Toets doelen – Psychologie een inleiding – Psychologie van het dagelijks leven
Psychologie een inleiding
Hoofdstuk 1 Geest, gedrag en psychologische wetenschap
Psychologie: Wetenschap van gedrag en mentale processen.
Bias: Vooroordeel
Introspectie: Beschrijving van je eigen innerlijke, bewust ervaringen.
1. De student kan wetenschappelijke informatie van pseudowetenschappelijke
informatie en common sense onderscheiden.
Wetenschappelijke informatie: Informatie is onderzocht door wetenschappers
Pseudowetenschappelijke informatie: Niet-onderbouwde psychologische aannamen die als
wetenschappelijke waarheden worden gepresenteerd. Denk aan horoscopen. Er is geen
feitelijke basis
Common sense: Gezond verstand
Onderscheiden door kritisch te denken:
1. Wat is de bron?
2. Is de bewering redelijk of extreem?
3. Wat is het bewijsmateriaal?
4. Kan de conclusie zijn beïnvloed door bias?
5. Worden veelvoorkomende denkfouten vermeden?
6. Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken nodig?
2. Zes belangrijkste perspectieven van de psychologie en hun kenmerken op
hoofdlijnen benoemen en kan de zienswijze van de zes perspectieven
herkennen in metaforen en uitspraken.
Biologisch perspectief – René DESCARTES
Het lichaam kan apart van de geest worden bestudeerd.
Het gedrag wordt bepaald door de hersenen, zenuwstelsel, endocriene stelsel (hormonen)
en genen. Zintuigen stimulatie omzetten in zenuwimpulsen en spierreacties.
Cognitief perspectief – Wilhelm WUNDT en William JAMES
De wetenschappelijke methode kan worden gebruik om de geest en lichaam te bestuderen.
Mentale processen. Denk aan de geest als een computerachtige ‘machine’
Het gedrag wordt bepaald door iemands unieke patroon van waarnemingen, interpretaties,
verwachtingen, overtuigingen en herinneringen.
VB: Druk op de knop als je het lichtje ziet
Behavioristisch perspectief – John WATSON en B.F. SKINNER (nadruk op waarneembaar gedrag en
niet op mentale processen, denk aan de muis in een doolhof)
Psychologie moet de wetenschap van observeerbaar gedrag zijn, niet van mentale
processen.
Het gedrag wordt bepaald door de prikkels in onze omgeving en de voorgaande
consequenties van ons gedrag.
VB: Gaat een kind eerder bedankt zeggen (handeling) als het wordt geprezen (consequentie)
, Toets doelen – Psychologie een inleiding – Psychologie van het dagelijks leven
Perspectief van de gehele persoon (‘whole person’)
- Psychodynamische psychologie - FREUD = onbewuste
Persoonlijkheid en psychische stoornissen komen voort uit processen van het
onbewuste.
Het gedrag wordt bepaald door processen in ons onbewuste.
Psychoanalyse: het systeem van Freud.
Freud wilde de gehele mens verklaren.
-Humanistische psychologie - Carl ROGERS en Abraham MASLOW = vrije wil
Psychologie moet de nadruk leggen op menselijke groei, potentie en vrije wil in plaats
van op psychische stoornissen.
Het gedrag wordt bepaald door onze aangeboren behoefte om te groeien en ons
potentieel zo goed mogelijk te verwezenlijken.
BIG FIVE: 5 belangrijkste dimensies die verschillen per persoonlijkheid van mensen.
-Psychologie van karaktertrekken en temperament (biologische karaktertrekken) –
(De ouden Grieken)
Individuen kunnen worden begrepen in termen van hun temperament en blijvende
karaktertrekken.
Het gedrag wordt bepaald door unieke persoonlijkheidskenmerken die in de tijd en in
alles situaties consistent zijn.
VB: openstaan voor nieuwe ervaringen of juist niet of een gevoel van angst of
comfort
Ontwikkelingsperspectief - Mary AINSWORTH, Jean PIAGET en vele anderen.
Mensen veranderen als gevolg van een interactie tussen erfelijke eigenschappen en de
omgeving.
Het gedrag wordt bepaald door de interactie tussen erfelijkheid en omgeving, die zich het
hele leven door, uit in voorspelbare patronen.
Nature > erfelijkheid
Nurture > omgeving
Sociocultureel perspectief – Stanley MILGRAM, Philip ZIMBARDO en vele anderen.
