Internationaal Publiek Recht Samenvatting
Hoofdstuk 1 – week 1
Internationaal publiekrecht : het geheel van internationale rechtsregels dat de
publiekrechtelijke rechtsbetrekkingen regelt tussen internationale rechtssubjecten.
Nationaal recht > overheid maakt wetten en regels voor burgers eigen land
Internationaal Privaatrecht (IPR) > richt zich op geschillen tussen natuurlijke en
rechtspersonen onderling
- Bijvoorbeeld scheiding van een huwelijk met een fransman en een vrouw met een
Duitse nationaliteit. Moet dan het Franse recht of het Duitse recht worden toegepast?
Bij nationaal recht legt de overheid sancties op bij het overtreden van een rechtsregels. In de
internationale gemeenscha ligt de handhaving bij de staten zelf (ze leven de rechtsregels na
omdat ze dit belangrijk en waardevol vinden).
Via de gerechtelijke organen van internationale organisaties, die met toestemming van de
staten functioneren, worden conflicten beslecht en internationaal recht gehandhaafd.
Staten zijn onafhankelijk en kunnen zelf beslissen of zij partij van een verdrag worden.
Staten zijn soeverein (art. 2 lid 1 VN-Handvest) en gelijk aan elkaar (horizontale rechtsorde)
> staten zijn zelfstandig bevoegd om eigen beslissingen te nemen. Andere manier om
soevereiniteit te tonen: rechtsmacht/jurisdictie.
Rechtsmacht > staat kan regels stellen of handhaven ten aanzien van zijn burgers (nationaal
recht – alleen in eigen land).
Staten zijn afhankelijk/interdependent van elkaar, ze hebben elkaar nodig om wederzijdse
afspraken te maken. Bijvoorbeeld om grensoverschrijdende kwesties als terrorisme op te
lossen, moeten zij samenwerken. Dit kan op regionale of mondiale basis:
Regionale basis > verdragen sluiten in een regio. Bijvoorbeeld Europese Unie of NAVO.
Mondiale basis > wereldwijd
Vreedzame co-existentie > uitgangspunt dat staten vreedzaam naast elkaar willen
samenleven. Art. 2 lid 3 Handvest VN.
Monistisch systeem > internationale recht is automatisch deel van het nationale recht. Is dus
geen andere wet voor nodig om het nationaal recht te maken.
- Heeft Nederland voor gekozen (art. 93 en 94 GW).
o Art. 94 is niet van toepassing op internationaalrechtelijk gewoonterecht
volgens de HR – Nyugat-arrest uit 1959
Dualistisch systeem> internationaal recht moet omgezet worden naar nationaal recht via een
aparte wet.
Internationaal recht wordt bekend gemaakt in het tractatenblad.
Rechtstreekse werking > HR 18 april 1995, NJ 1995, 619 > een bepaling uit een verdrag is
rechtstreeks werkend als de bedoeling van partijen duidelijk is om als objectief recht zonder
dat daarbij een uitvoerende maatregel noodzakelijk is, te kunnen functioneren. De
verdragstekst moet voldoende nauwkeurig zijn om door een individu te kunnen worden
ingeroepen. Het gaat dan om rechten waarop een burger een beroep kan doen. Bijvoorbeeld
mensenrechten zoals genoemd in het EVRM.
1
, Internationaal Publiek Recht Samenvatting
Rechter toetst een verdrag aan het Nederlandse recht, of het niet in strijd is.
Art. 120 GW > rechter mag verdragen niet toetsen aan de grondwet.
Door art. 93 jo. 94 kan de rechter niet op de ‘stoel ‘van het parlement gaan zitten.
Internationaal recht
- Burger > art. 93 GW
- Regering > art. 90 en 97 GW
- Parlement> art. 91, 96 en 100 lid 1 GW
- Rechter > art. 93, 94 en art. 120 GW.
Hoofdstuk 2 – week 2
Verdragen
Een verdrag kan worden gesloten tussen twee of meer staten of tussen een staat en een
internationale organisatie.
Multilateraal verdrag = verdrag gesloten tussen meer dan twee staten
Bilateraal verdrag = verdrag gesloten tussen twee staten
Verdrag wordt ook wel statuut, protocol, conventie, convenant of akkoord genoemd.
