Samenvatting Vennootschaps- en Rechtspersonenrecht
WEEK 1: De vennootschap niet-rechtspersoon
Inleiding
Rechtsvormen
Er bestaan in de Nederlandse wetgeving verschillende rechtsvormen waarin men
een onderneming of beroep kan uitoefenen, we maken hierbij onderscheid
tussen:
1. Met rechtspersoonlijkheid
o NV
o BV
o De vereniging
∟afgeleide vorm: coöperatie, onderlinge waarborgmaatschappij
o De stichting
2. Zonder rechtspersoonlijkheid
o De eenmanszaak
o De maatschap
∟afgeleide vormen: vennootschap onder firma en commanditaire
vennootschap
Verder bestaan er ook rechtsvormen die gebaseerd zijn op een Europese
verordening, hieronder vallen: het Europees Economisch Samenwerkingsverband
(EESV), Europese Naamloze Vennootschap/Societas Europaea (SE) en de
Europese coöperatieve vennootschap/Societas Cooperativa Europaea (SCE).
Rechtspersoonlijkheid (Boek 2 BW)
Het bezit van rechtspersoonlijkheid wordt geregeld in Boek 2 BW en geeft dat
rechtspersonen een georganiseerd lichaam vormen met een in juridisch opzicht
eigen bestaan en identiteit. De kenmerken hiervan zijn:
1. Eigen vermogen
2. Op eigen naam rechten en verplichtingen aangaan
3. Een eigen - van de betrokkenen bij de rechtspersoon gescheiden – belang
bij haar functioneren en voortbestaan.
Oorzaak? Rechtspersoon ontleent zijn bestaan en identiteit aan de wet en
aan zijn statuten.
Gevolg? Bij wisseling/toe-of uitreden betrokkenen is er geen sprake van
een juridische verandering in de identiteit van de rechtspersoon.
4. Diezelfde betrokkenen zijn niet persoonlijk gebonden aan de handelingen
die t.b.v. de uitoefening van de onderneming of het beroep worden
verricht.
De verdeling van de bevoegdheden binnen de rechtspersoon en de rechtspositie
van de betrokkenen worden beheerst door het rechtspersonenrecht van Boek 2
BW, t.a.v. concrete rechtspersoon in de statuten van die rechtspersoon.
Personenvennootschappen
Zoals ik hier zojuist aangaf, zijn er ook rechtsvormen zonder
rechtspersoonlijkheid. Deze ziet men als een groep die via een overeenkomst
samenwerken. Daarom noemt men deze ookwel: contractuele vennootschap,
personenvennootschap of vennootschap zonder rechtspersoonlijkheid.
De verschillen met rechtspersonen:
1
, 1. Deze overeenkomst is intuitu personae, tussen specifieke personen,
gesloten en dus zijn de betrokkenen niet vrijelijk vervangbaar want de
rechtspositie die men bezit is hoogstpersoonlijk.
2. Personenvennootschappen worden beheerst door het contractenrecht i.t.t.
tot de rechtspersonen via boek 2 BW. Daarnaast vinden we voor de
personenvennootschap ook regelingen in Boek 7a en kennen de vof en de
cv bijzondere bepalingen in het Wetboek van Koophandel.
3. Geen zelfstanding rechtssubject
Dit is dat ze gaan samenwerking zonder dat ze rechtspersoonlijkheid
hebben, met als gevolg:
o Vennoten zijn persoonlijk drager van rechten en verplichtingen
o Vennoten dragen persoonlijk de verliezen
o Het vermogen behoort toe aan de vennoten persoonlijk
o Maar het vermogen is wel ‘afgescheiden’
De maatschap
Let op! De volgende kenmerken zijn ook van toepassing op de vof en de
commanditaire vennootschap, dit komt omdat deze afgeleid zijn van de
maatschap. Vanaf de externe gebondenheid ga ik verschillen noemen (zie tevens
*).
Wettelijke vereisten – de totstandkoming
De maatschap komt tot stand door het sluiten van een overeenkomst die ertoe
strekt te gaan samenwerken(1), met behulp van ieders inbreng (2), ten einde
gezamenlijk materieel voordeel te behalen (3) ter verdeling onder de
contractspartijen (4) (art. 7A:1655).
