens huwelijk...........................................................26
1.9.10 Afstand van de gemeenschap........................................................................................26
1.10 Het reparatiehuwelijk...........................................................................................................26
Personen- en familierecht
1 Personen- en familierecht
1.1 Inleiding: de mens als rechtssubject
Met de geboorte van een kind is een nieuw rechtssubject ofwel een natuurlijk persoon in juridische
zin ontstaan: een drager van rechten en plichten. Volgens art. 1:1 lid 1 BW zijn allen die zich in
Nederland bevinden vrij en bevoegd tot het genot van burgerlijke rechten.
Volgens art. 1:2 BW wordt een kind waarvan een vrouw zwanger is al als geboren aangemerkt voor
zover zijn belang dit vordert erfgenaam bijvoorbeeld. Met de geboorte van het kind wordt zijn
erfgenaamschap bevestigd. Wordt het kind niet geboren, dan wordt hij geacht nooit te hebben
bestaan, zijn rechten vervallen dan met terugwerkende kracht.
1.1.2 Familierechtelijke betrekkingen
Met de geboorte van een kind ontstaan er allerlei familiebanden familierechtelijke betrekkingen
(art. 1:197 BW). Is een kind binnen een huwelijk geboren, dan heeft het kind bij de geboorte
automatische een vader en moeder art. 1:198 lid 1 sub a en 1:199 sub a BW.
De ouders van het kind zijn eerstegraads bloedverwanten, de grootouders zijn tweedegraads
bloedverwanten (art. 1:3 lid 1 BW). Ouders, grootouders en overgrootouders zijn bloedverwanten in
opgaande lijn, afstammelingen zijn bloedverwanten in neergaande lijn en broers, zusters, ooms,
tantes en (achter)neven en nichten zijn bloedverwanten in de zijlijn.
De graad van bloedverwantschap van bloedverwanten in de zijlijn wordt berekend door van de ene
bloedverwant terug te gaan naar de gemeenschappelijke stamouders van beide bloedverwanten. Het
aantal generaties dat passeert tel je bij elkaar op (art. 1:3 lid 1 BW).
Familierechtelijke betrekkingen zijn onder meer van belang voor het erfrecht kunnen leiden tot
het zijn van erfgenaam volgens de wet (art. 4:10 BW). Daarnaast zijn er in de wet verschillende regels
te vinden, waarbij de bloedverwantschap een rol speelt, denk aan het huwelijk.
1.1.3 Het ontstaan van familierechtelijke betrekkingen: het afstammingsrecht
Het afstammingsrecht is sterk geënt op biologisch verwantschap tussen ouders en kinderen. Een
uitzondering geldt voor adoptie: adoptiefouders en hun kinderen hebben wel een
afstammingsverband, maar zijn per definitie geen biologische verwanten. Familierechtelijke
betrekkingen (waaronder juridische moeder- en vaderschap) kunnen op vier verschillende manieren
ontstaan, namelijk:
1. Geboorte
Familierechtelijke betrekkingen (en dus bloedverwantschap) door geboorte ontstaan altijd
automatisch ten opzichte van de moeder (juridisch moederschap) en, als het kind binnen een
huwelijk wordt geboren, eveneens ten opzichte van de vader (juridisch vader). Juridisch
vaderschap ontstaat ook automatisch als het huwelijk van de man met de vrouw uit wie het
3
Inhoudsopgave.......................................................................................................................................1
Personen- en familierecht......................................................................................................................3
1 Personen- en familierecht...............................................................................................................3
1.1 Inleiding: de mens als rechtssubject.....................................................................................3
1.1.2 Familierechtelijke betrekkingen.........................................................................................3
1.1.3 Het ontstaan van familierechtelijke betrekkingen: het afstammingsrecht........................3
1.1.4 De ontkenning van het vader- en moederschap en de vernietiging van de erkenning......5
1.1.5 De Staatscommissie Herijking Ouderschap........................................................................6
1.1.6 De geboorteaangifte..........................................................................................................6
1.1.7 De voornaam.....................................................................................................................6
1.1.8 De geslachtsnaam..............................................................................................................7
1.1.9 Wijziging van de geslachtsnaam........................................................................................7
1.1.10 De woonplaats.................................................................................................................8
1.2 Minderjarigheid en ouderlijk gezag..........................................................................................8
1.2.1 Inleiding: minderjarigheid..................................................................................................8
1.2.2 Handelings(on)bekwaamheid............................................................................................8
1.2.3 Het ouderlijk gezag............................................................................................................9
1.2.4 Ontwikkelingen in het gezagsrecht....................................................................................9
1.2.5 Gezamenlijk gezag en samenlevingsvormen......................................................................9
1.2.6 Gezamenlijk gezag met een ander dan een ouder...........................................................10
1.2.7 Gezag en overlijden.........................................................................................................11
1.2.8 Voogdij.............................................................................................................................11
1.2.9 Gevolgen van het ouderlijk gezag voor persoon, bewind en vertegenwoordiging..........12
1.2.10 Aansprakelijkheid...........................................................................................................13
1.2.11 Het ouderlijk vruchtgenot..............................................................................................13
1.2.12 Verplichting tot levensonderhoud.................................................................................13
1.3 Meerderjarigheid....................................................................................................................14
1.4 De samenlevingsregelingen....................................................................................................14
1.4.1 Inleiding: advies bij de notaris.........................................................................................14
1.4.2 Testamenten....................................................................................................................14
1.4.3 De samenlevingsovereenkomst.......................................................................................15
1.5 Het gezin.................................................................................................................................15
1.5.2 Nieuwe testamenten.......................................................................................................15
1
, Langstlevende-regeling.........................................................................................................15
Voogdij..................................................................................................................................15
Bewind..................................................................................................................................15
