Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Inleiding
Blz. 3
Hoofdstuk 2: Literatuuronderzoek Blz. 5
Hoofdstuk 3: Methoden van onderzoek Blz. 7
3.1 Overzicht methoden Blz. 7
3.2 De steekproef en procedure Blz. 7
3.3 Meetinstrument Blz. 8
3.4 Betrouwbaarheid Blz. 8
Hoofdstuk 4: Resultaten Blz. 9
Hoofdstuk 5: Conclusie, aanbevelingen en discussie Blz. 12
Literatuurlijst Blz. 14
Bijlagen Blz. 16
Bijlage 1: Rosenberg self-esteem scale met toevoegingen Blz. 16
Bijlage 2: Coderingen en resultaten vragenlijst Blz. 29
Bijlage 2.1: Codering open vraag 1 Blz. 29
Bijlage 2.2: Codering open vraag 2 Blz. 32
Bijlage 2.3: Resultaten van de Rosenberg Self-esteem scale Blz. 34
, Praktijkgericht onderzoek
Hoofdstuk 1: Inleiding
Het thema dat onderzocht gaat worden in deze paper is in welke mate aandacht en
zelfwaardering samenhangen. Er wordt vaak gezegd dat persoonlijke aandacht ervoor kan
zorgen dat de zelfwaardering van een persoon stijgt. Ook wordt er gesteld dat de opvoeding
van de ouders ervoor kan zorgen of een kind een hoge of lage zelfwaardering heeft (DeHart,
Pelham & Tennen, 2006). Is dit inderdaad zo? En wat heeft dat voor gevolgen voor de
zelfwaardering? Interessante vragen om bij stil te staan.
De doelgroep die in deze paper onderzocht wordt is een groep van 12 tot 18 jarigen die
allemaal begeleid worden door huiswerkbegeleiding Haarlem. Voor het gemak wordt voor de
meting het huidige schooljaar gebruikt. Deze leerlingen komen ongeveer 4 tot 5 dagen in de
week en geven aan dat zij op huiswerkbegeleiding zitten omdat hun ouders vaak van huis
zijn. Hierdoor zijn de ouders niet in staat om hun kinderen de aandacht te geven die zij
zouden willen geven. Uit onderzoek is gebleken dat wanneer er in de kindertijd geen
verzorgende opvoeding is geweest, deze mensen later een lagere zelfwaardering hebben dan
mensen bij wie er wel een verzorgende opvoeding is geweest (DeHart et al. 2006). Interessant
om daarom te kijken naar leerlingen die naar eigen zeggen op huiswerkbegeleiding zijn gezet
door hun ouders wegens het drukke werkleven. Heeft dit een lagere zelfwaardering tot
gevolg? Of geven de begeleiders van huiswerkbegeleiding Haarlem de aandacht die de
leerlingen nodig hebben? Deze resultaten kunnen er uiteindelijk voor zorgen dat de
begeleiding aangepast kan worden zodat de leerlingen nog meer aandacht ervaren en
zodoende misschien wel betere prestaties op school leveren.
De doelstelling van dit onderzoek is dan ook om na te gaan of aandacht en zelfwaardering
samenhangen zodat de begeleiding van huiswerkbegeleiding Haarlem hier zonodig op
aangepast zou kunnen worden. Stel, dat er uit het literatuuronderzoek komt dat aandacht
inderdaad erg belangrijk is voor de zelfwaardering, maar uit de enquêtevragen blijkt dat de
leerlingen niet genoeg aandacht ervaren dan moet er iets veranderen.
1
, Praktijkgericht onderzoek
De centrale vraag luidt daarom als volgt:
‘In welke mate is er een samenhang tussen ervaren aandacht van de begeleiders en
zelfwaardering bij de leerlingen van huiswerkbegeleiding Haarlem in het huidige
schooljaar?’
De volgende deelvragen zullen gebruikt worden om de centrale vraag zo goed mogelijk te
beantwoorden:
1. In welke mate is er een verband volgens de literatuur tussen aandacht en
zelfwaardering?
2. Welke soorten zelfwaardering zijn er?
3. Hoe hoog is de zelfwaardering van de leerlingen van huiswerkbegeleiding Haarlem?
4. Hoe hoog is de ervaren aandacht van de begeleiders volgens de leerlingen?
2
, Praktijkgericht onderzoek
Hoofdstuk 2: Literatuuronderzoek
In deze paper is er literatuuronderzoek gedaan om na te gaan of er een verband is tussen
zelfwaardering en de daarbijbehorende aandacht om de zelfwaardering te doen stijgen of
dalen.
