Methoden van wetenschappelijk
onderzoek DEEL 1: Kwantitatieve meth.
Inhoudsopgave
1/ H1: Inleiding........................................................................................................................................... 4
Niet-wetenschappelijke methoden om kennis te vergaren ................................................................................. 4
Wetenschappelijke methoden ............................................................................................................................. 5
Empirische cyclus ................................................................................................................................................. 8
2/ H2: Hypothesen ................................................................................................................................... 10
Hypothesen formuleren ..................................................................................................................................... 10
3/ H3: Variabelen definiëren en meten...................................................................................................... 11
Variabelen definiëren......................................................................................................................................... 11
Constructen en operationele definities .............................................................................................................. 11
Validiteit en betrouwbaarheid ........................................................................................................................... 12
4/ H5: Participanten selecteren ................................................................................................................. 19
Steekproeftrekking ............................................................................................................................................. 19
Probability sampling...................................................................................................................................... 20
Nonprobability sampling ............................................................................................................................... 22
5/ H6: Onderzoeksstrategieën en validiteit ................................................................................................ 23
Onderzoeksstrategieën (5) ................................................................................................................................. 23
Validiteit ............................................................................................................................................................. 25
Externe validiteit ........................................................................................................................................... 25
Interne validiteit ............................................................................................................................................ 26
6/ H7: Experimentele onderzoeksstrategie ................................................................................................ 29
Oorzaak-gevolg relaties ..................................................................................................................................... 29
Elementen van experiment ................................................................................................................................ 30
7/ H8: Experimentele designs: tussen-subject designs ................................................................................ 34
Karakteristieken ................................................................................................................................................. 34
Individuele verschillen ........................................................................................................................................ 35
Grote variabiliteit ............................................................................................................................................... 35
Andere bedreigingen van interne validiteit ....................................................................................................... 36
8/ H9: Experimentele designs: binnen-subject designs ............................................................................... 37
Karakteristieken ................................................................................................................................................. 37
1
, Bedreigingen voor interne validiteit .................................................................................................................. 38
Vergelijking: tussen- vs binnen-subject designs................................................................................................. 41
9/ H10: Non- en Quasi-experimentele strategieën en designs..................................................................... 42
Tussen-subject designs: niet-equivalente groep designs ................................................................................... 42
Binnen subject designs: pre-post designs .......................................................................................................... 44
Designs voor ontwikkelingsonderzoek ............................................................................................................... 45
Overzicht ............................................................................................................................................................ 47
10/ H11: Factoriële designs ....................................................................................................................... 48
Factorieel design: kenmerken ............................................................................................................................ 48
Hoofdeffecten en interacties.............................................................................................................................. 49
Types factoriële designs ..................................................................................................................................... 51
Toepassing ......................................................................................................................................................... 53
11/ H12: Correlationele onderzoeksstrategie ............................................................................................. 54
Kenmerken correlationeel onderzoek ................................................................................................................ 54
Toepassing ......................................................................................................................................................... 55
Meerdere variabelen.......................................................................................................................................... 56
12/ H13: Beschrijvende onderzoeksstrategie ............................................................................................. 57
Kenmerken beschrijvend onderzoek .................................................................................................................. 57
Observationeel design........................................................................................................................................ 57
TYPES observationeel design ........................................................................................................................ 59
Survey design ..................................................................................................................................................... 59
Case study design............................................................................................................................................... 62
13/ Open Science ..................................................................................................................................... 63
Wat is wetenschap? ........................................................................................................................................... 63
Wetenschappelijke methode ........................................................................................................................ 63
Wetenschappelijke cyclus ............................................................................................................................. 63
Deel 1: waarom Open Science?.......................................................................................................................... 64
Wat gaat er mis? ........................................................................................................................................... 64
Deel 2: Open Science in de praktijk .................................................................................................................... 65