Sociale en culturele invloeden kunnen de invloed overstemmen van alle andere factoren die
gedrag beïnvloeden.
Het gedrag wordt bepaald door de kracht van de situatie.
3. De student kan de vier stappen van de wetenschappelijke methode
benoemen en beschrijven.
De methode die het onderzoek wetenschappelijk maakt, niet het onderwerp.
1. Een hypothese ontwikkelen (hypothese > voorspelling van de uitkomst)
2. Objectieve data verzamelen
3. De resultaten analyseren
, Toets doelen – Psychologie een inleiding – Psychologie van het dagelijks leven
4. De resultaten publiceren, bekritiseren en repliceren.
4. De student kan de vijf soorten psychologisch onderzoek onderscheiden en
aangeven in welke situatie welk soort onderzoek van toepassing is.
1. Experimenten:
Onderzoeker maakt gebruik van vergelijkbare groepen.
2. Correlatieonderzoek (correlatie – samenhang): (GEEN OORZAAK -GEVOLG)
Bijvoorbeeld het testen van gif kan niet met een experimentele groep. Er kan dus geen
oorzaak gevolg zijn. Je gaat hierbij in feite op zoek naar een experiment dat al toevallig,
onopzettelijk, heeft plaatsgevonden in de wereld buiten het laboratorium.
3. Survey (‘self-report’-techniek):
Mensen worden gevraagd te reageren op een van tevoren vastgestelde lijst met vragen.
4. (in) Natuurlijke observatie:
Vorm van correlatie onderzoek waarbij gedrag van mensen of dieren in hun eigen omgeving
wordt geobserveerd (dus niet in een laboratorium)
5. Gevalstudie:
Onderzoek dat zich richt op enkele personen (soms slechts één). Wordt over het algemeen
alleen gebruikt voor diepgaand onderzoek naar individuen met zeldzame stoornissen of
ongewone talenten (topsport).
Afhankelijke variabel: is de variabel die wordt gemeten of geobserveerd. De
afhankelijke variabel wordt tijdens een experiment door manipulatie van de
onafhankelijke variabele beïnvloed.
Onafhankelijke variabel: is de variabel die de onderzoeker onafhankelijk van alle
andere, zorgvuldig gecontroleerde experimentele omstandigheden kan manipuleren
Psychologie een inleiding
Hoofdstuk 1 Geest, gedrag en psychologische wetenschap
Psychologie: Wetenschap van gedrag en mentale processen.
Bias: Vooroordeel
Introspectie: Beschrijving van je eigen innerlijke, bewust ervaringen.
1. De student kan wetenschappelijke informatie van pseudowetenschappelijke
informatie en common sense onderscheiden.
Wetenschappelijke informatie: Informatie is onderzocht door wetenschappers
Pseudowetenschappelijke informatie: Niet-onderbouwde psychologische aannamen die als
wetenschappelijke waarheden worden gepresenteerd. Denk aan horoscopen. Er is geen
feitelijke basis
Common sense: Gezond verstand
Onderscheiden door kritisch te denken:
1. Wat is de bron?
2. Is de bewering redelijk of extreem?
3. Wat is het bewijsmateriaal?
4. Kan de conclusie zijn beïnvloed door bias?
5. Worden veelvoorkomende denkfouten vermeden?
6. Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken nodig?
2. Zes belangrijkste perspectieven van de psychologie en hun kenmerken op
hoofdlijnen benoemen en kan de zienswijze van de zes perspectieven
herkennen in metaforen en uitspraken.
Biologisch perspectief – René DESCARTES
Het lichaam kan apart van de geest worden bestudeerd.
Het gedrag wordt bepaald door de hersenen, zenuwstelsel, endocriene stelsel (hormonen)
en genen. Zintuigen stimulatie omzetten in zenuwimpulsen en spierreacties.
Cognitief perspectief – Wilhelm WUNDT en William JAMES
De wetenschappelijke methode kan worden gebruik om de geest en lichaam te bestuderen.
Mentale processen. Denk aan de geest als een computerachtige ‘machine’
Het gedrag wordt bepaald door iemands unieke patroon van waarnemingen, interpretaties,
verwachtingen, overtuigingen en herinneringen.
VB: Druk op de knop als je het lichtje ziet
Behavioristisch perspectief – John WATSON en B.F. SKINNER (nadruk op waarneembaar gedrag en
niet op mentale processen, denk aan de muis in een doolhof)
Psychologie moet de wetenschap van observeerbaar gedrag zijn, niet van mentale
processen.
