OEFENCASUS WERKGROEP 4, KALENDERWEEK 9 PERSONEN EN FAMILIERECHT BA 2/3 2015
GEZAG & OUDERSCHAPSPLAN
Deze toets is een oefentoets, welke u voorafgaand aan de werkgroep dient te hebben
voorbereid. De resultaten hebben geen invloed op uw eindcijfer. Gebruik uitsluitend uw
wettenbundel.
Casus 1
De 30-jarige Suzan en 32-jarige Willem wonen met elkaar samen en krijgen een dochter:
Ineke. Drie maanden na de geboorte van Ineke besluiten ze met elkaar te trouwen.
Vraag 1:
a) Wie heeft c.q. hebben gezag over Ineke ten tijde van haar geboorte?
b) Wie heeft c.q. hebben gezag over Ineke nadat Suzan en Willem getrouwd zijn?
1a) Suzan is de juridische moeder van Ineke. Willem is geen juridische vader als ze
samenwonen en er niets geregeld is. Hij heeft dan ook geen gezag. Suzan heeft dus
eenhoofdig gezag (1:253b lid 1). Boek 13.8.2.
1b) Als ze na de geboorte trouwen gaat het om een huwelijk van een ouder (Suzan) en een
niet-ouder (Willem). Dus Suzan heeft ook dan nog eenhoofdig gezag (1:253b). Waren zij
allebei juridische ouders van Ineke, dan hadden zij door het huwelijk van rechtswege
gezamenlijk gezag gehad (1:251). Boek 13.8.3.
In boek staat: ook als ouders na geboorte van de minderjarige een huwelijk of GP aangaan,
verkrijgt de andere ouder van rechtswege het gezamenlijk gezag vanaf de
huwelijksvoltrekking of het aangaan van het GP dus dan zouden beide ouders gezag
hebben vanaf dat zij getrouwd zijn?
Ga er vanuit dat Willem nooit de juridische vader is geworden van Ineke en dat Suzan het
eenhoofdig gezag over haar heeft. Vanwege vele ruzies met Willem besluit Suzan om met de
inmiddels 6-jarige Ineke bij haar moeder in te trekken. Vanaf de geboorte van Ineke heeft oma
twee dagen per week op haar gepast en zich intensief met de opvoeding bemoeid. Suzan wil
graag dat oma niet alleen feitelijk, maar ook juridisch gezien verantwoordelijk wordt voor de
opvoeding en verzorging van Ineke.
Vraag 2:
Acht u het mogelijk dat oma en Suzan gezamenlijk het gezag over Ineke uitoefenen?
2) Ja, Suzan heeft eenhoofdig gezag. Willem is geen juridische ouder. Suzan en oma kunnen
op grond van art. 1:253t de rechter vragen hen gezamenlijk met het gezag over Ineke te
belasten. Daarvoor is wel vereist dat oma een nauwe persoonlijke betrekking met Ineke heeft,
maar daarvan zal in casu sprake van zijn, nu oma vanaf de geboorte twee dagen per week op
Ineke heeft gepast en zich intensief met haar opvoeding bemoeid heeft.
Verder geldt o.g.v. art. 1:253t lid 3 dat het verzoek wordt afgewezen als gegronde vrees
bestaat (mede in het licht v/d belangen van de andere ouder) dat bij inwilliging van het
verzoek de belangen van het kind zouden worden verwaarloosd. Daarvan lijkt geen sprake te
zijn. Boek 13.8.5.
,Het komt tot een echtscheidingsprocedure.
Vraag 3:
Zijn Willem en Suzan verplicht om een ouderschapsplan voor Ineke op te stellen?
3) Nee. Ze zijn gehuwd, maar Willem is geen juridische vader en Ineke is dus geen
gezamenlijk kind waarvoor een ouderschapsplan moet worden opgesteld ingevolge art. 815
lid 2 sub a Rv. Willem heeft geen gezag, dus Ineke is evenmin een niet-gezamenlijk kind
waarover gezamenlijk het gezag wordt uitgeoefend ingevolge lid 2 sub b. Boek 14.6.2.
