Samenvatting klinische toxicologie

Inhoud
College 1A: Introductie, historie en epidimologie..............................................................................3
Casus 1: laurier kers.......................................................................................................................3
Introductie.....................................................................................................................................3
Toxische dieren..............................................................................................................................4
Vergiftiging....................................................................................................................................4
Gassen en mineralen......................................................................................................................5
Toxicologie.....................................................................................................................................5
Analytische toxicologie..................................................................................................................6
Moderne analyse technieken.........................................................................................................6
Toxicologie epidemiologie..............................................................................................................7
Samenvattend................................................................................................................................8
College 1B: Farmacokinetiek en toxicokinetiek.................................................................................8
Casus 2: digoxine intoxicatie..........................................................................................................8
Casus 3: lithium intoxificatie..........................................................................................................8
Farmacokinetiek............................................................................................................................8
Eén compartiment farmacokinetiek...............................................................................................9
Twee-compartiment.....................................................................................................................10
Drug effect gelinkt aan centrale compartiment...........................................................................10
Voorbeeld berekening..................................................................................................................11
PK/PD...........................................................................................................................................11
Digoxine case...............................................................................................................................11
Therapeutische range..................................................................................................................12
Farmacokinetiek..........................................................................................................................12
Type van intoxicaties....................................................................................................................12
Geneesmiddel absorptie..............................................................................................................13
Drug distributie............................................................................................................................14
Metabolisme................................................................................................................................15
Eliminatie.....................................................................................................................................16
Metformine..................................................................................................................................17
Samenvattend..............................................................................................................................17
College 2A: Analytische methoden in klinische toxicologie.............................................................18
Casus: analyse methoden............................................................................................................18
Color/spot testen.........................................................................................................................18
Spectrofotometrische methoden..................................................................................................19

1

, ICP-MS.........................................................................................................................................20
Immuno-assays............................................................................................................................20
Opiaat assay................................................................................................................................22
Chromatografie............................................................................................................................22
Tox screen....................................................................................................................................26
Samenvattend..............................................................................................................................26
College 2b: paracetamol..................................................................................................................26
Casus: paracetamol.....................................................................................................................27
Paracetamol.................................................................................................................................27
Farmacokinetiek..........................................................................................................................27
Toxiciteit bij acute overdosis........................................................................................................27
Pathogenese van PCM geïnduceerde lever toxiciteit...................................................................27
Klinische presentatie....................................................................................................................28
Centrilobulaire necrose................................................................................................................28
Prognostische factor....................................................................................................................28
Behandeling acute intoxificatie....................................................................................................29
N-acetylcysteïne...........................................................................................................................29
Chronische paracetamol intoxicatie.............................................................................................30
Behandeling.................................................................................................................................30
Acuut lever falen (ALF) door paracetamol....................................................................................30
Leverfunctie.................................................................................................................................30
Consequenties van acuut leverfalen.............................................................................................31
Symptomen ALF...........................................................................................................................31
Encephalopathie..........................................................................................................................31
Klinisch beloop.............................................................................................................................31
Prognose......................................................................................................................................32
Management acuut lever falen....................................................................................................32
Samenvattend..............................................................................................................................32
College 3B: preventie van absorptie en geforceerde eliminatie......................................................32