(1) Contractuele samenwerking
Contract:
Een maatschap is een overeenkomst (art. 6:213). Hierdoor zijn allereerst
de algemene
bepalingen van Titel 5 van Boek 6 van belang voor het ontstaan van een
maatschap:
ontstaan door aanbod en aanvaarding (art. 6:217) etc.
En deze overeenkomst is wederkerig. Waardoor de bepalingen vanaf art.
6:261 e.v.
van toepassing zijn, met de uitzonderingen gegeven in art. 7A:1684 lid 2
en 3.
∟ Het uitsluiten van de overige bepalingen vanaf art. 6:261 brengt met
zich mee dat, bij bijv. wanprestatie van een partij, de maatschap enkel
ontbonden kan worden door het inschakelen van een rechter. Echter
kunnen ze wel een beroep doen op exceptio non adimpleti contractus art.
6:262) of op de onzekerheidsexceptie (art. 6:263). Het laatste artikel geeft
dat de veroorzaker van ontbinding, schadevergoeding verschuldigd is (art.
6:277).
Samenwerking (arrest Samenwerkende Dierenartsen)
Min of meer duurzaam
2
, Op voet van gelijkheid: ze hoeven niet dezelfde bevoegdheden hebben
binnen de vennootschap maar er wordt wel met instemming van alle
vennoten met gelijke stemmen besloten. Daarnaast dragen ze een
gezamenlijke verantwoordelijkheid voor deze besluiten.
Maar er mag niet sprake zijn van een gezagsverhouding.
Daarnaast zijn zij verplicht zich in te zetten ter verwezenlijking van de
doelstelling van de vennootschap. Arrest Koghee geeft dat dit ook geldt
indien in het vennootschapscontract geen non-concurrentiebeding is
opgenomen.
VB WG 1 een bord voor de deur met daarop:
“Tandartsenpraktijk Noord
Behandeling volgens afspraak”
Is onvoldoende om de samenwerking vast te stellen.
(2) Inbreng
Inbreng is het ter beschikking stellen van iets aan de gezamenlijke vennoten,
voor de duur van de vennootschap, als middel om het vennootschapsdoel te
verwezenlijken. Art. 7A:1662 geeft de volgende soorten inbreng:
Goederen: hierbij wordt het goed aan de vennoten overgedragen, ze
worden hierdoor mede-eigenaar van het goed. Een
waardeverandering/risico is voor de vennootschap.
Genot van goederen: hierbij wordt het genot van het goed ingebracht.
Enkel het genot en dus blijft het goed zelf voor de rekening/risico van de
inbrenger.
Inbreng van economisch eigendom
Hierbij wordt de waarde van de goederen ingebracht. De inbrenger blijft
hierbij rechthebbende, dus geen medegerechtigheid van de vennoten. Een
waardeverandering/risico is voor de vennootschap.
Arbeid: de vennoot moet naar zijn beste vermogen de door hem
toegezegde arbeid
in het kader van de doelstelling verrichten.
Tekortschieten kan leiden tot ontbinding (art. 7A:1684) met als gevolg via
art. 6:277 schadevergoeding vorderen. Ook kan er door de overige
vennoten een beroep worden gedaan wegens wanprestatie op grond van
het niet-nakomen van de verbintenis. Met als gevolg dat zij via art. 6:104
afgifte van de verworven inkomsten kunnen bewerkstelligen.
(3) Gericht op het behalen van materieel voordeel
Een maatschap wordt aangegaan met als doel het behalen van
vermogensrechtelijk voordeel ter verdeling onder de maten/vennoten (art.
7A:1655). Vermogensrechtelijk voordeel is niet alleen winst maar bijvoorbeeld
ook het verminderen van verliezen of besparen van de kosten.
(4) Ter verdeling onder de deelnemers
In art. 7A:1672 wordt gegeven dat als de situatie zich voordoet dat al het
voordeel aan één vennoot toekomt, dat beding nietig is. We kunnen hieruit
opmaken dat niemand van de verdeling mag worden uitgesloten.