Totstandkoming verdrag
1. Diplomatieke lobby door groeperingen of partijen die een bepaald onderwerp een
warm hart toedragen
2. Start onderhandelingen tekst van het verdrag
a. Soms blijven partijen bij hun standpunt en willen zij geen concessies doen
over de tekst. In dit geval kan het maken van een voorbehoud uitkomst bieden
> staten zijn dan niet gebonden aan het artikel in het verdrag waar een
voorbehoud is gemaakt.
3. Ondertekening door bevoegd vertegenwoordiger (bijvoorbeeld minister van
buitenlandse zaken of minister-president)
4. Bekrachtiging via een akte van bekrachtiging bij de depositaris of de beheerder van
het betreffende verdrag.
a. Taak beheerder = voeren van een administratie van alle ratificaties.
Bijvoorbeeld wanneer een verdrag in werking treedt.
5. Ratificatie = nationale procedure waarbij verdragen goedgekeurd worden.
a. Aantal ratificaties is in het verdrag beschreven
6. Verdrag treedt in werking
7. Verdrag wordt bekend gemaakt in tractatenblad
IVESCR = verdrag over het recht op een ieder op een zo goed mogelijke lichamelijke en
geestelijke gezondheid > is niet rechtstreekse werkend.
Staten dienen rapporten in over de voortgang en over de maatregelen die zij hebben
genomen.
- Comité inzake economische, sociale en culturele rechten (orgaan VN) =
toezichthoudende orgaan > evalueert rapporten over voortgang en maakt general
comments (uitwerking van een verdragsbepaling / bron van rechtsregels).
Rechterlijke beslissingen en doctrine
Rechterlijke beslissingen (jurisprudentie) omvatten de geschreven uitspraken van rechters.
In het internationale recht gaat het dan om rechters van internationale organen.
- Internationaal gerechtshof (IGH) van de VN in Den Haag
o Uitspraken over internationale conflicten tussen staten > art. 34 lid 1 Statuut
IGH
o Is het voornaamste gerechtelijke orgaan VN > art. 92 VN-Handvest
2
Hoofdstuk 1 – week 1
Internationaal publiekrecht : het geheel van internationale rechtsregels dat de
publiekrechtelijke rechtsbetrekkingen regelt tussen internationale rechtssubjecten.
Nationaal recht > overheid maakt wetten en regels voor burgers eigen land
Internationaal Privaatrecht (IPR) > richt zich op geschillen tussen natuurlijke en
rechtspersonen onderling
- Bijvoorbeeld scheiding van een huwelijk met een fransman en een vrouw met een
Duitse nationaliteit. Moet dan het Franse recht of het Duitse recht worden toegepast?
Bij nationaal recht legt de overheid sancties op bij het overtreden van een rechtsregels. In de
internationale gemeenscha ligt de handhaving bij de staten zelf (ze leven de rechtsregels na
omdat ze dit belangrijk en waardevol vinden).
Via de gerechtelijke organen van internationale organisaties, die met toestemming van de
staten functioneren, worden conflicten beslecht en internationaal recht gehandhaafd.
Staten zijn onafhankelijk en kunnen zelf beslissen of zij partij van een verdrag worden.
Staten zijn soeverein (art. 2 lid 1 VN-Handvest) en gelijk aan elkaar (horizontale rechtsorde)
> staten zijn zelfstandig bevoegd om eigen beslissingen te nemen. Andere manier om
soevereiniteit te tonen: rechtsmacht/jurisdictie.
Rechtsmacht > staat kan regels stellen of handhaven ten aanzien van zijn burgers (nationaal
recht – alleen in eigen land).
Staten zijn afhankelijk/interdependent van elkaar, ze hebben elkaar nodig om wederzijdse
afspraken te maken. Bijvoorbeeld om grensoverschrijdende kwesties als terrorisme op te
lossen, moeten zij samenwerken. Dit kan op regionale of mondiale basis:
Regionale basis > verdragen sluiten in een regio. Bijvoorbeeld Europese Unie of NAVO.
Mondiale basis > wereldwijd
Vreedzame co-existentie > uitgangspunt dat staten vreedzaam naast elkaar willen
samenleven. Art. 2 lid 3 Handvest VN.
