Geneesmiddel van het Endocrien systeem
College 1: Inleiding
Het endocrien systeem speelt een belangrijke rol in de
regulatie van vegetieve lichaamsfuncties, ook wel het
voortbestaan van individu en soort.
Hypothalamus en hypofyse
De hypothalamus en hypofyse reguleren gezamenlijk een groot
deel van het endocrien systeem. De hypothalamus zet
neuronale signalen vanuit de hersenen om in een
hormoonsignaal. De hypofyse is opgebouwd uit drie delen; de
adenohypofyse (voorkwab), middenkwab (bij mensen
nauwelijks aanwezig) en de neurohypofyse (achterkwab).
Hormonen uit de hypothalamus reguleren de afgifte van
hormonen door de adenohypofyse. De adenohypofyse zorgt
vervolgens voor de stimulatie van versvhillende organen die
vervolgens stoffen
uitscheiden die iets
kunnen doen in het
lichaam.
ADH en oxytocine
worden in de
achterkwab
(neurohypofyse)
vrijgezet, alle andere
hormonen in de
voorkwab
(adenohypofyse).
Hypothalamische hormonen worden
via de bloedstroom naar de
adenohypofyse getransporteerd en
reguleren de afgifte van
adenohypofyse hormonen. Ze
worden neurohormonen genoemd
omdat hun afgifte hormonaal
gereguleerd wordt. De synthese van
andere hormonen door de
adenohypofyse wordt gestimuleerd
of geremd. ALLE hypothalamische hormonen zijn peptiden.
,Glycoproteinen bestaan uit een alfa- en een betasub unit, voorbeelden zijn LH, FSH, TSH en
CG. De alfa-subunits zijn vrijwel identiek en bevatten twee oligosaccharide ketens welke via
asparagine zijn gebonden. De beta subunits bevatten het specifieke biologische effect welke
een of twee oligosaccharide ketens bevatten.
Meerdere hormonen kunnen worden geproduceerd uit een groot precurser molecuul, pro-
opiomelanocortine, door enzymatische splitsing (proteases) in verschillende weefsels.
Aminozuren komen van nature voor in de L-configuratie. Glycine heeft geen optische
activiteit. De eigenschappen van de restgroep classificeren de aminozuren in vier groepen;
apolair, polair, zuur en basisch.
,Primaire structuur à Volgorde van aminozuren en voorkomen van disulfide bruggen
Secondaire structuur à De spontane vouwing van bepaalde gebieden tijdens de synthese,
met als gevolg de vorming van α-helices of β-sheets
Tertiaire structuur à Ruimtelijke organisatie van ver van elkaar gelegen gebieden, zoals
combinaties van helices en sheets (gehele ketenstructuur)
Quaternaire structuur à Ruimtelijke organisatie in eiwitten met meerdere peptidenketens
Lichaamseigen peptiden worden vaak snel gemetaboliseerd. Kennis van aminozuurvolgorde
en eigenschappen van een peptide biedt mogelijkheid voor ontwikkeling nieuwe analoga
met verhoogde stabiliteit, verbeterde activiteit en minder bijwerkingen. Farmacologische
activiteit analoga geeft inzicht in structuuractiviteitsrelatie (SAR).
College 2: Geslachtshormonen
Oestradiol is het meeste actieve vrouwelijke hormoon. Bij mannen is dit testosteron.
Dehydroepiandrosteron (DHEA) is een voorloper van geslachtshormonen. Cholesterol is een
voorloper van hormonen en is een bouwsteen voor celmembranen. 5-alfa-reductase maakt
dihydrotestosteron van testosteron. Dihydrotestosteron is het meest actieve testosteron
derivaat, waardoor 5alfa-
reductase heel belangrijk is. 5alfa-
reductase remmers zorgen dus
voor de verhoging van de
testosteron concentratie. Deze
middelen worden veel gebruikt in
de behandeling van
prostaatkanker. Oestradiol heeft
18 C-atomen en bevat een
aromatische ring!!! Aromatase
zorgt voor dubbele bindingen in
ringen wat zorgt voor een
aromatische ring. Aromatase
remmers zorgen dus ook voor de
verhoging van testosteron.