De partijen kunnen zelf de hoogte van het winstaandeel per vennoot bepalen,
indien zij dit niet doen vult de wet hen aan in art. 7A:1670 met ‘aan de hand van
hun inbreng’. Dezelfde regels gelden voor de verdeling van de verliezen, echter
3
WEEK 1: De vennootschap niet-rechtspersoon
Inleiding
Rechtsvormen
Er bestaan in de Nederlandse wetgeving verschillende rechtsvormen waarin men
een onderneming of beroep kan uitoefenen, we maken hierbij onderscheid
tussen:
1. Met rechtspersoonlijkheid
o NV
o BV
o De vereniging
∟afgeleide vorm: coöperatie, onderlinge waarborgmaatschappij
o De stichting
2. Zonder rechtspersoonlijkheid
o De eenmanszaak
o De maatschap
∟afgeleide vormen: vennootschap onder firma en commanditaire
vennootschap
Verder bestaan er ook rechtsvormen die gebaseerd zijn op een Europese
verordening, hieronder vallen: het Europees Economisch Samenwerkingsverband
(EESV), Europese Naamloze Vennootschap/Societas Europaea (SE) en de
Europese coöperatieve vennootschap/Societas Cooperativa Europaea (SCE).
Rechtspersoonlijkheid (Boek 2 BW)
Het bezit van rechtspersoonlijkheid wordt geregeld in Boek 2 BW en geeft dat
rechtspersonen een georganiseerd lichaam vormen met een in juridisch opzicht
eigen bestaan en identiteit. De kenmerken hiervan zijn:
1. Eigen vermogen
2. Op eigen naam rechten en verplichtingen aangaan
3. Een eigen - van de betrokkenen bij de rechtspersoon gescheiden – belang
bij haar functioneren en voortbestaan.
Oorzaak? Rechtspersoon ontleent zijn bestaan en identiteit aan de wet en
aan zijn statuten.
Gevolg? Bij wisseling/toe-of uitreden betrokkenen is er geen sprake van
een juridische verandering in de identiteit van de rechtspersoon.
4. Diezelfde betrokkenen zijn niet persoonlijk gebonden aan de handelingen
die t.b.v. de uitoefening van de onderneming of het beroep worden
verricht.
De verdeling van de bevoegdheden binnen de rechtspersoon en de rechtspositie
van de betrokkenen worden beheerst door het rechtspersonenrecht van Boek 2
BW, t.a.v. concrete rechtspersoon in de statuten van die rechtspersoon.
Personenvennootschappen
Zoals ik hier zojuist aangaf, zijn er ook rechtsvormen zonder
rechtspersoonlijkheid. Deze ziet men als een groep die via een overeenkomst
samenwerken. Daarom noemt men deze ookwel: contractuele vennootschap,
personenvennootschap of vennootschap zonder rechtspersoonlijkheid.
De verschillen met rechtspersonen:
1
, 1. Deze overeenkomst is intuitu personae, tussen specifieke personen,
gesloten en dus zijn de betrokkenen niet vrijelijk vervangbaar want de
rechtspositie die men bezit is hoogstpersoonlijk.
2. Personenvennootschappen worden beheerst door het contractenrecht i.t.t.
tot de rechtspersonen via boek 2 BW. Daarnaast vinden we voor de
personenvennootschap ook regelingen in Boek 7a en kennen de vof en de
cv bijzondere bepalingen in het Wetboek van Koophandel.
3. Geen zelfstanding rechtssubject
Dit is dat ze gaan samenwerking zonder dat ze rechtspersoonlijkheid
hebben, met als gevolg:
o Vennoten zijn persoonlijk drager van rechten en verplichtingen
o Vennoten dragen persoonlijk de verliezen
o Het vermogen behoort toe aan de vennoten persoonlijk
o Maar het vermogen is wel ‘afgescheiden’
De maatschap
Let op! De volgende kenmerken zijn ook van toepassing op de vof en de
commanditaire vennootschap, dit komt omdat deze afgeleid zijn van de
maatschap. Vanaf de externe gebondenheid ga ik verschillen noemen (zie tevens
*).
Wettelijke vereisten – de totstandkoming
De maatschap komt tot stand door het sluiten van een overeenkomst die ertoe
strekt te gaan samenwerken(1), met behulp van ieders inbreng (2), ten einde
gezamenlijk materieel voordeel te behalen (3) ter verdeling onder de
contractspartijen (4) (art. 7A:1655).
