Bedrijfsfiscaliteit
Deel 1: Algemeen
1. De functie van belastingen
1.1 Financiële functie
De overheid moet voldoende middelen hebben om de financiering van de maatschappij mogelijk te
maken. Hiervoor worden belastingen geheven. Het gaat hier om enorme bedragen. In 2019 bedroeg het
totale geïnde bedrag 116 671 miljoen EUR (zowat 319 miljoen EUR per dag). Over het algemeen zien we
over de jaren heen een stijging van de belastinginkomsten. In 2019 was er een lichte daling (mede
omwille door corona).
Vergeleken met andere landen betaalt de gemiddelde Belg meer belastingen. De Belg betaalt het meeste
belastingen op de bezoldigingen wereldwijd. Doordat bezoldigingen ontzettend hard belast worden, dit
geeft aanleiding tot een taks shift.
1.2 Economische functie
De economische functie van belastingen wordt gezien als de instrumentele functie waarbij men gedrag
kan aanmoedigen of ontraden (vb. accijnzen op tabak). Via een hogere kostprijs kan men ontmoedigd
worden om verder goederen te consumeren of omgekeerd belastingvoordelen toekennen om aan te
moedigen.
Belastingvoordelen voor O&O: Als ondernemingen investeren in onderzoek en ontwikkeling krijgen ze een
belastingkrediet. Daarnaast krijgen ondernemingen die bezig zijn met O&O de innovatieaftrek. Als
ondernemingen door O&O een nieuwe uitvinding doen en die uitvinding dan gaan commercialiseren (en
daar dus winst mee maken) dan is 85% van die winst niet belastbaar. Er bestaan belastingvoordelen op
O&O omdat het de welvaart ten goede komt.
Carry-back belastingvoordelen: Daarnaast zijn er ook belastingvoordelen in het leven geroepen als carry-
back voor bv. de coronaverliezen. Een onderneming die dit jaar verlies heeft geleden door corona, kan
een deel van zijn verlies overdragen naar vorig jaar waardoor het bedrag van vorig jaar minder belast zal
worden
1.3 Sociale functie
De belastingen hebben ook een sociale functie ➔ Herverdeling in functie van het draagkrachtbeginsel.
Via belastingen probeert men meer gelijkheid tot stand te brengen, dit doet men via de
personenbelasting. De tarieven in een personenbelasting zijn progressief. Hoe hoger je inkomen, hoe
meer belastingen je moet betalen ➔ progressief beleid. Hierdoor krijg je meer gelijkheid. De Gini-
coëfficiënt meet de ongelijkheid in inkomen. Vóór de herverdeling door belastingen is de Gini-coëfficiënt
(en dus de ongelijkheid) relatief hoof, en ná de verdeling door belastingen is deze coëfficiënt vele lager.
1
,2. Belastingen in het bedrijfsleven
Belastingen zijn een kost voor bedrijven. Ze willen natuurlijk hun kosten zo minimaal mogelijk houden en
doen daarom aan fiscale planning. Zo proberen ze hun effective taks rate (= werkelijke belastingdruk) te
minimaliseren (lager dan de wettelijke 25%) door middel van allerhande belastingvoordelen.
Over de jaren heen is die effective tax rate veel meer op de voorgrond geschoven. Sinds er internationaal
via Luxemburg, Bahama’s, Panama etc. gelekt werd aan de pers dat verschillende multinationals
belastingen proberen te ontduiken/ontwijken zijn er initiatieven genomen door de wetgevers om deals
met belastingparadijzen (zoals Panama) te stoppen. Dat is echter niet goed gelukt. In 2019 zijn er nog
steeds veel spookinvesteringen in Luxemburg vastgesteld. Een spookinvestering is in feite gewoon het
doorsluizen van geld naar belastingparadijzen om aan fiscale planning te doen.
Binnen de maatschappij is er dan een beweging op gang gekomen die protesteren tegen bedrijven die
belastingen ontwijken (bv. Starbucks, Google, Amazon…).
2.1 Gewijzigde taks-functie
Er is sindsdien een gewijzigde taks-functie binnen het bedrijfsleven. Fiscaliteit is minder geïsoleerd + er is
meer controle en druk van externe stakeholders. Waar eerst een accountant en bedrijfsfiscalist betrokken
waren bij de fiscaliteit binnen een bedrijf, zijn nu ook de Raad van Bestuur, CEO, CFO etc. betrokken bij de
fiscale optimalisatie en planning. Het is een reputatierisico (risk-management) geworden waarbij ook
strategische beslissingen, ethiek en sociale aspecten bij komen kijken.