, GnRH wordt op circadiaanse wijze afgegeven. Dit
stimuleert FSH en ICSH (LH) welke zorgen voor
stimulatie van sertoli en leydig cellen. FSH zorgt
voor stimulatie van de sertoli cellen waar het
sperma wordt aangemaakt. Deze cellen
produceren vervolgens ABG en TBG; ABG is
androgeen bindend glycogeen, TBG is
testosteron bindend glycogeen. ICSH (LH) zorgt
voor stimulatie van de cellen van Leydig
(interstitiële cellen), dit zorgt voor testosteron
productie. Testosteron kan vervolgens de sertoli
cellen stimuleren. Testosteron wordt omgezet in
dihydrotestosteron wat zorgt voor de secundaire
geslachtskenmerken. Testosteron heeft een
negatieve feedback loop terug naar de hersenen
om overproductie te voorkomen. Met behulp
van een permanent hoge concentratie
mannelijke geslachtshormonen kan hormonale
castratie bewerkstelligd worden. De productie van spermatozoa is afhankelijk van
testosteron.
Androgene hormonen/derivaten hebben ook een anabole werking. Dit zorgt voor een
verhoging van de spiermassa, dichtheid van de botten en rode bloedlichaampjes door
stimulatie van EPO-synthese. Deze hormonen kunnen gebruikt worden voor hun hormonale
werking of juist hun anabole werking (doping).
Androgenen zorgen bij vrouwen voor de ontwikkeling van de clitoris, schaam- en okselhaar
en talgklieren, maar ook een verhoging van het libido. Bij verhoogde spiegels als gevolg van
een androgenitaal syndroom of anabole steroïden kan er beharing, acne, stemverlaging en
verstoorde menstruatie optreden.
SHBG bindt testosteron en zorgt voor het transport
van testosteron. Testosteron komt in cellen terecht
(door lipofiliciteit door membraan) en wordt daar
omgezet in dihydrotestosteron door 5alfa-reductase.
Hier kan het binden aan een androgeen receptor (AR-
A of AR-B) en deze kan vervolgens naar de celkern
gaan. Daar bindt het aan een promotor waardoor
bepaalde genen worden afgeschreven. Dit wordt de
klassieke route genoemd.
College 1: Inleiding
Het endocrien systeem speelt een belangrijke rol in de
regulatie van vegetieve lichaamsfuncties, ook wel het
voortbestaan van individu en soort.
Hypothalamus en hypofyse
De hypothalamus en hypofyse reguleren gezamenlijk een groot
deel van het endocrien systeem. De hypothalamus zet
neuronale signalen vanuit de hersenen om in een
hormoonsignaal. De hypofyse is opgebouwd uit drie delen; de
adenohypofyse (voorkwab), middenkwab (bij mensen
nauwelijks aanwezig) en de neurohypofyse (achterkwab).
Hormonen uit de hypothalamus reguleren de afgifte van
hormonen door de adenohypofyse. De adenohypofyse zorgt
vervolgens voor de stimulatie van versvhillende organen die
vervolgens stoffen
uitscheiden die iets
kunnen doen in het
lichaam.
ADH en oxytocine
worden in de
achterkwab
(neurohypofyse)
vrijgezet, alle andere
hormonen in de
voorkwab
(adenohypofyse).
Hypothalamische hormonen worden
via de bloedstroom naar de
adenohypofyse getransporteerd en
reguleren de afgifte van
adenohypofyse hormonen. Ze
worden neurohormonen genoemd
omdat hun afgifte hormonaal
gereguleerd wordt. De synthese van
andere hormonen door de
adenohypofyse wordt gestimuleerd
of geremd. ALLE hypothalamische hormonen zijn peptiden.
,Glycoproteinen bestaan uit een alfa- en een betasub unit, voorbeelden zijn LH, FSH, TSH en
CG. De alfa-subunits zijn vrijwel identiek en bevatten twee oligosaccharide ketens welke via
asparagine zijn gebonden. De beta subunits bevatten het specifieke biologische effect welke
een of twee oligosaccharide ketens bevatten.
Meerdere hormonen kunnen worden geproduceerd uit een groot precurser molecuul, pro-
opiomelanocortine, door enzymatische splitsing (proteases) in verschillende weefsels.
