Hoofdstuk 1: De organisatiestructuur binnen een onderneming
Organisatiestructuur: wijze waarop taken binnen een organisatie zijn verdeeld en waarop
vervolgens afstemming tussen deeltaken tot stand wordt gebracht. Het is de weergave van
de manier waarop een organisatie is samengesteld, onder andere de taakverdeling en
hiërarchie.
Coördinatiemechanisme: mechanisme dat samenwerking tussen basiselementen binnen een
bedrijf optimaal laat fungeren, wat voor dat bedrijf het meest gunstige resultaat betekent. Er
zijn zes coördinatiemechanismes volgens Mintzberg:
- Direct toezicht (manager kijkt mee tijdens werk van werknemers)
- Onderlinge afstemming (medewerkers helpen elkaar onderling)
- Standaardisatie van werkprocessen (voor elke handeling is een voorschrift voor wat
er moet gebeuren; hierdoor minder kans op fouten)
- Standaardisatie van resultaten (duidelijke output-eisen worden geformuleerd, bijv
winst maken, omzet vergroten)
- Standaardisatie van kennis en vaardigheden (organisatie stelt eisen aan werkervaring
en opleidingsniveau van de werknemers)
- Standaardisatie van normen (in de organisatie worden bepaalde gedragsregels
nageleefd door de organisatieleden)
Volgens Mintzberg bestaan organisatiestructuren feitelijk uit maximaal zes onderdelen:
- De strategische top (denk aan de directie van een organisatie)
- Het lijnmanagement (ook wel middenkader genoemd)
- De werkvloer (verantwoordelijk voor uitvoering van werkzaamheden)
- De ondersteunende staf/support (afdelingen als personeelszaken en facility
management)
- De technostructuur (ondersteunende stafafdelingen zoals planning, IT, logistiek)
- De ideologie (bedrijfscultuur, normen en waarden en andere niet-materiële doelen)
Ook onderscheidt Mintzberg zeven organisatietypen:
- Entrepreneurial organization (eenvoudige structuur)
- Machine organization (machinebureaucratie)
- Professional organization (professionele bureaucratie)
- Diversified organization (divisiestructuur)
- Innovative organization (adhocratie)
- Missionary organization (zendingsorganisatie)
- Political organization (politieke organisatie)
, De vier belangrijkste organisatievormen zijn:
- Lijnorganisatie: organisatie waarbij boven elke werknemer een manager staat en
waarin de taken opgedeeld zijn in logisch bij elkaar horende afdelingen.
- Lijn-staforganisatie: lijnorganisatie waarbij één of meer stafafdelingen zijn
toegevoegd.
- Matrixorganisatie: organisatiestructuur die vaak in grote organisaties wordt
toegepast, waarbij deelnemers aan meerdere personen rapporteren.
- Projectorganisatie: als binnen een wat grotere organisatie een ingewikkeld project
moet worden uitgevoerd, kan de onderneming specialisten van verschillende
terreinen in een groep (de projectgroep) plaatsen. Aan het hoofd van de
projectgroep staat een projectleider.
Voorbeeld organogram
projectorganisatie
Taken van een manager volgens Mintzberg:
- Formele rollen geeft autoriteit en status
- Interpersoonlijke rollen (vertegenwoordiger, leider, verbinder)
- Informatierollen (monitor, verspreider, spreekbuis)
- Beslissingsrollen (ondernemer, probleemoplosser, middelen toewijzer,
onderhandelaar)