Monistisch systeem > internationale recht is automatisch deel van het nationale recht. Is dus
geen andere wet voor nodig om het nationaal recht te maken.
- Heeft Nederland voor gekozen (art. 93 en 94 GW).
o Art. 94 is niet van toepassing op internationaalrechtelijk gewoonterecht
volgens de HR – Nyugat-arrest uit 1959
Dualistisch systeem> internationaal recht moet omgezet worden naar nationaal recht via een
aparte wet.
Internationaal recht wordt bekend gemaakt in het tractatenblad.
Rechtstreekse werking > HR 18 april 1995, NJ 1995, 619 > een bepaling uit een verdrag is
rechtstreeks werkend als de bedoeling van partijen duidelijk is om als objectief recht zonder
dat daarbij een uitvoerende maatregel noodzakelijk is, te kunnen functioneren. De
verdragstekst moet voldoende nauwkeurig zijn om door een individu te kunnen worden
ingeroepen. Het gaat dan om rechten waarop een burger een beroep kan doen. Bijvoorbeeld
mensenrechten zoals genoemd in het EVRM.
1
, Internationaal Publiek Recht Samenvatting
Rechter toetst een verdrag aan het Nederlandse recht, of het niet in strijd is.
Art. 120 GW > rechter mag verdragen niet toetsen aan de grondwet.
Door art. 93 jo. 94 kan de rechter niet op de ‘stoel ‘van het parlement gaan zitten.
Internationaal recht
- Burger > art. 93 GW
- Regering > art. 90 en 97 GW
- Parlement> art. 91, 96 en 100 lid 1 GW
- Rechter > art. 93, 94 en art. 120 GW.
Hoofdstuk 2 – week 2
Verdragen
Een verdrag kan worden gesloten tussen twee of meer staten of tussen een staat en een
internationale organisatie.
Multilateraal verdrag = verdrag gesloten tussen meer dan twee staten
Bilateraal verdrag = verdrag gesloten tussen twee staten
Verdrag wordt ook wel statuut, protocol, conventie, convenant of akkoord genoemd.
Totstandkoming verdrag
1. Diplomatieke lobby door groeperingen of partijen die een bepaald onderwerp een
warm hart toedragen
2. Start onderhandelingen tekst van het verdrag
a. Soms blijven partijen bij hun standpunt en willen zij geen concessies doen
over de tekst. In dit geval kan het maken van een voorbehoud uitkomst bieden
> staten zijn dan niet gebonden aan het artikel in het verdrag waar een
voorbehoud is gemaakt.
3. Ondertekening door bevoegd vertegenwoordiger (bijvoorbeeld minister van
buitenlandse zaken of minister-president)
4. Bekrachtiging via een akte van bekrachtiging bij de depositaris of de beheerder van
het betreffende verdrag.
a. Taak beheerder = voeren van een administratie van alle ratificaties.
Bijvoorbeeld wanneer een verdrag in werking treedt.
5. Ratificatie = nationale procedure waarbij verdragen goedgekeurd worden.
a. Aantal ratificaties is in het verdrag beschreven
6. Verdrag treedt in werking
7. Verdrag wordt bekend gemaakt in tractatenblad
IVESCR = verdrag over het recht op een ieder op een zo goed mogelijke lichamelijke en
geestelijke gezondheid > is niet rechtstreekse werkend.
Staten dienen rapporten in over de voortgang en over de maatregelen die zij hebben
genomen.
- Comité inzake economische, sociale en culturele rechten (orgaan VN) =
toezichthoudende orgaan > evalueert rapporten over voortgang en maakt general
comments (uitwerking van een verdragsbepaling / bron van rechtsregels).
Rechterlijke beslissingen en doctrine
Rechterlijke beslissingen (jurisprudentie) omvatten de geschreven uitspraken van rechters.
In het internationale recht gaat het dan om rechters van internationale organen.
- Internationaal gerechtshof (IGH) van de VN in Den Haag
o Uitspraken over internationale conflicten tussen staten > art. 34 lid 1 Statuut
IGH
o Is het voornaamste gerechtelijke orgaan VN > art. 92 VN-Handvest
2