2.2 Belastingen in de enkelvoudige jaarrekening
Rek. 132: Belastingvrije reserve ➔ winsten die (voorlopig) vrijgesteld worden van belasting.
Rek. 168: Uitgestelde belastingen
Rek. 453: Bedrijfsvoorheffing ➔ geen kost voor de onderneming, maar belasting van de werknemers.
Het is een personenbelasting die door de werkgever al wordt ingehouden van de werknemer
om nadien door te storten naar de staat (schuld aan de staat).
Rek. 64: Onroerende voorheffing
Rek. 67: Vennootschapsbelasting, Voorafbetalingen, Roerende voorheffing
2
,3. Begrippen
3.1 Belasting
Een belasting is een deel van je inkomsten dat je MOET afstaan aan de overheid. Het is een heffing op de
geldmiddelen van personen die het grondgebied bewonen, of er belangen bezitten, om te worden
aangewend voor de diensten van openbaar nut.
Kenmerken:
- Dwingend karakter: belastingen zijn voorzien in de wet en iedereen moet die betalen.
- Financieel doel: belastingen worden gebruikt om de werking van de staat te financieren.
- Afwezigheid van rechtstreekse en individuele tegenprestatie: belastingen worden geïnd zonder
rechtstreeks en individuele tegenprestatie (anders dan bij andere heffingen). Wel is er een
collectieve tegenprestatie (bv. wegen, school, leger).
3.2 Andere heffingen (die geen belasting zijn)
3.2.1 Vergoedingsretributie
Dit is GEEN belasting, het is een andere soort heffing. De overheid levert je een dienst en hier betaal je
een bedrag voor, een vergoedingsretributie. Er is duidelijk een rechtstreekse en individuele tegenprestatie
en het heeft geen dwingend karakter.
Bv. Je koopt een auto en je laat je inschrijven (nummerplaat). Je zal dan een vergoedingsretributie
moeten betalen aan de overheid voor die geleverde dienst.
3.2.2 Sociale zekerheidsbijdrage
Dit is een heffing die je moet betalen op je bezoldigingen om het inkomen en/of verzorging te garanderen
voor alle burgers. Deze bijdrage is verplicht en er staat niet echt een rechtstreekse en individuele
tegenprestatie tegenover. Het verschil tussen de sociale zekerheidsbijdrage en een belasting ligt hem erin
dat deze heffing enkel en alleen gebruikt wordt voor de sociale zekerheid. Een belasting wordt
daarentegen gebruikt voor alle algemene uitgaven van openbaar nut.
3.3 Belastingheffende instanties
In België hebben overheden op verschillende niveaus de bevoegdheid om belastingen te heffen.
- Federale staat: in de federale belastingen (bv. vennootschapsbelasting)
- Gemeenschappen en gewesten: innen de regionale belastingen (bv. onroerende voorheffing en
belastingen die te maken hebben met milieu en mobiliteit). De gewesten zijn bevoegd om
belastingvoordelen toe te kennen binnen de personenbelasting.
- Provincies en gemeenten: innen de lokale belastingen (bv. milieuheffingen).
Al deze instanties hebben hun eigen autonome fiscale bevoegdheid: ze kunnen hun eigen belastingen
invoeren en innen. Dit gebeurt altijd door een democratisch verkozen orgaan.
De verschillende instanties zijn echter niet goed op elkaar afgestemd om belastingen te innen (probleem
in België). Zo zijn zowel de gemeenten als de gewesten bevoegd om milieubelastingen te heffen.
3
, Ook m.b.t. de kilometerheffing: in Brussel wordt gepleit voor tolheffing, maar in Wallonië niet en in
Vlaanderen is het niet duidelijk. De gewesten in België zijn een eigen weg aan het opgaan waardoor je in
de drie gewesten andere regels krijgt ➔ maakt het geheel complexer.
Actualiteit: lokale belasting (gemeentebelasting) die in corona de aandacht heeft gekregen is de belasting
op tweedeverblijvers. Tijdens corona mocht je niet meer naar je tweede verblijf gaan, maar je moest er
nog steeds belastingen op betalen ze stapten ermee naar de rechter.