Plan van aanpak: 5 pijlers van Open Science ................................................................................................ 65
Delen van het onderzoek .............................................................................................................................. 66
Wanneer welke delen? ................................................................................................................................. 67
Open science: voordelen .............................................................................................................................. 68
14/ H14: Case study & Single-case designs ................................................................................................. 69
Case study designs ............................................................................................................................................. 69
Single case experimental designs ...................................................................................................................... 69
Elementen ..................................................................................................................................................... 70
Effecten nagaan ............................................................................................................................................ 70
Fases en veranderingen in fases ................................................................................................................... 70
Reversal desings ............................................................................................................................................ 73
Multiple-baseline desings ............................................................................................................................. 74
2
, Voor- en nadelen........................................................................................................................................... 75
15/ Kwalitatieve en kwantitatieve methoden ............................................................................................ 76
Case 1: kwantitatief -> kwalitatief ..................................................................................................................... 76
Case 2: kwalitatief -> kwantitatief ..................................................................................................................... 77
3
, 1/ H1: Inleiding
Meta-analyse = studie van studies, alle resultaten van verschillende studies samenbrengen
Niet-wetenschappelijke methoden om kennis te vergaren
- Vasthoudendheid (tenacity)
o Accepteren van informatie als waar, omdat het altijd zo geweest is of omdat
bijgeloof de info ondersteunt
o Gebaseerd op gewoonte of bijgeloof
o Bepaalde overtuigingen worden vooropgesteld als feiten
o Overdracht van generatie op generatie
o Hardnekkige overtuigingen
- Intuïtie
o Informatie als waar accepteren omdat dit ‘juist aanvoelt’
o Gebaseerd op buikgevoel, voorgevoel, instinct
o Snelle manier om vragen te beantwoorden
o Vaak gebruikt als we over geen enkele info beschikken
o Ethische vraagstukken of morele dilemma’s w vaak opgelost met intuitie
- Autoriteit
o Accepteren info als waar omdat info afkomstig is van expert rond dat
onderwerp
o Gebaseerd op vertrouwen in autoriteit/expert
o Vaak startpunt om kennis te vergaren, snel en makkelijk
o Ook methode van geloof: blind vertrouwen in autoriteitsfiguur
- Rationalisme
o Antwoorden zoeken dr logisch te redeneren
o Vertrekken vanuit set gekende feiten of assumpties (= premissen) + logica om
tot conclusie te komen
o Indien premissen waar + gehanteerde logica correct => conclusie correct
o Rationele methode start pas NA premissen
o Geen info verzameld, geen observaties, geen evidentie,…
o Vaak gebruikt om alternatieve af te wegen zonder alle mogelijkheden
werkelijk uit te proberen
o Alles valt of staat bij de juistheid vd premissen
o Alles valt of staat bij juistheid vh logisch redenen, maar we zijn niet goed in
logisch redeneren
- Empirie
o Antwoorden zoeken dr directe observatie of directe sensorische ervaring
o Alle kennis w verworven dr zintuigen
o Veel antwoorden zijn beschikbaar dr wereld te observeren
o Waarneming en interpretatie vd wereld zijn niet altijd correct
Sensorische ervaring kan misleiden => misinterpretatie of visuele
illusies)
Invloed van voorkennis, verwachtingen, gevoelens, overtuigingen op
perceptie
Kost tijd: met empirische methoden ga je bij probleem versch
oplossingen uitproberen (<> rationele methode) = trial & error
4
onderzoek DEEL 1: Kwantitatieve meth.
Inhoudsopgave
1/ H1: Inleiding........................................................................................................................................... 4
Niet-wetenschappelijke methoden om kennis te vergaren ................................................................................. 4
Wetenschappelijke methoden ............................................................................................................................. 5
Empirische cyclus ................................................................................................................................................. 8
2/ H2: Hypothesen ................................................................................................................................... 10
Hypothesen formuleren ..................................................................................................................................... 10
3/ H3: Variabelen definiëren en meten...................................................................................................... 11
Variabelen definiëren......................................................................................................................................... 11
Constructen en operationele definities .............................................................................................................. 11
Validiteit en betrouwbaarheid ........................................................................................................................... 12
4/ H5: Participanten selecteren ................................................................................................................. 19
Steekproeftrekking ............................................................................................................................................. 19
Probability sampling...................................................................................................................................... 20
Nonprobability sampling ............................................................................................................................... 22
5/ H6: Onderzoeksstrategieën en validiteit ................................................................................................ 23
Onderzoeksstrategieën (5) ................................................................................................................................. 23
Validiteit ............................................................................................................................................................. 25
Externe validiteit ........................................................................................................................................... 25
Interne validiteit ............................................................................................................................................ 26
6/ H7: Experimentele onderzoeksstrategie ................................................................................................ 29
Oorzaak-gevolg relaties ..................................................................................................................................... 29
Elementen van experiment ................................................................................................................................ 30
7/ H8: Experimentele designs: tussen-subject designs ................................................................................ 34
Karakteristieken ................................................................................................................................................. 34
Individuele verschillen ........................................................................................................................................ 35
Grote variabiliteit ............................................................................................................................................... 35
Andere bedreigingen van interne validiteit ....................................................................................................... 36
8/ H9: Experimentele designs: binnen-subject designs ............................................................................... 37
Karakteristieken ................................................................................................................................................. 37