Suzan en Willem hebben geen concrete afspraken gemaakt over het contact tussen Willem en
Ineke. Daardoor heeft Willem Ineke na de echtscheiding nauwelijks meer gezien. Met Suzan
valt hierover niet te praten. Willem is ten einde raad en vraagt u om juridisch advies.
Vraag 4:
Kan Willem de rechter vragen om een omgangsregeling tussen hem en Ineke vast te stellen?
4) Ja. 1:377a lid 1 BW. Willem is geen juridische ouder, maar wel iemand die in een nauwe
persoonlijke betrekking tot Ineke staat. De rechter zal, tenzij een van de gronden van 1:377a
lid 3 van toepassing is, een omgangsregeling vaststellen. Ingevolge lid 2 kan Willen zijn een
verzoek aan de rechter vastleggen nu zij er zelf niet uitkomen. Boek 14.8.
Casus 2
De zestienjarige Mirjam bevalt van een zoontje: Tim. Haar ex-vriend, de achttienjarige
Robert, heeft Tim erkend. Verder wil hij echter geen rol spelen in het leven van Tim. Mirjam
besluit haar zoon dan maar alleen op te voeden. Zij gaat in een huis voor tienermoeders
wonen.
Vraag 1:
Acht u het mogelijk dat Mirjam het gezag over Tim krijgt?
1) Ja, Mirjam is juridische moeder. Mirjam is 16 jaar oud en dus in beginsel onbevoegd om
gezag uit te oefenen (1:246). Maar als zestienjarige kan ze zich meerderjarig laten verklaren
o.g.v. 1:253ha en zo het gezag verkrijgen.
Echter in art. 1:253b lid 2 BW staat dat zij niet het gezag zal kunnen krijgen als iemand
anders met het ouderlijk gezag of de voogdij over het kind is belast. De vader is degene die
gezag uitoefend, want hij heeft het kind erkent. Het is dus niet mogelijk dat Mirjam in dit
geval gezag over Tim krijgt door het in art. 1:253b lid 2 BW bepaalde. Boek 13.8.2.
Mirjam blijkt over weinig pedagogische kwaliteiten te beschikken. De inmiddels driejarige
Tim zit in de peuterpubertijd. Telkens als hij niet naar Mirjam luistert, slaat ze hem. Hij zit vol
met blauwe plekken en loopt er onverzorgd bij. Mirjam weigert stelselmatig alle aangeboden
hulp. Robert maakt zich ernstig zorgen en wil verandering brengen in de situatie.
Vraag 2:
Acht u het mogelijk dat Tim op verzoek van Robert onder toezicht wordt gesteld?
Artikel 255:
1. De kinderrechter kan een minderjarige onder toezicht stellen van een gecertificeerde
instelling indien een minderjarige zodanig opgroeit dat hij in zijn ontwikkeling ernstig wordt
bedreigd, en:
a. de zorg die in verband met het wegnemen van de bedreiging noodzakelijk is voor de
, minderjarige of voor zijn ouders of de ouder die het gezag uitoefenen, door dezen niet of
onvoldoende wordt geaccepteerd, en
b. de verwachting gerechtvaardigd is dat de ouders of de ouder die het gezag uitoefenen
binnen een gelet op de persoon en de ontwikkeling van de minderjarige aanvaardbaar te
achten termijn, de verantwoordelijkheid voor de verzorging en opvoeding, bedoeld in artikel
247, tweede lid, in staat zijn te dragen.
Hier loopt het waarschijnlijk stuk op sub b; uit de casus blijkt dat Mirjam over weinig
pedagogische kwaliteiten beschikt en dat zij bovendien alle aangeboden hulp weigert. OTS is
alleen bedoeld voor situaties waarin de ouders in de toekomst zelf voor het kind zullen
kunnen zorgen. Is dat niet het geval, dan is het de bedoeling van de nieuwe wetgeving dat de
Raad voor de Kinderbescherming of het OM de kinderrechter om een maatregel van
gezagsbeëindiging vraagt. Op deze wijze kan dan een einde worden gemaakt aan de praktijk
waarbij een OTS eindeloos verlengd wordt.