Het gedrag wordt bepaald door de prikkels in onze omgeving en de voorgaande
consequenties van ons gedrag.
VB: Gaat een kind eerder bedankt zeggen (handeling) als het wordt geprezen (consequentie)
, Toets doelen – Psychologie een inleiding – Psychologie van het dagelijks leven
Perspectief van de gehele persoon (‘whole person’)
- Psychodynamische psychologie - FREUD = onbewuste
Persoonlijkheid en psychische stoornissen komen voort uit processen van het
onbewuste.
Het gedrag wordt bepaald door processen in ons onbewuste.
Psychoanalyse: het systeem van Freud.
Freud wilde de gehele mens verklaren.
-Humanistische psychologie - Carl ROGERS en Abraham MASLOW = vrije wil
Psychologie moet de nadruk leggen op menselijke groei, potentie en vrije wil in plaats
van op psychische stoornissen.
Het gedrag wordt bepaald door onze aangeboren behoefte om te groeien en ons
potentieel zo goed mogelijk te verwezenlijken.
BIG FIVE: 5 belangrijkste dimensies die verschillen per persoonlijkheid van mensen.
-Psychologie van karaktertrekken en temperament (biologische karaktertrekken) –
(De ouden Grieken)
Individuen kunnen worden begrepen in termen van hun temperament en blijvende
karaktertrekken.
Het gedrag wordt bepaald door unieke persoonlijkheidskenmerken die in de tijd en in
alles situaties consistent zijn.
VB: openstaan voor nieuwe ervaringen of juist niet of een gevoel van angst of
comfort
Ontwikkelingsperspectief - Mary AINSWORTH, Jean PIAGET en vele anderen.
Mensen veranderen als gevolg van een interactie tussen erfelijke eigenschappen en de
omgeving.
Het gedrag wordt bepaald door de interactie tussen erfelijkheid en omgeving, die zich het
hele leven door, uit in voorspelbare patronen.
Nature > erfelijkheid
Nurture > omgeving
Sociocultureel perspectief – Stanley MILGRAM, Philip ZIMBARDO en vele anderen.
Sociale en culturele invloeden kunnen de invloed overstemmen van alle andere factoren die
gedrag beïnvloeden.
Het gedrag wordt bepaald door de kracht van de situatie.
3. De student kan de vier stappen van de wetenschappelijke methode
benoemen en beschrijven.
De methode die het onderzoek wetenschappelijk maakt, niet het onderwerp.
1. Een hypothese ontwikkelen (hypothese > voorspelling van de uitkomst)
2. Objectieve data verzamelen
3. De resultaten analyseren
, Toets doelen – Psychologie een inleiding – Psychologie van het dagelijks leven
4. De resultaten publiceren, bekritiseren en repliceren.
4. De student kan de vijf soorten psychologisch onderzoek onderscheiden en
aangeven in welke situatie welk soort onderzoek van toepassing is.
1. Experimenten:
Onderzoeker maakt gebruik van vergelijkbare groepen.
2. Correlatieonderzoek (correlatie – samenhang): (GEEN OORZAAK -GEVOLG)
Bijvoorbeeld het testen van gif kan niet met een experimentele groep. Er kan dus geen
oorzaak gevolg zijn. Je gaat hierbij in feite op zoek naar een experiment dat al toevallig,
onopzettelijk, heeft plaatsgevonden in de wereld buiten het laboratorium.
3. Survey (‘self-report’-techniek):
Mensen worden gevraagd te reageren op een van tevoren vastgestelde lijst met vragen.
4. (in) Natuurlijke observatie:
Vorm van correlatie onderzoek waarbij gedrag van mensen of dieren in hun eigen omgeving
wordt geobserveerd (dus niet in een laboratorium)
5. Gevalstudie:
Onderzoek dat zich richt op enkele personen (soms slechts één). Wordt over het algemeen
alleen gebruikt voor diepgaand onderzoek naar individuen met zeldzame stoornissen of
ongewone talenten (topsport).
Afhankelijke variabel: is de variabel die wordt gemeten of geobserveerd. De
afhankelijke variabel wordt tijdens een experiment door manipulatie van de
onafhankelijke variabele beïnvloed.
Onafhankelijke variabel: is de variabel die de onderzoeker onafhankelijk van alle
andere, zorgvuldig gecontroleerde experimentele omstandigheden kan manipuleren