3.4 Ruling
Een ruling is een beslissing die wordt genomen door de dienst voorafgaande beslissingen. Dit is een
aparte dienst die rechtstreeks werkt onder de minister van financiën. Het maakt geen deel uit van de
belastingadministratie. De opdracht van deze dienst is om belastingplichtigen te helpen bij de
interpretatie van de wetgeving.
Procedure: schriftelijke, gemotiveerde aanvraag en moeten antwoorden binnen een periode van drie
maanden. Als je in het buitenland dezelfde rulingaanvraag hebt ingediend, moet hiervan een kopie
bijgevoegd worden. Alle beslissingen van de dienst worden anoniem gepubliceerd. De beslissing is
bindend voor heel de belastingadministratie. De dienst voorafgaande beslissingen publiceert de
beslissingen zodanig dat het niet duidelijk is voor welke onderneming de beslissing genomen werd. Door
het te publiceren behouden ze controle over het belastinggebeuren en helpen ze andere ondernemingen
die in dezelfde situatie zitten.
Er bestaat ook zo een regionale belastingdienst voor Vlaanderen: de Vlaamse Belastingdienst (Vlabel).
Hier kan je vragen stellen voor verduidelijking omtrent regionale belastingen (bv. registratierechten).
4. Beginselen
Deze beginselen zijn algemene, fundamentele regels waaraan de wetgever als ze belastingen invoert, zich
moet houden. Het zijn beginselen waarbij je intuïtief aanvoelt dat iets ‘oneerlijk’ voelt. Als een wetgever
een belasting invoert die in strijd is met één van deze beginselen, kan je naar de rechtbank stappen. Dit
gebeurt in het grondwettelijk hof.
4.1 Legaliteitsbeginsel
Belastingen zijn in de geschiedenis al vaak aanleiding geweest voor grote revoluties. Vóór de Belgische
onafhankelijkheid waren wij een deel van de Nederlanden. In de Zuidelijke Nederlanden (België) was de
belastingdruk veel hoger dan in de Noordelijke Nederlanden (Nederland). Koning Willem perste de Belgen
als het ware uit als een citroen. Hierdoor kwamen de Zuidelijke Nederlanden in opstand.
Na de verklaring van de onafhankelijkheid in België werden er zeer duidelijke grondwetten geschreven die
de ‘taxation without representation’ moeten vermijden.
4
Deel 1: Algemeen
1. De functie van belastingen
1.1 Financiële functie
De overheid moet voldoende middelen hebben om de financiering van de maatschappij mogelijk te
maken. Hiervoor worden belastingen geheven. Het gaat hier om enorme bedragen. In 2019 bedroeg het
totale geïnde bedrag 116 671 miljoen EUR (zowat 319 miljoen EUR per dag). Over het algemeen zien we
over de jaren heen een stijging van de belastinginkomsten. In 2019 was er een lichte daling (mede
omwille door corona).
Vergeleken met andere landen betaalt de gemiddelde Belg meer belastingen. De Belg betaalt het meeste
belastingen op de bezoldigingen wereldwijd. Doordat bezoldigingen ontzettend hard belast worden, dit
geeft aanleiding tot een taks shift.
1.2 Economische functie
De economische functie van belastingen wordt gezien als de instrumentele functie waarbij men gedrag
kan aanmoedigen of ontraden (vb. accijnzen op tabak). Via een hogere kostprijs kan men ontmoedigd
worden om verder goederen te consumeren of omgekeerd belastingvoordelen toekennen om aan te
moedigen.
Belastingvoordelen voor O&O: Als ondernemingen investeren in onderzoek en ontwikkeling krijgen ze een
belastingkrediet. Daarnaast krijgen ondernemingen die bezig zijn met O&O de innovatieaftrek. Als
ondernemingen door O&O een nieuwe uitvinding doen en die uitvinding dan gaan commercialiseren (en
daar dus winst mee maken) dan is 85% van die winst niet belastbaar. Er bestaan belastingvoordelen op
O&O omdat het de welvaart ten goede komt.
Carry-back belastingvoordelen: Daarnaast zijn er ook belastingvoordelen in het leven geroepen als carry-
back voor bv. de coronaverliezen. Een onderneming die dit jaar verlies heeft geleden door corona, kan
een deel van zijn verlies overdragen naar vorig jaar waardoor het bedrag van vorig jaar minder belast zal
worden
1.3 Sociale functie
De belastingen hebben ook een sociale functie ➔ Herverdeling in functie van het draagkrachtbeginsel.