In dit geval lijkt het dus meer voor de hand te liggen dat RvK of het OM om zo’n maatregel
vraagt. Dit zou anders zijn als blijkt dat er nog een mogelijkheid is dat Mirjam zelf in de
toekomst goed voor Tim zou kunnen zorgen, maar dan moet zij wel hulp krijgen om te leren
stoppen met de mishandeling. Boek 15.8.1.
Vraag 3:
Kan Robert de rechter vragen om hem, hoewel hij het gezag nooit heeft uitgeoefend, in plaats
van Mirjam met het eenhoofdig gezag over Tim te belasten?
3) Ja, op grond van 1:253c lid 1kan een juridische ouder de rechtbank vragen hem met het
gezag over het kind te belasten. Hij zal het verzochte eenhoofdige gezag alleen krijgen als de
rechtbank dit in het belang van het kind wenselijk oordeelt (lid 3).
Vraag 4:
Stel dat Robert het eenhoofdig gezag over Tim uitoefent. Is hij in dat geval verplicht om
Mirjam te informeren over belangrijke zaken die op Tim betrekking hebben?
4) Ja, op grond van 1:377b. De ouder die met het gezag belast is, moet de niet met gezag
belaste op de hoogte stellen m.b.t. belangrijke aangelegenheden ten aanzien v/d persoon en
het vermogen van het kind en raadplegen (consulteren). Tenzij de rechter bepaalt dat het
belang van het kind vereist dat daarvan wordt afgezien (lid 2).
Casus 3
Heleen en Desirée zijn geregistreerd partners. Zij oefenen van rechtswege gezamenlijk het
gezag uit over de tijdens het geregistreerd partnerschap geboren dochter: Emma. Heleen is de
juridische moeder. Desirée is geen juridische moeder, maar zij is voornemens om Emma te
erkennen.
Vraag 1:
a) Op grond van welke bepaling oefenen Heleen en Desirée het gezamenlijk gezag over
Emma uit als Emma nog niet is erkend?
b) Op grond van welke bepaling oefenen Heleen en Desirée het gezamenlijk gezag over
Emma uit als Desirée Emma heeft erkend?
GEZAG & OUDERSCHAPSPLAN
Deze toets is een oefentoets, welke u voorafgaand aan de werkgroep dient te hebben
voorbereid. De resultaten hebben geen invloed op uw eindcijfer. Gebruik uitsluitend uw
wettenbundel.
Casus 1
De 30-jarige Suzan en 32-jarige Willem wonen met elkaar samen en krijgen een dochter:
Ineke. Drie maanden na de geboorte van Ineke besluiten ze met elkaar te trouwen.
Vraag 1:
a) Wie heeft c.q. hebben gezag over Ineke ten tijde van haar geboorte?
b) Wie heeft c.q. hebben gezag over Ineke nadat Suzan en Willem getrouwd zijn?
1a) Suzan is de juridische moeder van Ineke. Willem is geen juridische vader als ze
samenwonen en er niets geregeld is. Hij heeft dan ook geen gezag. Suzan heeft dus
eenhoofdig gezag (1:253b lid 1). Boek 13.8.2.
1b) Als ze na de geboorte trouwen gaat het om een huwelijk van een ouder (Suzan) en een
niet-ouder (Willem). Dus Suzan heeft ook dan nog eenhoofdig gezag (1:253b). Waren zij
allebei juridische ouders van Ineke, dan hadden zij door het huwelijk van rechtswege
gezamenlijk gezag gehad (1:251). Boek 13.8.3.
In boek staat: ook als ouders na geboorte van de minderjarige een huwelijk of GP aangaan,
verkrijgt de andere ouder van rechtswege het gezamenlijk gezag vanaf de
huwelijksvoltrekking of het aangaan van het GP dus dan zouden beide ouders gezag
hebben vanaf dat zij getrouwd zijn?
