Goederenrecht
Hoorcolleges
Week 1
Begrippen
- Goederenrecht/verbintenissenrecht
- Goed
- Overdracht
- O.o.a.t. en o.o.b.t.
- Moederrecht en beperkt recht
- Droit de suite (volgrecht, goederenrechtelijke werking)
- Nemo plus en prior tempore beginsel (prioritreitsbeginsel) bij overdracht
- Soms bescherming van goede trouw, maar niet altijd
- Derivatieve en originaire verkrijging
Registergoederen = onroerende zaken
(huizen, grond)
Eigenaar = van wie de zaak volgens het
recht is art. 5:1
Bezitter = oefent feitelijke macht uit en
houdt voor zichzelf art. 3:107 lid 1, hij
pretendeert eigenaar te zijn
Houder = oefent feitelijke macht uit en
houdt voor een ander, bijv. huurder, lener
of bewaarnemer. Doet dus zelf niet alsof
hij eigenaar is.
Goederen art. 3:1
1) Zaken
a) Roerend en registergoed
b) Onroerend en registergoed
c) Roerend niet niet-registergoed
Moederrecht, eigendom, eigenaar
2) Vermogensrechten
a) Vorderingsrechten
b) Andere vermogensrechten
bijv. IE-rechten
‘Rechthebbende zijn van’
Alle zaken zijn goederen, niet alle goederen zijn zaken
Art. 3:84
Lid 1: Voor overdracht van een goed wordt vereist een levering krachtens geldige
titel, verricht door hem die bevoegd is over het goed te beschikken
1) Een geldige titel (= causa, rechtsgrond uit verbintenis) die tot overdracht verplicht
2) Levering van het goed
3) Door een beschikkingsbevoegde
,1) Geldige titel
De titel is de rechtsverhouding die aan de levering ten
grondslag ligt en haar rechtvaardigt
- Geen geldige titel nietig of vernietigbaar
Er is sprake van een titelgebrek als:
- Geen sprake is van een wilsovereenstemming
- Art. 3:39 en 3:40 niet aan voldaan
Vernietiging: art. 3:53
Ontbinding: art. 6:269
Recht van reclame: art. 7:39
2) Levering
a) Goederenrechtelijke overeenkomst
- Onderscheiden van de obligatoire overeenkomst
- Eerst een koopovereenkomst verbintenis tot eigendomsoverdracht
- Dan bij de levering nu doen wat ze moeten doen (goedenrechtelijke
overeenkomst)
b) Leveringsformaliteiten
- Onroerende zaken art. 3:89
o Notariële akte
o Inschrijving in openbare registers
- Roerende zaken art. 3:90
o Bezitsverschaffing
- Vorderingen op naam art. 3:94
o Akte
o Mededeling debiteur
- Restregel art. 3:95
o Akte
o Bijv. gestolen goederen
Bezitsverschaffing art. 3:90 (roerende zaken)
- Vervreemder moet aan verkrijger het bezit van de zaak verschaffen
- Machtsverschaffing
3) Beschikkingsbevoegdheid vervreemder
- Bevoegdheid om een goed te vervreemden of bezwaren (eigenaar heeft dat)
- Uitzonderingen
o Faillissement (curator)
o Executie door hypotheekhouder (bank)
- Zonder beschikkingsbevoegdheid, geen geldige eigendomsoverdracht
o Tenzij derdenbescherming
- Beschikkingsbevoegdheid moet bestaan op moment van levering
Art. 3:84 ook toepassen bij vestiging, overdracht en afstand van beperkt recht
- Art. 3:98: Tenzij de wet anders bepaalt, vindt al hetgeen in deze afdeling
omtrent de overdracht van een goed is bepaald, overeenkomstige toepassing
op de vestiging, de overdracht en de afstand van een beperkt recht op een
zodanig goed
, Voor vervreemding (overdracht), bezwaring (vestiging beperkt recht) en afstand
van beperkt recht wordt vereist een leverings- of vestigingshandeling krachtens
geldige titel, verricht door hem die bevoegd is over het goed te beschikken
Art. 3:84 als verkrijging onder bijzondere titel 3:80
Opvolging onder algemene titel = je krijgt alles, goederen en schulden, alle rechten
en plichten
Opvolging onder bijzondere titel = je krijgt alleen het goed
Erfgenamen = art. 4:182
Art. 6:249 = de rechtsgevolgen van een overeenkomst gelden mede voor de
rechtverkrijgenden onder algemene titel, tenzij uit de overeenkomst iets anders
voortvloeit
HR Blaauboer/Berlips
Berlips blijft ondanks de overdracht van perceel 2 aan de bestratingsbepaling
gebonden, Maks raakte niet door de enkele eigendomsovergang van perceel 2
gebonden aan de bestratingsverbintenis.