1
, Bedreigingen voor interne validiteit .................................................................................................................. 38
Vergelijking: tussen- vs binnen-subject designs................................................................................................. 41
9/ H10: Non- en Quasi-experimentele strategieën en designs..................................................................... 42
Tussen-subject designs: niet-equivalente groep designs ................................................................................... 42
Binnen subject designs: pre-post designs .......................................................................................................... 44
Designs voor ontwikkelingsonderzoek ............................................................................................................... 45
Overzicht ............................................................................................................................................................ 47
10/ H11: Factoriële designs ....................................................................................................................... 48
Factorieel design: kenmerken ............................................................................................................................ 48
Hoofdeffecten en interacties.............................................................................................................................. 49
Types factoriële designs ..................................................................................................................................... 51
Toepassing ......................................................................................................................................................... 53
11/ H12: Correlationele onderzoeksstrategie ............................................................................................. 54
Kenmerken correlationeel onderzoek ................................................................................................................ 54
Toepassing ......................................................................................................................................................... 55
Meerdere variabelen.......................................................................................................................................... 56
12/ H13: Beschrijvende onderzoeksstrategie ............................................................................................. 57
Kenmerken beschrijvend onderzoek .................................................................................................................. 57
Observationeel design........................................................................................................................................ 57
TYPES observationeel design ........................................................................................................................ 59
Survey design ..................................................................................................................................................... 59
Case study design............................................................................................................................................... 62
13/ Open Science ..................................................................................................................................... 63
Wat is wetenschap? ........................................................................................................................................... 63
Wetenschappelijke methode ........................................................................................................................ 63
Wetenschappelijke cyclus ............................................................................................................................. 63
Deel 1: waarom Open Science?.......................................................................................................................... 64
Wat gaat er mis? ........................................................................................................................................... 64
Deel 2: Open Science in de praktijk .................................................................................................................... 65
Plan van aanpak: 5 pijlers van Open Science ................................................................................................ 65
Delen van het onderzoek .............................................................................................................................. 66
Wanneer welke delen? ................................................................................................................................. 67
Open science: voordelen .............................................................................................................................. 68
14/ H14: Case study & Single-case designs ................................................................................................. 69
Case study designs ............................................................................................................................................. 69
Single case experimental designs ...................................................................................................................... 69
Elementen ..................................................................................................................................................... 70
Effecten nagaan ............................................................................................................................................ 70
Fases en veranderingen in fases ................................................................................................................... 70
Reversal desings ............................................................................................................................................ 73
Multiple-baseline desings ............................................................................................................................. 74
2
, Voor- en nadelen........................................................................................................................................... 75
15/ Kwalitatieve en kwantitatieve methoden ............................................................................................ 76
Case 1: kwantitatief -> kwalitatief ..................................................................................................................... 76
Case 2: kwalitatief -> kwantitatief ..................................................................................................................... 77
3
, 1/ H1: Inleiding
Meta-analyse = studie van studies, alle resultaten van verschillende studies samenbrengen
Niet-wetenschappelijke methoden om kennis te vergaren
- Vasthoudendheid (tenacity)
o Accepteren van informatie als waar, omdat het altijd zo geweest is of omdat
bijgeloof de info ondersteunt
o Gebaseerd op gewoonte of bijgeloof
o Bepaalde overtuigingen worden vooropgesteld als feiten
o Overdracht van generatie op generatie
o Hardnekkige overtuigingen
- Intuïtie
o Informatie als waar accepteren omdat dit ‘juist aanvoelt’
o Gebaseerd op buikgevoel, voorgevoel, instinct
o Snelle manier om vragen te beantwoorden
o Vaak gebruikt als we over geen enkele info beschikken
o Ethische vraagstukken of morele dilemma’s w vaak opgelost met intuitie
- Autoriteit
o Accepteren info als waar omdat info afkomstig is van expert rond dat
onderwerp
o Gebaseerd op vertrouwen in autoriteit/expert
o Vaak startpunt om kennis te vergaren, snel en makkelijk
o Ook methode van geloof: blind vertrouwen in autoriteitsfiguur
- Rationalisme
o Antwoorden zoeken dr logisch te redeneren
o Vertrekken vanuit set gekende feiten of assumpties (= premissen) + logica om
tot conclusie te komen
o Indien premissen waar + gehanteerde logica correct => conclusie correct
o Rationele methode start pas NA premissen
o Geen info verzameld, geen observaties, geen evidentie,…
o Vaak gebruikt om alternatieve af te wegen zonder alle mogelijkheden
werkelijk uit te proberen
o Alles valt of staat bij de juistheid vd premissen
o Alles valt of staat bij juistheid vh logisch redenen, maar we zijn niet goed in
logisch redeneren
- Empirie
o Antwoorden zoeken dr directe observatie of directe sensorische ervaring
o Alle kennis w verworven dr zintuigen
o Veel antwoorden zijn beschikbaar dr wereld te observeren
o Waarneming en interpretatie vd wereld zijn niet altijd correct
Sensorische ervaring kan misleiden => misinterpretatie of visuele
illusies)
Invloed van voorkennis, verwachtingen, gevoelens, overtuigingen op
perceptie
Kost tijd: met empirische methoden ga je bij probleem versch
oplossingen uitproberen (<> rationele methode) = trial & error
4