Ga er vanuit dat Willem nooit de juridische vader is geworden van Ineke en dat Suzan het
eenhoofdig gezag over haar heeft. Vanwege vele ruzies met Willem besluit Suzan om met de
inmiddels 6-jarige Ineke bij haar moeder in te trekken. Vanaf de geboorte van Ineke heeft oma
twee dagen per week op haar gepast en zich intensief met de opvoeding bemoeid. Suzan wil
graag dat oma niet alleen feitelijk, maar ook juridisch gezien verantwoordelijk wordt voor de
opvoeding en verzorging van Ineke.
Vraag 2:
Acht u het mogelijk dat oma en Suzan gezamenlijk het gezag over Ineke uitoefenen?
2) Ja, Suzan heeft eenhoofdig gezag. Willem is geen juridische ouder. Suzan en oma kunnen
op grond van art. 1:253t de rechter vragen hen gezamenlijk met het gezag over Ineke te
belasten. Daarvoor is wel vereist dat oma een nauwe persoonlijke betrekking met Ineke heeft,
maar daarvan zal in casu sprake van zijn, nu oma vanaf de geboorte twee dagen per week op
Ineke heeft gepast en zich intensief met haar opvoeding bemoeid heeft.
Verder geldt o.g.v. art. 1:253t lid 3 dat het verzoek wordt afgewezen als gegronde vrees
bestaat (mede in het licht v/d belangen van de andere ouder) dat bij inwilliging van het
verzoek de belangen van het kind zouden worden verwaarloosd. Daarvan lijkt geen sprake te
zijn. Boek 13.8.5.
,Het komt tot een echtscheidingsprocedure.
Vraag 3:
Zijn Willem en Suzan verplicht om een ouderschapsplan voor Ineke op te stellen?
3) Nee. Ze zijn gehuwd, maar Willem is geen juridische vader en Ineke is dus geen
gezamenlijk kind waarvoor een ouderschapsplan moet worden opgesteld ingevolge art. 815
lid 2 sub a Rv. Willem heeft geen gezag, dus Ineke is evenmin een niet-gezamenlijk kind
waarover gezamenlijk het gezag wordt uitgeoefend ingevolge lid 2 sub b. Boek 14.6.2.
Suzan en Willem hebben geen concrete afspraken gemaakt over het contact tussen Willem en
Ineke. Daardoor heeft Willem Ineke na de echtscheiding nauwelijks meer gezien. Met Suzan
valt hierover niet te praten. Willem is ten einde raad en vraagt u om juridisch advies.
Vraag 4:
Kan Willem de rechter vragen om een omgangsregeling tussen hem en Ineke vast te stellen?
4) Ja. 1:377a lid 1 BW. Willem is geen juridische ouder, maar wel iemand die in een nauwe
persoonlijke betrekking tot Ineke staat. De rechter zal, tenzij een van de gronden van 1:377a
lid 3 van toepassing is, een omgangsregeling vaststellen. Ingevolge lid 2 kan Willen zijn een
verzoek aan de rechter vastleggen nu zij er zelf niet uitkomen. Boek 14.8.
Casus 2
De zestienjarige Mirjam bevalt van een zoontje: Tim. Haar ex-vriend, de achttienjarige
Robert, heeft Tim erkend. Verder wil hij echter geen rol spelen in het leven van Tim. Mirjam
besluit haar zoon dan maar alleen op te voeden. Zij gaat in een huis voor tienermoeders
wonen.
Vraag 1:
Acht u het mogelijk dat Mirjam het gezag over Tim krijgt?
1) Ja, Mirjam is juridische moeder. Mirjam is 16 jaar oud en dus in beginsel onbevoegd om
gezag uit te oefenen (1:246). Maar als zestienjarige kan ze zich meerderjarig laten verklaren
o.g.v. 1:253ha en zo het gezag verkrijgen.
Echter in art. 1:253b lid 2 BW staat dat zij niet het gezag zal kunnen krijgen als iemand
anders met het ouderlijk gezag of de voogdij over het kind is belast. De vader is degene die
gezag uitoefend, want hij heeft het kind erkent. Het is dus niet mogelijk dat Mirjam in dit
geval gezag over Tim krijgt door het in art. 1:253b lid 2 BW bepaalde. Boek 13.8.2.
