Geschiedenis H1 + H2
§1.1 Van jagers-verzamelaars naar boeren:
De eerste mensen:
Paleoantropologen nemen aan dat de eerste mensachtigen ruim drie miljoen jaar geleden leefden in
Afrika. Deze opvatting is onderdeel van de evolutietheorie. Volgens deze theorie is de mens van
Afrika naar het Midden-Oosten getrokken en heeft zich van daaruit over de wereld verspreid.
Creationisten geloven dat de aarde en alles wat daarop leeft, het gevolg zijn van een gecreëerde
schepping → Het werk van god.
Leefwijze jagers-verzamelaars:
De jagers-verzamelaars leefden in de deelperiode van de prehistorie: het Paleolithicum. Jagers-
verzamelaars waren nomaden en trokken in kleine groepen rond, op zoek naar voedsel. Ze bouwden
hutten of tenten als tijdelijke woning en gingen vanuit dit kamp jagen en vissen. Werd het
voedselaanbod minder → jagers-verzamelaars trokken naar een ander gebied. Jagers en
verzamelaars begroeven hun doden vaak samen met voorwerpen. Uit deze grafgiften kun je afleiden
of iemand belangrijk was en wat voor status diegene heeft. Grafgiften laten ook zien dat de mensen
geloofden in leven na de dood.
Overgang naar landbouw:
In 1989 vonden archeologen aan de rand van het Meer van Tiberias sporen van een kamp van jagers-
verzamelaars. De archeologen gaven het de naam Ohalo-cultuur. De mensen van het Ohalo-cultuur
leefden in ronde hutten. Ze gebruikten verschillende werktuigen. Hieruit concludeerden de
archeologen dat het kamp langer dan één jaar bewoond was. De mensen van de Ohalo-cultuur
waren dus jagers-verzamelaars, maar geen nomaden. Rond 20.000 v.Chr. was het klimaat in het
Midden-Oosten erg gunstig, dat de natuur plaatselijk overvloed aan voedsel leverde. Daardoor
hoefden mensen niet meer rond te trekken. Ook Natufiërs (12.000 v. Chr.) kenden permante
woningen. Deze jagers-verzamelaars leefden in kleine dorpen. In de natuur rondom dat dorpje was
het hele jaar voldoende voedsel. Rond 11.000 v. Chr. Veranderde het klimaat in dat gebied. Dat had
invloed op het ontstaan van de landbouw. De Natufiërs waren de eerste mensen die gingen
experimenteren met het verbouwen van granen. Door de uitvinding kon de bevolking groeien en
namen de nederzettingen toe.
Landbouw is uitgevonden in de Vruchtbare Halvemaan (Midden-Oosten). De overgang van de
landbouwsamenleving had zulke grote gevolgen, dan we spreken van de Neolithische Revolutie:
Jagers-verzamelaars → boeren. Er kwam een nieuwe tijd: het Neolithicum.
De landbouwsamenleving:
De overgang naar een agrarische samenleving had grote gevolgen. De bevolking groeide, boeren
waren geen nomaden meer maar werden sedentair. Ook gingen boeren andere werktuigen
gebruiken: sikkels, ploegen of maalstenen. Doordat ze op één plek bleven konden ze meer
bezittingen hebben. Er ontstond sociale ongelijkheid en uiteindelijk een sociale hiërarchie.
, §1.2 Oude beschavingen, steden en staten:
Het succes van de irrigatielandbouw:
Rond 6500 v.Chr. ontstonden er aan de oevers van de Eufraat en de Tigris de eerste boeren. Het
klimaat was erg warm, maar de landbouw was erg succesvol door de irrigatielandbouw. De boeren
gebruikten voor hun akkers slib van de oevers en leidden daar, via kanaaltjes en dammetjes, rivier
water naartoe. Zo was er altijd voldoende water voor hun gewassen. Door de irrigatielandbouw
namen de sociale verschillen toe. Boeren die meer oogst kregen, kregen meer macht. Zij werden
politieke leiders. Vaak werd een van deze succesvolle boeren de belangrijkste leider. Hij gaf leiding
aan de organisatie van het irrigatiesysteem. Ook de bouw van publieke werken werd door hem
gecoördineerd. Onderling streden de steden en de leiders om de macht en invloed. Dit leidde tot
oorlogen.
Stadstaten in Mesopotamië:
De meeste stadstaten hadden een aantal kenmerken gemeen:
o Hiërarchische opbouw
o Godsdienstig centrum
o Specialisten
o Schrift
De bevolking was verdeeld in sociale klassen:
Koning
Geestelijke
Ambachtslieden
Boeren
Slaven
De Soemeriërs kenden een polytheïstische godsdienst. Priesters zorgden voor het uitvoeren van de
rituelen en het brengen van offers. In de ziggurat werd de belangrijkste god van de stad vereerd. De
tempel had ook een economische functie. Er werd om de ziggurat gehandeld. Ook was dit de plek
waar de boeren een groot deel van de oogst als belasting moesten inleveren. In ruil hiervoor werden
ze beschermd en werd onderhoud van het irrigatiesysteem gecoördineerd. Rond 3300 v. Chr.
Ontwikkelde de Soemeriërs het schrift. Het waren eerst logogrammen en later ontwikkelde het
schrift zich en kon je de boekhouding bijhouden, regels en wetten vastleggen en religieuze en
historische verhalen opschrijven. Het Soemeriërse schrift heet het spijkerschrift.