Via belastingen probeert men meer gelijkheid tot stand te brengen, dit doet men via de
personenbelasting. De tarieven in een personenbelasting zijn progressief. Hoe hoger je inkomen, hoe
meer belastingen je moet betalen ➔ progressief beleid. Hierdoor krijg je meer gelijkheid. De Gini-
coëfficiënt meet de ongelijkheid in inkomen. Vóór de herverdeling door belastingen is de Gini-coëfficiënt
(en dus de ongelijkheid) relatief hoof, en ná de verdeling door belastingen is deze coëfficiënt vele lager.
1
,2. Belastingen in het bedrijfsleven
Belastingen zijn een kost voor bedrijven. Ze willen natuurlijk hun kosten zo minimaal mogelijk houden en
doen daarom aan fiscale planning. Zo proberen ze hun effective taks rate (= werkelijke belastingdruk) te
minimaliseren (lager dan de wettelijke 25%) door middel van allerhande belastingvoordelen.
Over de jaren heen is die effective tax rate veel meer op de voorgrond geschoven. Sinds er internationaal
via Luxemburg, Bahama’s, Panama etc. gelekt werd aan de pers dat verschillende multinationals
belastingen proberen te ontduiken/ontwijken zijn er initiatieven genomen door de wetgevers om deals
met belastingparadijzen (zoals Panama) te stoppen. Dat is echter niet goed gelukt. In 2019 zijn er nog
steeds veel spookinvesteringen in Luxemburg vastgesteld. Een spookinvestering is in feite gewoon het
doorsluizen van geld naar belastingparadijzen om aan fiscale planning te doen.
Binnen de maatschappij is er dan een beweging op gang gekomen die protesteren tegen bedrijven die
belastingen ontwijken (bv. Starbucks, Google, Amazon…).
2.1 Gewijzigde taks-functie
Er is sindsdien een gewijzigde taks-functie binnen het bedrijfsleven. Fiscaliteit is minder geïsoleerd + er is
meer controle en druk van externe stakeholders. Waar eerst een accountant en bedrijfsfiscalist betrokken
waren bij de fiscaliteit binnen een bedrijf, zijn nu ook de Raad van Bestuur, CEO, CFO etc. betrokken bij de
fiscale optimalisatie en planning. Het is een reputatierisico (risk-management) geworden waarbij ook
strategische beslissingen, ethiek en sociale aspecten bij komen kijken.
2.2 Belastingen in de enkelvoudige jaarrekening
Rek. 132: Belastingvrije reserve ➔ winsten die (voorlopig) vrijgesteld worden van belasting.
Rek. 168: Uitgestelde belastingen
Rek. 453: Bedrijfsvoorheffing ➔ geen kost voor de onderneming, maar belasting van de werknemers.
Het is een personenbelasting die door de werkgever al wordt ingehouden van de werknemer
om nadien door te storten naar de staat (schuld aan de staat).
Rek. 64: Onroerende voorheffing
Rek. 67: Vennootschapsbelasting, Voorafbetalingen, Roerende voorheffing
2
,3. Begrippen
3.1 Belasting
Een belasting is een deel van je inkomsten dat je MOET afstaan aan de overheid. Het is een heffing op de
geldmiddelen van personen die het grondgebied bewonen, of er belangen bezitten, om te worden
aangewend voor de diensten van openbaar nut.
Kenmerken:
- Dwingend karakter: belastingen zijn voorzien in de wet en iedereen moet die betalen.
- Financieel doel: belastingen worden gebruikt om de werking van de staat te financieren.
- Afwezigheid van rechtstreekse en individuele tegenprestatie: belastingen worden geïnd zonder
rechtstreeks en individuele tegenprestatie (anders dan bij andere heffingen). Wel is er een
collectieve tegenprestatie (bv. wegen, school, leger).
3.2 Andere heffingen (die geen belasting zijn)
3.2.1 Vergoedingsretributie
Dit is GEEN belasting, het is een andere soort heffing. De overheid levert je een dienst en hier betaal je
een bedrag voor, een vergoedingsretributie. Er is duidelijk een rechtstreekse en individuele tegenprestatie
en het heeft geen dwingend karakter.
Bv. Je koopt een auto en je laat je inschrijven (nummerplaat). Je zal dan een vergoedingsretributie
moeten betalen aan de overheid voor die geleverde dienst.