Mirjam blijkt over weinig pedagogische kwaliteiten te beschikken. De inmiddels driejarige
Tim zit in de peuterpubertijd. Telkens als hij niet naar Mirjam luistert, slaat ze hem. Hij zit vol
met blauwe plekken en loopt er onverzorgd bij. Mirjam weigert stelselmatig alle aangeboden
hulp. Robert maakt zich ernstig zorgen en wil verandering brengen in de situatie.
Vraag 2:
Acht u het mogelijk dat Tim op verzoek van Robert onder toezicht wordt gesteld?
Artikel 255:
1. De kinderrechter kan een minderjarige onder toezicht stellen van een gecertificeerde
instelling indien een minderjarige zodanig opgroeit dat hij in zijn ontwikkeling ernstig wordt
bedreigd, en:
a. de zorg die in verband met het wegnemen van de bedreiging noodzakelijk is voor de
, minderjarige of voor zijn ouders of de ouder die het gezag uitoefenen, door dezen niet of
onvoldoende wordt geaccepteerd, en
b. de verwachting gerechtvaardigd is dat de ouders of de ouder die het gezag uitoefenen
binnen een gelet op de persoon en de ontwikkeling van de minderjarige aanvaardbaar te
achten termijn, de verantwoordelijkheid voor de verzorging en opvoeding, bedoeld in artikel
247, tweede lid, in staat zijn te dragen.
Hier loopt het waarschijnlijk stuk op sub b; uit de casus blijkt dat Mirjam over weinig
pedagogische kwaliteiten beschikt en dat zij bovendien alle aangeboden hulp weigert. OTS is
alleen bedoeld voor situaties waarin de ouders in de toekomst zelf voor het kind zullen
kunnen zorgen. Is dat niet het geval, dan is het de bedoeling van de nieuwe wetgeving dat de
Raad voor de Kinderbescherming of het OM de kinderrechter om een maatregel van
gezagsbeëindiging vraagt. Op deze wijze kan dan een einde worden gemaakt aan de praktijk
waarbij een OTS eindeloos verlengd wordt.
In dit geval lijkt het dus meer voor de hand te liggen dat RvK of het OM om zo’n maatregel
vraagt. Dit zou anders zijn als blijkt dat er nog een mogelijkheid is dat Mirjam zelf in de
toekomst goed voor Tim zou kunnen zorgen, maar dan moet zij wel hulp krijgen om te leren
stoppen met de mishandeling. Boek 15.8.1.
Vraag 3:
Kan Robert de rechter vragen om hem, hoewel hij het gezag nooit heeft uitgeoefend, in plaats
van Mirjam met het eenhoofdig gezag over Tim te belasten?
3) Ja, op grond van 1:253c lid 1kan een juridische ouder de rechtbank vragen hem met het
gezag over het kind te belasten. Hij zal het verzochte eenhoofdige gezag alleen krijgen als de
rechtbank dit in het belang van het kind wenselijk oordeelt (lid 3).
Vraag 4:
Stel dat Robert het eenhoofdig gezag over Tim uitoefent. Is hij in dat geval verplicht om
Mirjam te informeren over belangrijke zaken die op Tim betrekking hebben?
4) Ja, op grond van 1:377b. De ouder die met het gezag belast is, moet de niet met gezag
belaste op de hoogte stellen m.b.t. belangrijke aangelegenheden ten aanzien v/d persoon en
het vermogen van het kind en raadplegen (consulteren). Tenzij de rechter bepaalt dat het
belang van het kind vereist dat daarvan wordt afgezien (lid 2).
Casus 3
Heleen en Desirée zijn geregistreerd partners. Zij oefenen van rechtswege gezamenlijk het
gezag uit over de tijdens het geregistreerd partnerschap geboren dochter: Emma. Heleen is de
juridische moeder. Desirée is geen juridische moeder, maar zij is voornemens om Emma te
erkennen.
Vraag 1:
a) Op grond van welke bepaling oefenen Heleen en Desirée het gezamenlijk gezag over
Emma uit als Emma nog niet is erkend?
b) Op grond van welke bepaling oefenen Heleen en Desirée het gezamenlijk gezag over
Emma uit als Desirée Emma heeft erkend?