Daarom is het belangrijk om eerst na te gaan welke soorten zelfwaardering er zijn. Er zijn in
de psychologie meerdere soorten zelfwaardering te vinden, maar omdat dit onderzoek over
12-18 jarige leerlingen gaat is er voor het gemak gekozen om twee typen zelfwaardering te
belichten. Dit zijn globale zelfwaardering en contingente zelfwaardering.
Globale zelfwaardering is hoe iemand naar zichzelf kijkt, dit kan positief of negatief zijn.
Vragen als ‘bezit ik goede eigenschappen?’, ‘ben ik goed genoeg?’ vallen onder globale
zelfwaardering (Dijkstra, 2014).
Contingente zelfwaardering daarentegen is afhankelijk van een aantal factoren. Denk bij deze
factoren aan iemands prestaties, uiterlijk of goedkeuring door anderen (D. L. Jansen, R.
Vonk, 2005; Crocker & Wolfe, 2001). Het grootste verschil zit hem in het feit dat contingente
zelfwaardering meer gaat om de goedkeuring van anderen en de globale zelfwaardering om
de goedkeuring door zichzelf.
Toch hangen deze twee typen zelfwaardering met elkaar samen. De één heeft namelijk weer
invloed op het ander. Zo is uit het literatuuronderzoek gekomen dat wanneer kinderen het
idee hebben dat zij niet hebben voldaan aan de verwachtingen van ouders, hun contingente
zelfwaardering daalt (Weltevreden & den Hollander, 2014). Ook Leary en Baumeister (2000)
geven aan dat het zelfbeeld afhankelijk is van sociale evaluaties. Zowel positieve als
negatieve feedback kan de zelfwaardering omhoog of omlaag brengen. Deze vorm van
aandacht wordt vaak gegeven door ouders, (sport-)leraren, vrienden etc. en zal dus
uiteindelijk meespelen in hoeverre de zelfwaardering van het kind positief is.
Ouders en leraren kunnen namelijk ook aandacht aan het kind geven door te schreeuwen. Is
dit goed voor de zelfwaardering van het kind? Nee, maar ook hieruit blijkt dat er een verband
is tussen aandacht en zelfwaardering. Het onderzoek van Solomon & Serres (1999) geeft aan
dat verbale agressie meespeelt in de zelfwaardering van het kind. Zoals u misschien al
verwacht, deze daalde. Daarbij is het interessant om te zeggen dat niet alleen de
3
Hoofdstuk 1: Inleiding
Blz. 3
Hoofdstuk 2: Literatuuronderzoek Blz. 5
Hoofdstuk 3: Methoden van onderzoek Blz. 7
3.1 Overzicht methoden Blz. 7
3.2 De steekproef en procedure Blz. 7
3.3 Meetinstrument Blz. 8
3.4 Betrouwbaarheid Blz. 8
Hoofdstuk 4: Resultaten Blz. 9
Hoofdstuk 5: Conclusie, aanbevelingen en discussie Blz. 12
Literatuurlijst Blz. 14
Bijlagen Blz. 16
Bijlage 1: Rosenberg self-esteem scale met toevoegingen Blz. 16
Bijlage 2: Coderingen en resultaten vragenlijst Blz. 29
Bijlage 2.1: Codering open vraag 1 Blz. 29
Bijlage 2.2: Codering open vraag 2 Blz. 32
Bijlage 2.3: Resultaten van de Rosenberg Self-esteem scale Blz. 34
, Praktijkgericht onderzoek
Hoofdstuk 1: Inleiding
Het thema dat onderzocht gaat worden in deze paper is in welke mate aandacht en
zelfwaardering samenhangen. Er wordt vaak gezegd dat persoonlijke aandacht ervoor kan
zorgen dat de zelfwaardering van een persoon stijgt. Ook wordt er gesteld dat de opvoeding
van de ouders ervoor kan zorgen of een kind een hoge of lage zelfwaardering heeft (DeHart,
Pelham & Tennen, 2006). Is dit inderdaad zo? En wat heeft dat voor gevolgen voor de
zelfwaardering? Interessante vragen om bij stil te staan.