Maks is niet gebonden, de overeenkomst is alleen geldig tussen partijen.
Opvolging onder algemene titel vs opvolging onder bijzondere titel
- Een verkrijger o.a.t. volgt op in een geheel vermogen of een evenredig deel
daarvan
- Een verkrijger o.a.t. krijgt in beginsel alle verbintenisrechtelijke rechten en
plichten van zijn rechtsvoorganger m.b.t. het vermogen dat verkregen is
Zie bijv. art. 6:249 en art. 4:182
- Een verkrijger o.b.t. verkrijgt een specifiek goed
- Een verkrijger o.b.t. is in beginsel niet gebonden aan de verbintenissen van
zijn voorganger die zijn op het verkregen goed HR Blaauboer/Berlips
- Verbintenissen hebben relatieve werking, alleen tussen debiteur en crediteur
- Maar er is wél gebondenheid, ook van de o.o.b.t., als sprake is van een
goederenrechtelijk recht dat rust op het goed, zoals een beperkt recht
Moederrecht en beperkt recht
Art. 3:81 lid 1: Hij aan wie een zelfstandig en
overdraagbaar recht toekomt, kan binnen de
grenzen van dat recht de in de wet genoemde
beperkte rechten vestigen
- Goed = moederrecht en daaruit afgeleid
beperkt recht
- Het beperkte recht rust op het
moederrecht, dat daarmee is bezwaard
- Rechthebbenden zijn: hoofdgerechtigde
en beperkt gerechtigde
- Beperkte rechten bestaan alleen als de
wet ze als zodanig erkent, beginsel van
numerus clausus
, Beperkte rechten kunnen niet op elk goed worden gevestigd, dus controleer welk
beperkt recht op welk goed gevestigd kan worden
o Beperkte rechten blijven op het goed rusten (bezwaring), ook als het
moederrecht (bloot eigendom of bezwaarde eigendom) overgedragen
word
o O.o.b.t. verkrijgen dus het goed, bezwaard met het beperkte recht
droit de suite
Welke beperkte rechten op welk goed?
Roerende zaak en registergoed
- Eigendom
- Vruchtgebruik
- Hypotheek
Roerende zaak en niet-registergoed
- Eigendom
- Vruchtgebruik
- Pandrecht
Onroerende zaken en registergoed
- Eigendom
- Vruchtgebruik
- Recht van erfpacht
- Erfdienstbaarheid
- Opstalrecht
- Hypotheek
Vorderingsrechten op naam
- Rechthebbende zijn van ..
- Vruchtgebruik
- Pandrecht
Andere vermogensrechten (bijv. IE)
- Rechthebbende zijn van ..
- Vruchtgebruik
- Pandrecht
Meer dan dit is dus niet mogelijk!!
Nemo plus
Niemand kan meer overdragen dan hij zelf heeft, of: je kunt niet meer krijgen dan je
rechtsvoorganger had ligt besloten in art. 3:84 lid 1, dus:
- Als de rechtsvoorganger niet rechthebbende was, word jij het ook niet
- Als deze een goed had dat bezwaard was met een beperkt recht, krijg jij
precies dat
Tenzij de wet een uitzondering maakt op nemo plus, zoals art. 3:86 en 88
Samenvatting
- Ooat vs oobt: in een geheel vermogen (of evenredig deel daarvan) reden
tegenover een concrete overgang van één goed
- Numerus clausus: alleen de wet bepaalt wat goederenrechtelijke aanspraken
zijn
- Nemo plus: wat je niet hebt kun je niet overdragen
Hoorcolleges
Week 1
Begrippen
- Goederenrecht/verbintenissenrecht
- Goed
- Overdracht
- O.o.a.t. en o.o.b.t.
