Handboek Parenteralia
Inhoud
Algemene richtlijnen voor het bereiden van parenteralia....................................................................3
Alizapride - Litican ®...........................................................................................................................6
Clindamycine - Dalacin®.....................................................................................................................7
Diazepam - Valium®, Stesolid®..........................................................................................................9
Methylergometrine - Methergin®......................................................................................................10
Metoclopramide - Primperan®..........................................................................................................11
Piritramide - Dipidolor®.....................................................................................................................12
Ranitidine - Zantac®.........................................................................................................................13
Sumatriptan - Imigran®.....................................................................................................................14
Tetanusimmunoglobuline - TetaQuin®.............................................................................................15
Thiamine - Vitamine B1.....................................................................................................................16
Tramadol - Tramal®..........................................................................................................................17
Amoxicilline - Clamoxyl®..................................................................................................................18
Amoxicilline/ clavulaanzuur - Augmentin®........................................................................................20
Bupivacaine - Marcaine®..................................................................................................................22
Dexamethason - Decadron®, Oradexon®........................................................................................23
Dobutamine.......................................................................................................................................25
Esomeprasol - Nexium®...................................................................................................................27
Esomeprazol - spuitenpomp voor volwassenen...............................................................................28
Fenoterol - Partusisten®...................................................................................................................29
Fenoterol - Spuitenpomp..................................................................................................................30
Flucloxacilline - Floxapen®...............................................................................................................31
Flucloxacilline - Spuitenpomp voor volwassenen.............................................................................33
Furosemide - Lasix®.........................................................................................................................34
Furosemide - Spuitenpomp voor volwassenen.................................................................................36
Insuline - Novorapid®.......................................................................................................................37
Insuline - Spuitenpomp voor volwassenen.......................................................................................38
,Insuline - Spuitenpomp voor kinderen..............................................................................................39
Kaliumchloride - KCL........................................................................................................................40
Kaliumchloride - Spuitenpomp..........................................................................................................42
Morfine..............................................................................................................................................43
Morfine - Spuitenpomp......................................................................................................................45
Sufentanil - Sufenta®........................................................................................................................46
Sufentanil - Spuitenpomp..................................................................................................................47
Theofylline - Aminofylline..................................................................................................................48
Theofylline - Spuitenpomp................................................................................................................49
2
,Algemene richtlijnen voor het bereiden van parenteralia
Controle vooraf Controleer altijd vooraf:
Juiste patiënt
Juiste geneesmiddel
Juiste tijdstip
Juiste berekening, hoeveelheid, oplossing.
Laat de berekening altijd controleren door een collega.
Etiketteren Na het bereiden van het geneesmiddel in spuit, zak of flacon of na of
na aanprikken van een flacon of zak, moet deze voorzien worden van
een etiket, waarop vermeld staat: de naam van de patiënt, de naam
en hoeveelheid van het geneesmiddel, het gebruikte oplosmiddel,
datum en tijdstip van bereiden/aanprikken, houdbaarheid, paraaf van
de verpleegkundige die het geneesmiddel heeft bereid/aangeprikt.
Uiterlijk van het product Oplossingen voor intraveneus gebruik moeten helder zijn en vrij van
deeltjes en/of luchtbellen. Dit moet voor en tijdens toedienen visueel
gecontroleerd worden. Uitzonderingen zijn de vetemulsies, zoals o.a.
Intralipid, Vitalipid, Propofol en TPV. Deze emulsies zijn niet helder
maar worden wel intraveneus toegediend. Suspensies worden nooit
intraveneus toegediend.
Houdbaarheid De houdbaarheden van het bereide product staan vermeld bij de
desbetreffende monografie. Indien er onduidelijkheden zijn over de
houdbaarheid van het bereide product dient men contact op te nemen
met de apotheek. Het verdient aanbeveling om het “voor
toedieningsgereed” maken zo kort mogelijk voor de toediening te
laten plaatsvinden.