Uitsluitingsclausule...............................................................................................................15
1.5.3 Erkenning.........................................................................................................................15
1.5.4 Ouderlijk gezag................................................................................................................16
1.6 Het huwelijk............................................................................................................................16
1.6.2 Het geregistreerd partnerschap.......................................................................................16
1.6.3 Het huwelijksvermogensrecht.........................................................................................17
1.6.3.1 Algemene vermogensrechtelijke gevolgen...............................................................17
Art. 1:81 BW......................................................................................................................17
Art. 1:83 BW......................................................................................................................17
Art. 1:84 BW......................................................................................................................17
Art. 1:85 BW......................................................................................................................17
Art. 1:88 BW......................................................................................................................18
Art. 1:90 BW......................................................................................................................18
1.6.3.2 De gemeenschap van goederen................................................................................18
Art. 1:94 BW......................................................................................................................19
Aansprakelijkheid, draagplicht en verhaal............................................................................19
Vergoedingsrechten: reprise en récompense.......................................................................20
1.6.3.3 Huwelijksvoorwaarden.............................................................................................20
De aangepaste gemeenschap...............................................................................................21
Koude uitsluiting...................................................................................................................21
Het Amsterdams verrekenbeding.........................................................................................21
Het finale verrekenbeding....................................................................................................21
1.6.4 Nieuwe testamenten.......................................................................................................21
1.6.5 De huwelijksvoltrekking...................................................................................................22
1.6.6 Aanverwantschap............................................................................................................22
1.6.7 Het voeren van de geslachtsnaam...................................................................................22
1.9 Echtscheiding..........................................................................................................................22
1.9.1 Inleiding: het huwelijk onder spanning............................................................................22
1.9.2 Een gewijzigd scheidingsrecht.........................................................................................22
1.9.3 De echtscheidingsprocedure............................................................................................23
1.9.4 Het ouderlijk gezag..........................................................................................................23
1.9.5 Alimentatie......................................................................................................................24
1.9.6 Pensioenverevening.........................................................................................................25
2
, 1.9.7 De echtscheidingsbeschikking..........................................................................................25
1.9.8 Ontbinding van de huwelijksgemeenschap......................................................................25
1.9.9 Ontbinding van de gemeenschap tijdens huwelijk...........................................................26
1.9.10 Afstand van de gemeenschap........................................................................................26
1.10 Het reparatiehuwelijk...........................................................................................................26
Personen- en familierecht
1 Personen- en familierecht
1.1 Inleiding: de mens als rechtssubject
Met de geboorte van een kind is een nieuw rechtssubject ofwel een natuurlijk persoon in juridische
zin ontstaan: een drager van rechten en plichten. Volgens art. 1:1 lid 1 BW zijn allen die zich in
Nederland bevinden vrij en bevoegd tot het genot van burgerlijke rechten.
Volgens art. 1:2 BW wordt een kind waarvan een vrouw zwanger is al als geboren aangemerkt voor
zover zijn belang dit vordert erfgenaam bijvoorbeeld. Met de geboorte van het kind wordt zijn
erfgenaamschap bevestigd. Wordt het kind niet geboren, dan wordt hij geacht nooit te hebben
bestaan, zijn rechten vervallen dan met terugwerkende kracht.
1.1.2 Familierechtelijke betrekkingen
Met de geboorte van een kind ontstaan er allerlei familiebanden familierechtelijke betrekkingen
(art. 1:197 BW). Is een kind binnen een huwelijk geboren, dan heeft het kind bij de geboorte
automatische een vader en moeder art. 1:198 lid 1 sub a en 1:199 sub a BW.
De ouders van het kind zijn eerstegraads bloedverwanten, de grootouders zijn tweedegraads
bloedverwanten (art. 1:3 lid 1 BW). Ouders, grootouders en overgrootouders zijn bloedverwanten in
opgaande lijn, afstammelingen zijn bloedverwanten in neergaande lijn en broers, zusters, ooms,
tantes en (achter)neven en nichten zijn bloedverwanten in de zijlijn.
De graad van bloedverwantschap van bloedverwanten in de zijlijn wordt berekend door van de ene
bloedverwant terug te gaan naar de gemeenschappelijke stamouders van beide bloedverwanten. Het
aantal generaties dat passeert tel je bij elkaar op (art. 1:3 lid 1 BW).
Familierechtelijke betrekkingen zijn onder meer van belang voor het erfrecht kunnen leiden tot
het zijn van erfgenaam volgens de wet (art. 4:10 BW). Daarnaast zijn er in de wet verschillende regels
te vinden, waarbij de bloedverwantschap een rol speelt, denk aan het huwelijk.
1.1.3 Het ontstaan van familierechtelijke betrekkingen: het afstammingsrecht
Het afstammingsrecht is sterk geënt op biologisch verwantschap tussen ouders en kinderen. Een
uitzondering geldt voor adoptie: adoptiefouders en hun kinderen hebben wel een
afstammingsverband, maar zijn per definitie geen biologische verwanten. Familierechtelijke
betrekkingen (waaronder juridische moeder- en vaderschap) kunnen op vier verschillende manieren
ontstaan, namelijk:
1. Geboorte
Familierechtelijke betrekkingen (en dus bloedverwantschap) door geboorte ontstaan altijd
automatisch ten opzichte van de moeder (juridisch moederschap) en, als het kind binnen een
huwelijk wordt geboren, eveneens ten opzichte van de vader (juridisch vader). Juridisch
vaderschap ontstaat ook automatisch als het huwelijk van de man met de vrouw uit wie het
3