2

,College 1A: Introductie, historie en epidimologie

Casus 1: laurier kers
Jonge jongen van 17 jaar, mentaal zwakbegaafd en kauwt op laurel bladeren om kalm te blijven.
- Laurier wordt gebruikt in voedsel en het is vrij ongevaarlijk
- De huisarts vertelde dat hij hoorde dat laurier cyanide kan bevatten
- Cyanide is vrij toxisch
o Normaal laurier bevat geen cyanide, want anders dan vergiftigen we ons zelf
o Maar er is ook laurierkers en dit lijkt op normaal laurier. Er wordt gevraagd om een voorbeeld
van de bladeren die het kind slikt. Dit is laurier kers.
o Hoe toxisch is laurierkers?
 Op Wikipedia staat geen toxiciteit beschreven.
 In de Pharmacopoeia 1927 staat toxiciteit van deze planten, net
zoals in Pubmed.
 Compositie van laurierkers bestaat uit cyanogene glycosiden
 Amygdaline = 2 moleculen glucose + benzaldehyde + hydrocyanic acid.
 Prunasine = 1 molecuul glucose + benzaldehyde + hydrocyanic acid
 Prulaurasine = 1 molecuul glucose + benzaldehyde + hydrocyanic acid
 Van de plant kun je water laurocerasie maken
 Je neemt 1 kg laurierkers, 1 liter water en dit ga je koken.
 Je scheid het distellaat met cyanide.
 1 kg bladeren die worden gedistilleerd -> 1 gram hydrocyanic acid (HCN)
 Dit is vrij toxisch.
o Hoe toxisch is cyanide?
 100 milligram (0,1 gram) van hydrocyanic acid is acuut letaal.
o Waarom is cherry laurel toxic?
 Het bevat cyanogene glucosiden
 Maar dit is gebonden aan een ander organische molecuul
 Maar de plant bevat enzymen die de cyanide vanuit het glucoside kunnen verbreken
 Wanneer de bladeren worden beschadigd, dan komen de enzymen vrij, reageren
met de cyanogene glucose voor het vormen van cyanide.
 Het is een manier waarop de plant zichzelf beschermt tegen eten.
o Hoeveel bladeren moet de patiënten nemen om geïntoxicifeerd te raken?
 100 mg cyanide is lethaal
 1 blad weegt 1 gram
 Je moet 100 eten om geïntoxificeerd te raken
o Advies: niet teveel bladeren eten.

Introductie
Vergiftigingen zijn al duizend jaren oud
- Mensen worden vergiftigd door mineralen, planten en dieren
- Gebruikt voor de jacht, oorlog en voor moorden.

Curare wordt gebruikt voor het jagen door de indianen.
- Curare is D-tubocurarine

3

, o Ze dippen hun speren in het curare -> dieren worden geraakt -> verlamd, verstikking en
ademhalingsfalen -> dood.
o Curare is een spierrelexant en interfereert met cholinerge receptoren.
 Wanneer hij het dier nu gaat eten, dan kook hij het en is curare niet meer actief.
- Curare wordt medisch ook gebruikt voor het relaxeren van mensen tijdens operaties
o Dit is in zon mate zodat er alleen spierrelxatie plaats vindt
o Curare is alleen actief wanneer het parenteraal wordt toegediend

Socrates werd gedood door het drinken van het vergif hemlock (scheerling of dolle kervel)
- Hemlock is conium maculatum en bevat het piperidine alkaloïd connine.
- Coniine heeft vergelijkbare eigenschappen als nicotine
o De structuur lijkt ook op acetylcholine.
o Het is een directe nicotine agonist
 Interfereert met nicotine acetylcholine receptors -> stimulatie van receptor
 Daardoor zullen receptoren en spieren worden uitgeput -> daardoor krijg je
krampen -> paralysis -> dood.
 In de synaptische spleet gaat acetylcholine vaak van de presynaptische
naar post synaptische receptor
 Het wordt geïnactiveerd door acetylcholinesterase
 Connine wordt niet gedegradeerd -> het geeft een continue stimulatie van
postsynaptische receptor tot deze is uitgeput
o Veel geneesmiddelen werken op deze receptor
 Te hoge dosis van deze middelen zijn toxisch.

Beroemde vergiftingsplanten zijn:
- Aconitum = monkshood
o Aconite aanwezig
 Het zorgt voor een continue activatie van de Na-
kanalen, voornamelijk in het hart.
 Dit leid tot tachy-arrythmia’s.
 Te hoge dosis leid tot serieuze hartproblemen en
overdosis kan leiden tot de dood.
- Hyosciamus = henbane, bilzekruid
- Mandragora = mandrake
o Bevat podofyllotoxine
 Het kan leiden tot delirum, hallucinaties, misselijk,
overgeven, abdomoinale pijn, neurotoxiciteit en
hematologische toxiciteit
- Papaver = poppy
o De druppels bevatten 10% opium alkaloïden
o Bevat morfine, codeïne en papaverine
 Kan weer verder worden ontwikkeld tot morfine,
heroïne etc.
 Symptomen van te hoge dosis opiaat
intoxificaties: sedatie, respiroatire depressie.

Toxische dieren
- Padden
- Salamander - tetrodotoxine
- Vissen - tetrodotoxine
- Slangen (voornamelijk uit tropische gebieden)
- Shellfish - soxitoxine.

Vergiftiging
In 1225 werd vergiftig als woord voor het eerst gebruikte en betekende het “een toverdranke of drankje dat
werd bereid met dodelijke ingrediënten”.

4