De doelgroep die in deze paper onderzocht wordt is een groep van 12 tot 18 jarigen die
allemaal begeleid worden door huiswerkbegeleiding Haarlem. Voor het gemak wordt voor de
meting het huidige schooljaar gebruikt. Deze leerlingen komen ongeveer 4 tot 5 dagen in de
week en geven aan dat zij op huiswerkbegeleiding zitten omdat hun ouders vaak van huis
zijn. Hierdoor zijn de ouders niet in staat om hun kinderen de aandacht te geven die zij
zouden willen geven. Uit onderzoek is gebleken dat wanneer er in de kindertijd geen
verzorgende opvoeding is geweest, deze mensen later een lagere zelfwaardering hebben dan
mensen bij wie er wel een verzorgende opvoeding is geweest (DeHart et al. 2006). Interessant
om daarom te kijken naar leerlingen die naar eigen zeggen op huiswerkbegeleiding zijn gezet
door hun ouders wegens het drukke werkleven. Heeft dit een lagere zelfwaardering tot
gevolg? Of geven de begeleiders van huiswerkbegeleiding Haarlem de aandacht die de
leerlingen nodig hebben? Deze resultaten kunnen er uiteindelijk voor zorgen dat de
begeleiding aangepast kan worden zodat de leerlingen nog meer aandacht ervaren en
zodoende misschien wel betere prestaties op school leveren.
De doelstelling van dit onderzoek is dan ook om na te gaan of aandacht en zelfwaardering
samenhangen zodat de begeleiding van huiswerkbegeleiding Haarlem hier zonodig op
aangepast zou kunnen worden. Stel, dat er uit het literatuuronderzoek komt dat aandacht
inderdaad erg belangrijk is voor de zelfwaardering, maar uit de enquêtevragen blijkt dat de
leerlingen niet genoeg aandacht ervaren dan moet er iets veranderen.
1
, Praktijkgericht onderzoek
De centrale vraag luidt daarom als volgt:
‘In welke mate is er een samenhang tussen ervaren aandacht van de begeleiders en
zelfwaardering bij de leerlingen van huiswerkbegeleiding Haarlem in het huidige
schooljaar?’
De volgende deelvragen zullen gebruikt worden om de centrale vraag zo goed mogelijk te
beantwoorden:
1. In welke mate is er een verband volgens de literatuur tussen aandacht en
zelfwaardering?
2. Welke soorten zelfwaardering zijn er?
3. Hoe hoog is de zelfwaardering van de leerlingen van huiswerkbegeleiding Haarlem?
4. Hoe hoog is de ervaren aandacht van de begeleiders volgens de leerlingen?
2
, Praktijkgericht onderzoek
Hoofdstuk 2: Literatuuronderzoek
In deze paper is er literatuuronderzoek gedaan om na te gaan of er een verband is tussen
zelfwaardering en de daarbijbehorende aandacht om de zelfwaardering te doen stijgen of
dalen.
Daarom is het belangrijk om eerst na te gaan welke soorten zelfwaardering er zijn. Er zijn in
de psychologie meerdere soorten zelfwaardering te vinden, maar omdat dit onderzoek over
12-18 jarige leerlingen gaat is er voor het gemak gekozen om twee typen zelfwaardering te
belichten. Dit zijn globale zelfwaardering en contingente zelfwaardering.
Globale zelfwaardering is hoe iemand naar zichzelf kijkt, dit kan positief of negatief zijn.
Vragen als ‘bezit ik goede eigenschappen?’, ‘ben ik goed genoeg?’ vallen onder globale
zelfwaardering (Dijkstra, 2014).
Contingente zelfwaardering daarentegen is afhankelijk van een aantal factoren. Denk bij deze
factoren aan iemands prestaties, uiterlijk of goedkeuring door anderen (D. L. Jansen, R.
Vonk, 2005; Crocker & Wolfe, 2001). Het grootste verschil zit hem in het feit dat contingente
zelfwaardering meer gaat om de goedkeuring van anderen en de globale zelfwaardering om
de goedkeuring door zichzelf.
Toch hangen deze twee typen zelfwaardering met elkaar samen. De één heeft namelijk weer
invloed op het ander. Zo is uit het literatuuronderzoek gekomen dat wanneer kinderen het
idee hebben dat zij niet hebben voldaan aan de verwachtingen van ouders, hun contingente
zelfwaardering daalt (Weltevreden & den Hollander, 2014). Ook Leary en Baumeister (2000)
geven aan dat het zelfbeeld afhankelijk is van sociale evaluaties. Zowel positieve als
negatieve feedback kan de zelfwaardering omhoog of omlaag brengen. Deze vorm van
aandacht wordt vaak gegeven door ouders, (sport-)leraren, vrienden etc. en zal dus
uiteindelijk meespelen in hoeverre de zelfwaardering van het kind positief is.
Ouders en leraren kunnen namelijk ook aandacht aan het kind geven door te schreeuwen. Is
dit goed voor de zelfwaardering van het kind? Nee, maar ook hieruit blijkt dat er een verband
is tussen aandacht en zelfwaardering. Het onderzoek van Solomon & Serres (1999) geeft aan
dat verbale agressie meespeelt in de zelfwaardering van het kind. Zoals u misschien al
verwacht, deze daalde. Daarbij is het interessant om te zeggen dat niet alleen de
3