Eenheden Gewichten
1 kg = 1000 g; 1 g = 0,001kg
1 g = 1000 mg; 1 mg = 0,001 g
1 mg = 1000 microg; 1 microg = 0,001 mg
1 microg = 1000 nanog; 1 nanog = 0,001 microg
Volumina
1 l = 1000 ml; 1ml= 0,001 l
Concentraties
g/l = mg/ml
1 mol/l = 1 mmol/ml = 1000 micromol/ml
Molair (M) = mol/l
% = g/v/ = gram per 100 ml vloeistof
Eenheden
E = eenheid
IE = Internationale eenheid
mIE = milli-eenheid
MIE = miljoen – eenheden
1 IE = 1000 Mie = 1.000.000 microIE; 1.000.000 IE = 1 MIE
3
, Druppels
1 druppel = 0,05 g; 1ml = 20 druppels (water)
N.B. Dit geldt niet voor alcoholische oplossingen, of oplossingen
waarin bepaalde (oppervlakte actieve) stoffen en oliën en emulsies
zijn opgelost
Overig
cal= calorie; 1000 cal = 1kcal.
J = Joule; 1 cal = 4,18 Kj
Cytostatica, TPV, e.d. Het bereiden en toedienen van cytostatica, Totale Parenterale
Voeding en röntgencontrastmiddelen zijn niet in dit handboek
opgenomen. Het bereiden van cytostatica en Totale Parenterale
Voeding gebeurt in de apotheek. Toedienen van deze
parenteraliadient volgens protocol te geschieden.
(On)verenigbaar met Bij voorkeur worden geneesmiddelen niet door één lijn toegediend. In
veel gevallen kan het echter noodzakelijk zijn meerdere
geneesmiddelen via een Y-site op één lijn, of samengevoegd in één
compartiment (infuuszak of spuit) toe te dienen. Van belang hierbij is
of de te combineren geneesmiddelen fysisch en chemisch
verenigbaar zijn. Over de verenigbaarheden van geneesmiddelen is
relatief weinig bekend en in het geval dat er onderzoek gedaan is,
heeft men te maken met specifieke omstandigheden. (o.a. bepaalde
concentraties, infuusvloeistoffen, toedieningssystemen en
temperatuur) Onder verschillende omstandigheden kan een
combinatie van geneesmiddelen zich anders gedragen. Toch is er
geprobeerd een algemene uitspraak te doen over een aantal te
combineren geneesmiddelen, waarbij is uitgegaan van de
gebruikelijke concentraties voor toedienen, zoals vermeld onder
“toedienen”. Er is hierbij onderscheid gemaakt tussen
(on)verenigbaarheden via Y-site enerzijds (aangeduid als Y-site) Er is
geen verschil gemaakt tussen (on) verenigbaarheden in een spuit dan
wel een infuus. Indien er geen toedieningssysteem (Y-site of infuus)
vermeld wordt, geldt de (on)verenigbaarheid voor toedieningen zowel
via Y-site als via één compartiment. Hierbij is redelijkerwijs
aangenomen dat verenigbaarheden via een infuus ook gelden voor
toediening via Y-site, en dan onverenigbaarheden bij toediening via
Y-site ook gelden voor een infuus, terwijl dit omgekeerd niet zo is.
Over de stabiliteit van mengsels van meer dan twee geneesmiddelen
op één lijn of in één compartiment wordt geen uitspraak gedaan.