- Moederrecht en beperkt recht
- Droit de suite (volgrecht, goederenrechtelijke werking)
- Nemo plus en prior tempore beginsel (prioritreitsbeginsel) bij overdracht
- Soms bescherming van goede trouw, maar niet altijd
- Derivatieve en originaire verkrijging
Registergoederen = onroerende zaken
(huizen, grond)
Eigenaar = van wie de zaak volgens het
recht is art. 5:1
Bezitter = oefent feitelijke macht uit en
houdt voor zichzelf art. 3:107 lid 1, hij
pretendeert eigenaar te zijn
Houder = oefent feitelijke macht uit en
houdt voor een ander, bijv. huurder, lener
of bewaarnemer. Doet dus zelf niet alsof
hij eigenaar is.
Goederen art. 3:1
1) Zaken
a) Roerend en registergoed
b) Onroerend en registergoed
c) Roerend niet niet-registergoed
Moederrecht, eigendom, eigenaar
2) Vermogensrechten
a) Vorderingsrechten
b) Andere vermogensrechten
bijv. IE-rechten
‘Rechthebbende zijn van’
Alle zaken zijn goederen, niet alle goederen zijn zaken
Art. 3:84
Lid 1: Voor overdracht van een goed wordt vereist een levering krachtens geldige
titel, verricht door hem die bevoegd is over het goed te beschikken
1) Een geldige titel (= causa, rechtsgrond uit verbintenis) die tot overdracht verplicht
2) Levering van het goed
3) Door een beschikkingsbevoegde
,1) Geldige titel
De titel is de rechtsverhouding die aan de levering ten
grondslag ligt en haar rechtvaardigt
- Geen geldige titel nietig of vernietigbaar
Er is sprake van een titelgebrek als:
- Geen sprake is van een wilsovereenstemming
- Art. 3:39 en 3:40 niet aan voldaan
Vernietiging: art. 3:53
Ontbinding: art. 6:269
Recht van reclame: art. 7:39
2) Levering
a) Goederenrechtelijke overeenkomst
- Onderscheiden van de obligatoire overeenkomst
- Eerst een koopovereenkomst verbintenis tot eigendomsoverdracht
- Dan bij de levering nu doen wat ze moeten doen (goedenrechtelijke
overeenkomst)
b) Leveringsformaliteiten
- Onroerende zaken art. 3:89
o Notariële akte
o Inschrijving in openbare registers
- Roerende zaken art. 3:90
o Bezitsverschaffing
- Vorderingen op naam art. 3:94
o Akte
o Mededeling debiteur
- Restregel art. 3:95
o Akte
o Bijv. gestolen goederen
Bezitsverschaffing art. 3:90 (roerende zaken)
- Vervreemder moet aan verkrijger het bezit van de zaak verschaffen
- Machtsverschaffing
3) Beschikkingsbevoegdheid vervreemder
- Bevoegdheid om een goed te vervreemden of bezwaren (eigenaar heeft dat)
- Uitzonderingen
o Faillissement (curator)
o Executie door hypotheekhouder (bank)
- Zonder beschikkingsbevoegdheid, geen geldige eigendomsoverdracht
o Tenzij derdenbescherming
- Beschikkingsbevoegdheid moet bestaan op moment van levering
Art. 3:84 ook toepassen bij vestiging, overdracht en afstand van beperkt recht
- Art. 3:98: Tenzij de wet anders bepaalt, vindt al hetgeen in deze afdeling
omtrent de overdracht van een goed is bepaald, overeenkomstige toepassing
op de vestiging, de overdracht en de afstand van een beperkt recht op een
zodanig goed
, Voor vervreemding (overdracht), bezwaring (vestiging beperkt recht) en afstand
van beperkt recht wordt vereist een leverings- of vestigingshandeling krachtens
geldige titel, verricht door hem die bevoegd is over het goed te beschikken
Art. 3:84 als verkrijging onder bijzondere titel 3:80
Opvolging onder algemene titel = je krijgt alles, goederen en schulden, alle rechten
en plichten
Opvolging onder bijzondere titel = je krijgt alleen het goed
Erfgenamen = art. 4:182
Art. 6:249 = de rechtsgevolgen van een overeenkomst gelden mede voor de
rechtverkrijgenden onder algemene titel, tenzij uit de overeenkomst iets anders
voortvloeit
HR Blaauboer/Berlips
Berlips blijft ondanks de overdracht van perceel 2 aan de bestratingsbepaling
gebonden, Maks raakte niet door de enkele eigendomsovergang van perceel 2
gebonden aan de bestratingsverbintenis.