3.2.2 Sociale zekerheidsbijdrage
Dit is een heffing die je moet betalen op je bezoldigingen om het inkomen en/of verzorging te garanderen
voor alle burgers. Deze bijdrage is verplicht en er staat niet echt een rechtstreekse en individuele
tegenprestatie tegenover. Het verschil tussen de sociale zekerheidsbijdrage en een belasting ligt hem erin
dat deze heffing enkel en alleen gebruikt wordt voor de sociale zekerheid. Een belasting wordt
daarentegen gebruikt voor alle algemene uitgaven van openbaar nut.
3.3 Belastingheffende instanties
In België hebben overheden op verschillende niveaus de bevoegdheid om belastingen te heffen.
- Federale staat: in de federale belastingen (bv. vennootschapsbelasting)
- Gemeenschappen en gewesten: innen de regionale belastingen (bv. onroerende voorheffing en
belastingen die te maken hebben met milieu en mobiliteit). De gewesten zijn bevoegd om
belastingvoordelen toe te kennen binnen de personenbelasting.
- Provincies en gemeenten: innen de lokale belastingen (bv. milieuheffingen).
Al deze instanties hebben hun eigen autonome fiscale bevoegdheid: ze kunnen hun eigen belastingen
invoeren en innen. Dit gebeurt altijd door een democratisch verkozen orgaan.
De verschillende instanties zijn echter niet goed op elkaar afgestemd om belastingen te innen (probleem
in België). Zo zijn zowel de gemeenten als de gewesten bevoegd om milieubelastingen te heffen.
3
, Ook m.b.t. de kilometerheffing: in Brussel wordt gepleit voor tolheffing, maar in Wallonië niet en in
Vlaanderen is het niet duidelijk. De gewesten in België zijn een eigen weg aan het opgaan waardoor je in
de drie gewesten andere regels krijgt ➔ maakt het geheel complexer.
Actualiteit: lokale belasting (gemeentebelasting) die in corona de aandacht heeft gekregen is de belasting
op tweedeverblijvers. Tijdens corona mocht je niet meer naar je tweede verblijf gaan, maar je moest er
nog steeds belastingen op betalen ze stapten ermee naar de rechter.
3.4 Ruling
Een ruling is een beslissing die wordt genomen door de dienst voorafgaande beslissingen. Dit is een
aparte dienst die rechtstreeks werkt onder de minister van financiën. Het maakt geen deel uit van de
belastingadministratie. De opdracht van deze dienst is om belastingplichtigen te helpen bij de
interpretatie van de wetgeving.
Procedure: schriftelijke, gemotiveerde aanvraag en moeten antwoorden binnen een periode van drie
maanden. Als je in het buitenland dezelfde rulingaanvraag hebt ingediend, moet hiervan een kopie
bijgevoegd worden. Alle beslissingen van de dienst worden anoniem gepubliceerd. De beslissing is
bindend voor heel de belastingadministratie. De dienst voorafgaande beslissingen publiceert de
beslissingen zodanig dat het niet duidelijk is voor welke onderneming de beslissing genomen werd. Door
het te publiceren behouden ze controle over het belastinggebeuren en helpen ze andere ondernemingen
die in dezelfde situatie zitten.
Er bestaat ook zo een regionale belastingdienst voor Vlaanderen: de Vlaamse Belastingdienst (Vlabel).
Hier kan je vragen stellen voor verduidelijking omtrent regionale belastingen (bv. registratierechten).
4. Beginselen
Deze beginselen zijn algemene, fundamentele regels waaraan de wetgever als ze belastingen invoert, zich
moet houden. Het zijn beginselen waarbij je intuïtief aanvoelt dat iets ‘oneerlijk’ voelt. Als een wetgever
een belasting invoert die in strijd is met één van deze beginselen, kan je naar de rechtbank stappen. Dit
gebeurt in het grondwettelijk hof.
4.1 Legaliteitsbeginsel
Belastingen zijn in de geschiedenis al vaak aanleiding geweest voor grote revoluties. Vóór de Belgische
onafhankelijkheid waren wij een deel van de Nederlanden. In de Zuidelijke Nederlanden (België) was de
belastingdruk veel hoger dan in de Noordelijke Nederlanden (Nederland). Koning Willem perste de Belgen
als het ware uit als een citroen. Hierdoor kwamen de Zuidelijke Nederlanden in opstand.
Na de verklaring van de onafhankelijkheid in België werden er zeer duidelijke grondwetten geschreven die
de ‘taxation without representation’ moeten vermijden.
4