Uitzonderingen voor verenigbaarheden in één spuit zijn apart vermeld
onder “bijzonderheden” (bijvoorbeeld cefalosporines met lidocaïne bij
i.m. toediening) Het toedienen van combinaties van geneesmiddelen
met bloedproducten en TPV wordt afgeraden. Indien de beoogde
combinatie van geneesmiddelen niet vermeld wordt en het wel
wenselijk is deze geneesmiddelen te combineren, wordt aangeraden
een ziekenhuisapotheker te raadplegen. LET OP: wanneer een door
u toe te dienen geneesmiddel niet wordt genoemd in de rubriek
“onverenigbaar met” betekent dit niet dat het betreffende
geneesmiddel wel verenigbaar is met het andere geneesmiddel. Er is
dan geen onderzoek verricht naar (on)verenigbaarheid. Het is altijd de
verantwoordelijkheid van degene die toedient om te controleren of
geneesmiddelen of mengsels van geneesmiddelen in één
4
Inhoud
Algemene richtlijnen voor het bereiden van parenteralia....................................................................3
Alizapride - Litican ®...........................................................................................................................6
Clindamycine - Dalacin®.....................................................................................................................7
Diazepam - Valium®, Stesolid®..........................................................................................................9
Methylergometrine - Methergin®......................................................................................................10
Metoclopramide - Primperan®..........................................................................................................11
Piritramide - Dipidolor®.....................................................................................................................12
Ranitidine - Zantac®.........................................................................................................................13
Sumatriptan - Imigran®.....................................................................................................................14
Tetanusimmunoglobuline - TetaQuin®.............................................................................................15
Thiamine - Vitamine B1.....................................................................................................................16
Tramadol - Tramal®..........................................................................................................................17
Amoxicilline - Clamoxyl®..................................................................................................................18
Amoxicilline/ clavulaanzuur - Augmentin®........................................................................................20
Bupivacaine - Marcaine®..................................................................................................................22
Dexamethason - Decadron®, Oradexon®........................................................................................23
Dobutamine.......................................................................................................................................25
Esomeprasol - Nexium®...................................................................................................................27
Esomeprazol - spuitenpomp voor volwassenen...............................................................................28
Fenoterol - Partusisten®...................................................................................................................29
Fenoterol - Spuitenpomp..................................................................................................................30
Flucloxacilline - Floxapen®...............................................................................................................31
Flucloxacilline - Spuitenpomp voor volwassenen.............................................................................33
Furosemide - Lasix®.........................................................................................................................34
Furosemide - Spuitenpomp voor volwassenen.................................................................................36
Insuline - Novorapid®.......................................................................................................................37
Insuline - Spuitenpomp voor volwassenen.......................................................................................38
,Insuline - Spuitenpomp voor kinderen..............................................................................................39
Kaliumchloride - KCL........................................................................................................................40
Kaliumchloride - Spuitenpomp..........................................................................................................42
Morfine..............................................................................................................................................43
Morfine - Spuitenpomp......................................................................................................................45
Sufentanil - Sufenta®........................................................................................................................46
Sufentanil - Spuitenpomp..................................................................................................................47
Theofylline - Aminofylline..................................................................................................................48
Theofylline - Spuitenpomp................................................................................................................49
2
,Algemene richtlijnen voor het bereiden van parenteralia
Controle vooraf Controleer altijd vooraf:
Juiste patiënt
Juiste geneesmiddel
Juiste tijdstip
Juiste berekening, hoeveelheid, oplossing.
Laat de berekening altijd controleren door een collega.
Etiketteren Na het bereiden van het geneesmiddel in spuit, zak of flacon of na of
na aanprikken van een flacon of zak, moet deze voorzien worden van
een etiket, waarop vermeld staat: de naam van de patiënt, de naam
en hoeveelheid van het geneesmiddel, het gebruikte oplosmiddel,
datum en tijdstip van bereiden/aanprikken, houdbaarheid, paraaf van
de verpleegkundige die het geneesmiddel heeft bereid/aangeprikt.
Uiterlijk van het product Oplossingen voor intraveneus gebruik moeten helder zijn en vrij van
deeltjes en/of luchtbellen. Dit moet voor en tijdens toedienen visueel
gecontroleerd worden. Uitzonderingen zijn de vetemulsies, zoals o.a.
Intralipid, Vitalipid, Propofol en TPV. Deze emulsies zijn niet helder
maar worden wel intraveneus toegediend. Suspensies worden nooit
intraveneus toegediend.
Houdbaarheid De houdbaarheden van het bereide product staan vermeld bij de
desbetreffende monografie. Indien er onduidelijkheden zijn over de
houdbaarheid van het bereide product dient men contact op te nemen
met de apotheek. Het verdient aanbeveling om het “voor
toedieningsgereed” maken zo kort mogelijk voor de toediening te
laten plaatsvinden.