Aminozuren komen van nature voor in de L-configuratie. Glycine heeft geen optische
activiteit. De eigenschappen van de restgroep classificeren de aminozuren in vier groepen;
apolair, polair, zuur en basisch.
,Primaire structuur à Volgorde van aminozuren en voorkomen van disulfide bruggen
Secondaire structuur à De spontane vouwing van bepaalde gebieden tijdens de synthese,
met als gevolg de vorming van α-helices of β-sheets
Tertiaire structuur à Ruimtelijke organisatie van ver van elkaar gelegen gebieden, zoals
combinaties van helices en sheets (gehele ketenstructuur)
Quaternaire structuur à Ruimtelijke organisatie in eiwitten met meerdere peptidenketens
Lichaamseigen peptiden worden vaak snel gemetaboliseerd. Kennis van aminozuurvolgorde
en eigenschappen van een peptide biedt mogelijkheid voor ontwikkeling nieuwe analoga
met verhoogde stabiliteit, verbeterde activiteit en minder bijwerkingen. Farmacologische
activiteit analoga geeft inzicht in structuuractiviteitsrelatie (SAR).
College 2: Geslachtshormonen
Oestradiol is het meeste actieve vrouwelijke hormoon. Bij mannen is dit testosteron.
Dehydroepiandrosteron (DHEA) is een voorloper van geslachtshormonen. Cholesterol is een
voorloper van hormonen en is een bouwsteen voor celmembranen. 5-alfa-reductase maakt
dihydrotestosteron van testosteron. Dihydrotestosteron is het meest actieve testosteron
derivaat, waardoor 5alfa-
reductase heel belangrijk is. 5alfa-
reductase remmers zorgen dus
voor de verhoging van de
testosteron concentratie. Deze
middelen worden veel gebruikt in
de behandeling van
prostaatkanker. Oestradiol heeft
18 C-atomen en bevat een
aromatische ring!!! Aromatase
zorgt voor dubbele bindingen in
ringen wat zorgt voor een
aromatische ring. Aromatase
remmers zorgen dus ook voor de
verhoging van testosteron.
, GnRH wordt op circadiaanse wijze afgegeven. Dit
stimuleert FSH en ICSH (LH) welke zorgen voor
stimulatie van sertoli en leydig cellen. FSH zorgt
voor stimulatie van de sertoli cellen waar het
sperma wordt aangemaakt. Deze cellen
produceren vervolgens ABG en TBG; ABG is
androgeen bindend glycogeen, TBG is
testosteron bindend glycogeen. ICSH (LH) zorgt
voor stimulatie van de cellen van Leydig
(interstitiële cellen), dit zorgt voor testosteron
productie. Testosteron kan vervolgens de sertoli
cellen stimuleren. Testosteron wordt omgezet in
dihydrotestosteron wat zorgt voor de secundaire
geslachtskenmerken. Testosteron heeft een
negatieve feedback loop terug naar de hersenen
om overproductie te voorkomen. Met behulp
van een permanent hoge concentratie
mannelijke geslachtshormonen kan hormonale
castratie bewerkstelligd worden. De productie van spermatozoa is afhankelijk van
testosteron.
Androgene hormonen/derivaten hebben ook een anabole werking. Dit zorgt voor een
verhoging van de spiermassa, dichtheid van de botten en rode bloedlichaampjes door
stimulatie van EPO-synthese. Deze hormonen kunnen gebruikt worden voor hun hormonale
werking of juist hun anabole werking (doping).
Androgenen zorgen bij vrouwen voor de ontwikkeling van de clitoris, schaam- en okselhaar
en talgklieren, maar ook een verhoging van het libido. Bij verhoogde spiegels als gevolg van
een androgenitaal syndroom of anabole steroïden kan er beharing, acne, stemverlaging en
verstoorde menstruatie optreden.
SHBG bindt testosteron en zorgt voor het transport
van testosteron. Testosteron komt in cellen terecht
(door lipofiliciteit door membraan) en wordt daar
omgezet in dihydrotestosteron door 5alfa-reductase.
Hier kan het binden aan een androgeen receptor (AR-
A of AR-B) en deze kan vervolgens naar de celkern
gaan. Daar bindt het aan een promotor waardoor
bepaalde genen worden afgeschreven. Dit wordt de
klassieke route genoemd.