Maks is niet gebonden, de overeenkomst is alleen geldig tussen partijen.
Opvolging onder algemene titel vs opvolging onder bijzondere titel
- Een verkrijger o.a.t. volgt op in een geheel vermogen of een evenredig deel
daarvan
- Een verkrijger o.a.t. krijgt in beginsel alle verbintenisrechtelijke rechten en
plichten van zijn rechtsvoorganger m.b.t. het vermogen dat verkregen is
Zie bijv. art. 6:249 en art. 4:182
- Een verkrijger o.b.t. verkrijgt een specifiek goed
- Een verkrijger o.b.t. is in beginsel niet gebonden aan de verbintenissen van
zijn voorganger die zijn op het verkregen goed HR Blaauboer/Berlips
- Verbintenissen hebben relatieve werking, alleen tussen debiteur en crediteur
- Maar er is wél gebondenheid, ook van de o.o.b.t., als sprake is van een
goederenrechtelijk recht dat rust op het goed, zoals een beperkt recht
Moederrecht en beperkt recht
Art. 3:81 lid 1: Hij aan wie een zelfstandig en
overdraagbaar recht toekomt, kan binnen de
grenzen van dat recht de in de wet genoemde
beperkte rechten vestigen
- Goed = moederrecht en daaruit afgeleid
beperkt recht
- Het beperkte recht rust op het
moederrecht, dat daarmee is bezwaard
- Rechthebbenden zijn: hoofdgerechtigde
en beperkt gerechtigde
- Beperkte rechten bestaan alleen als de
wet ze als zodanig erkent, beginsel van
numerus clausus
, Beperkte rechten kunnen niet op elk goed worden gevestigd, dus controleer welk
beperkt recht op welk goed gevestigd kan worden
o Beperkte rechten blijven op het goed rusten (bezwaring), ook als het
moederrecht (bloot eigendom of bezwaarde eigendom) overgedragen
word
o O.o.b.t. verkrijgen dus het goed, bezwaard met het beperkte recht
droit de suite
Welke beperkte rechten op welk goed?
Roerende zaak en registergoed
- Eigendom
- Vruchtgebruik
- Hypotheek
Roerende zaak en niet-registergoed
- Eigendom
- Vruchtgebruik
- Pandrecht
Onroerende zaken en registergoed
- Eigendom
- Vruchtgebruik
- Recht van erfpacht
- Erfdienstbaarheid
- Opstalrecht
- Hypotheek
Vorderingsrechten op naam
- Rechthebbende zijn van ..
- Vruchtgebruik
- Pandrecht
Andere vermogensrechten (bijv. IE)
- Rechthebbende zijn van ..
- Vruchtgebruik
- Pandrecht
Meer dan dit is dus niet mogelijk!!
Nemo plus
Niemand kan meer overdragen dan hij zelf heeft, of: je kunt niet meer krijgen dan je
rechtsvoorganger had ligt besloten in art. 3:84 lid 1, dus:
- Als de rechtsvoorganger niet rechthebbende was, word jij het ook niet
- Als deze een goed had dat bezwaard was met een beperkt recht, krijg jij
precies dat
Tenzij de wet een uitzondering maakt op nemo plus, zoals art. 3:86 en 88
Samenvatting
- Ooat vs oobt: in een geheel vermogen (of evenredig deel daarvan) reden
tegenover een concrete overgang van één goed
- Numerus clausus: alleen de wet bepaalt wat goederenrechtelijke aanspraken
zijn
- Nemo plus: wat je niet hebt kun je niet overdragen