§1.1 Van jagers-verzamelaars naar boeren:
De eerste mensen:
Paleoantropologen nemen aan dat de eerste mensachtigen ruim drie miljoen jaar geleden leefden in
Afrika. Deze opvatting is onderdeel van de evolutietheorie. Volgens deze theorie is de mens van
Afrika naar het Midden-Oosten getrokken en heeft zich van daaruit over de wereld verspreid.
Creationisten geloven dat de aarde en alles wat daarop leeft, het gevolg zijn van een gecreëerde
schepping → Het werk van god.
Leefwijze jagers-verzamelaars:
De jagers-verzamelaars leefden in de deelperiode van de prehistorie: het Paleolithicum. Jagers-
verzamelaars waren nomaden en trokken in kleine groepen rond, op zoek naar voedsel. Ze bouwden
hutten of tenten als tijdelijke woning en gingen vanuit dit kamp jagen en vissen. Werd het
voedselaanbod minder → jagers-verzamelaars trokken naar een ander gebied. Jagers en
verzamelaars begroeven hun doden vaak samen met voorwerpen. Uit deze grafgiften kun je afleiden
of iemand belangrijk was en wat voor status diegene heeft. Grafgiften laten ook zien dat de mensen
geloofden in leven na de dood.
Overgang naar landbouw:
In 1989 vonden archeologen aan de rand van het Meer van Tiberias sporen van een kamp van jagers-
verzamelaars. De archeologen gaven het de naam Ohalo-cultuur. De mensen van het Ohalo-cultuur
leefden in ronde hutten. Ze gebruikten verschillende werktuigen. Hieruit concludeerden de
archeologen dat het kamp langer dan één jaar bewoond was. De mensen van de Ohalo-cultuur
waren dus jagers-verzamelaars, maar geen nomaden. Rond 20.000 v.Chr. was het klimaat in het
Midden-Oosten erg gunstig, dat de natuur plaatselijk overvloed aan voedsel leverde. Daardoor
hoefden mensen niet meer rond te trekken. Ook Natufiërs (12.000 v. Chr.) kenden permante
woningen. Deze jagers-verzamelaars leefden in kleine dorpen. In de natuur rondom dat dorpje was
het hele jaar voldoende voedsel. Rond 11.000 v. Chr. Veranderde het klimaat in dat gebied. Dat had
invloed op het ontstaan van de landbouw. De Natufiërs waren de eerste mensen die gingen
experimenteren met het verbouwen van granen. Door de uitvinding kon de bevolking groeien en
namen de nederzettingen toe.
Landbouw is uitgevonden in de Vruchtbare Halvemaan (Midden-Oosten). De overgang van de
landbouwsamenleving had zulke grote gevolgen, dan we spreken van de Neolithische Revolutie:
Jagers-verzamelaars → boeren. Er kwam een nieuwe tijd: het Neolithicum.
De landbouwsamenleving:
De overgang naar een agrarische samenleving had grote gevolgen. De bevolking groeide, boeren
waren geen nomaden meer maar werden sedentair. Ook gingen boeren andere werktuigen
gebruiken: sikkels, ploegen of maalstenen. Doordat ze op één plek bleven konden ze meer
bezittingen hebben. Er ontstond sociale ongelijkheid en uiteindelijk een sociale hiërarchie.
, §1.2 Oude beschavingen, steden en staten:
Het succes van de irrigatielandbouw:
Rond 6500 v.Chr. ontstonden er aan de oevers van de Eufraat en de Tigris de eerste boeren. Het
klimaat was erg warm, maar de landbouw was erg succesvol door de irrigatielandbouw. De boeren
gebruikten voor hun akkers slib van de oevers en leidden daar, via kanaaltjes en dammetjes, rivier
water naartoe. Zo was er altijd voldoende water voor hun gewassen. Door de irrigatielandbouw
namen de sociale verschillen toe. Boeren die meer oogst kregen, kregen meer macht. Zij werden
politieke leiders. Vaak werd een van deze succesvolle boeren de belangrijkste leider. Hij gaf leiding
aan de organisatie van het irrigatiesysteem. Ook de bouw van publieke werken werd door hem
gecoördineerd. Onderling streden de steden en de leiders om de macht en invloed. Dit leidde tot
oorlogen.
Stadstaten in Mesopotamië:
De meeste stadstaten hadden een aantal kenmerken gemeen:
o Hiërarchische opbouw
o Godsdienstig centrum
o Specialisten
o Schrift
De bevolking was verdeeld in sociale klassen:
Koning
Geestelijke
Ambachtslieden
Boeren
Slaven
De Soemeriërs kenden een polytheïstische godsdienst. Priesters zorgden voor het uitvoeren van de
rituelen en het brengen van offers. In de ziggurat werd de belangrijkste god van de stad vereerd. De
tempel had ook een economische functie. Er werd om de ziggurat gehandeld. Ook was dit de plek
waar de boeren een groot deel van de oogst als belasting moesten inleveren. In ruil hiervoor werden
ze beschermd en werd onderhoud van het irrigatiesysteem gecoördineerd. Rond 3300 v. Chr.
Ontwikkelde de Soemeriërs het schrift. Het waren eerst logogrammen en later ontwikkelde het
schrift zich en kon je de boekhouding bijhouden, regels en wetten vastleggen en religieuze en
historische verhalen opschrijven. Het Soemeriërse schrift heet het spijkerschrift.