(1) Contractuele samenwerking
Contract:
Een maatschap is een overeenkomst (art. 6:213). Hierdoor zijn allereerst
de algemene
bepalingen van Titel 5 van Boek 6 van belang voor het ontstaan van een
maatschap:
ontstaan door aanbod en aanvaarding (art. 6:217) etc.
En deze overeenkomst is wederkerig. Waardoor de bepalingen vanaf art.
6:261 e.v.
van toepassing zijn, met de uitzonderingen gegeven in art. 7A:1684 lid 2
en 3.
∟ Het uitsluiten van de overige bepalingen vanaf art. 6:261 brengt met
zich mee dat, bij bijv. wanprestatie van een partij, de maatschap enkel
ontbonden kan worden door het inschakelen van een rechter. Echter
kunnen ze wel een beroep doen op exceptio non adimpleti contractus art.
6:262) of op de onzekerheidsexceptie (art. 6:263). Het laatste artikel geeft
dat de veroorzaker van ontbinding, schadevergoeding verschuldigd is (art.
6:277).
Samenwerking (arrest Samenwerkende Dierenartsen)
Min of meer duurzaam
2
, Op voet van gelijkheid: ze hoeven niet dezelfde bevoegdheden hebben
binnen de vennootschap maar er wordt wel met instemming van alle
vennoten met gelijke stemmen besloten. Daarnaast dragen ze een
gezamenlijke verantwoordelijkheid voor deze besluiten.
Maar er mag niet sprake zijn van een gezagsverhouding.
Daarnaast zijn zij verplicht zich in te zetten ter verwezenlijking van de
doelstelling van de vennootschap. Arrest Koghee geeft dat dit ook geldt
indien in het vennootschapscontract geen non-concurrentiebeding is
opgenomen.
VB WG 1 een bord voor de deur met daarop:
“Tandartsenpraktijk Noord
Behandeling volgens afspraak”
Is onvoldoende om de samenwerking vast te stellen.
(2) Inbreng
Inbreng is het ter beschikking stellen van iets aan de gezamenlijke vennoten,
voor de duur van de vennootschap, als middel om het vennootschapsdoel te
verwezenlijken. Art. 7A:1662 geeft de volgende soorten inbreng:
Goederen: hierbij wordt het goed aan de vennoten overgedragen, ze
worden hierdoor mede-eigenaar van het goed. Een
waardeverandering/risico is voor de vennootschap.
Genot van goederen: hierbij wordt het genot van het goed ingebracht.
Enkel het genot en dus blijft het goed zelf voor de rekening/risico van de
inbrenger.
Inbreng van economisch eigendom
Hierbij wordt de waarde van de goederen ingebracht. De inbrenger blijft
hierbij rechthebbende, dus geen medegerechtigheid van de vennoten. Een
waardeverandering/risico is voor de vennootschap.
Arbeid: de vennoot moet naar zijn beste vermogen de door hem
toegezegde arbeid
in het kader van de doelstelling verrichten.
Tekortschieten kan leiden tot ontbinding (art. 7A:1684) met als gevolg via
art. 6:277 schadevergoeding vorderen. Ook kan er door de overige
vennoten een beroep worden gedaan wegens wanprestatie op grond van
het niet-nakomen van de verbintenis. Met als gevolg dat zij via art. 6:104
afgifte van de verworven inkomsten kunnen bewerkstelligen.
(3) Gericht op het behalen van materieel voordeel
Een maatschap wordt aangegaan met als doel het behalen van
vermogensrechtelijk voordeel ter verdeling onder de maten/vennoten (art.
7A:1655). Vermogensrechtelijk voordeel is niet alleen winst maar bijvoorbeeld
ook het verminderen van verliezen of besparen van de kosten.
(4) Ter verdeling onder de deelnemers
In art. 7A:1672 wordt gegeven dat als de situatie zich voordoet dat al het
voordeel aan één vennoot toekomt, dat beding nietig is. We kunnen hieruit
opmaken dat niemand van de verdeling mag worden uitgesloten.
De partijen kunnen zelf de hoogte van het winstaandeel per vennoot bepalen,
indien zij dit niet doen vult de wet hen aan in art. 7A:1670 met ‘aan de hand van
hun inbreng’. Dezelfde regels gelden voor de verdeling van de verliezen, echter
3