Eenheden Gewichten
1 kg = 1000 g; 1 g = 0,001kg
1 g = 1000 mg; 1 mg = 0,001 g
1 mg = 1000 microg; 1 microg = 0,001 mg
1 microg = 1000 nanog; 1 nanog = 0,001 microg
Volumina
1 l = 1000 ml; 1ml= 0,001 l
Concentraties
g/l = mg/ml
1 mol/l = 1 mmol/ml = 1000 micromol/ml
Molair (M) = mol/l
% = g/v/ = gram per 100 ml vloeistof
Eenheden
E = eenheid
IE = Internationale eenheid
mIE = milli-eenheid
MIE = miljoen – eenheden
1 IE = 1000 Mie = 1.000.000 microIE; 1.000.000 IE = 1 MIE
3
, Druppels
1 druppel = 0,05 g; 1ml = 20 druppels (water)
N.B. Dit geldt niet voor alcoholische oplossingen, of oplossingen
waarin bepaalde (oppervlakte actieve) stoffen en oliën en emulsies
zijn opgelost
Overig
cal= calorie; 1000 cal = 1kcal.
J = Joule; 1 cal = 4,18 Kj
Cytostatica, TPV, e.d. Het bereiden en toedienen van cytostatica, Totale Parenterale
Voeding en röntgencontrastmiddelen zijn niet in dit handboek
opgenomen. Het bereiden van cytostatica en Totale Parenterale
Voeding gebeurt in de apotheek. Toedienen van deze
parenteraliadient volgens protocol te geschieden.
(On)verenigbaar met Bij voorkeur worden geneesmiddelen niet door één lijn toegediend. In
veel gevallen kan het echter noodzakelijk zijn meerdere
geneesmiddelen via een Y-site op één lijn, of samengevoegd in één
compartiment (infuuszak of spuit) toe te dienen. Van belang hierbij is
of de te combineren geneesmiddelen fysisch en chemisch
verenigbaar zijn. Over de verenigbaarheden van geneesmiddelen is
relatief weinig bekend en in het geval dat er onderzoek gedaan is,
heeft men te maken met specifieke omstandigheden. (o.a. bepaalde
concentraties, infuusvloeistoffen, toedieningssystemen en
temperatuur) Onder verschillende omstandigheden kan een
combinatie van geneesmiddelen zich anders gedragen. Toch is er
geprobeerd een algemene uitspraak te doen over een aantal te
combineren geneesmiddelen, waarbij is uitgegaan van de
gebruikelijke concentraties voor toedienen, zoals vermeld onder
“toedienen”. Er is hierbij onderscheid gemaakt tussen
(on)verenigbaarheden via Y-site enerzijds (aangeduid als Y-site) Er is
geen verschil gemaakt tussen (on) verenigbaarheden in een spuit dan
wel een infuus. Indien er geen toedieningssysteem (Y-site of infuus)
vermeld wordt, geldt de (on)verenigbaarheid voor toedieningen zowel
via Y-site als via één compartiment. Hierbij is redelijkerwijs
aangenomen dat verenigbaarheden via een infuus ook gelden voor
toediening via Y-site, en dan onverenigbaarheden bij toediening via
Y-site ook gelden voor een infuus, terwijl dit omgekeerd niet zo is.
Over de stabiliteit van mengsels van meer dan twee geneesmiddelen
op één lijn of in één compartiment wordt geen uitspraak gedaan.
Uitzonderingen voor verenigbaarheden in één spuit zijn apart vermeld
onder “bijzonderheden” (bijvoorbeeld cefalosporines met lidocaïne bij
i.m. toediening) Het toedienen van combinaties van geneesmiddelen
met bloedproducten en TPV wordt afgeraden. Indien de beoogde
combinatie van geneesmiddelen niet vermeld wordt en het wel
wenselijk is deze geneesmiddelen te combineren, wordt aangeraden
een ziekenhuisapotheker te raadplegen. LET OP: wanneer een door
u toe te dienen geneesmiddel niet wordt genoemd in de rubriek
“onverenigbaar met” betekent dit niet dat het betreffende
geneesmiddel wel verenigbaar is met het andere geneesmiddel. Er is
dan geen onderzoek verricht naar (on)verenigbaarheid. Het is altijd de
verantwoordelijkheid van degene die toedient om te controleren of
geneesmiddelen of mengsels van geneesmiddelen in één
4
