In goede orde bewezen
Bestuurs(proces)recht II 2020 – 2021
Naam: Esmee Beeks
Studentnummer: s1041535
Emailadres:
Aantal woorden: 2200
Radboud Universiteit
, 1. Inleiding
Het bestuursrecht kent geen materiële regels met betrekking tot het bewijsrecht. Er is
sprake van een vrije-bewijsleer.1 De bestuursrechter heeft een actieve houding en is vrij in
de vaststelling en verdeling van de bewijslast, de vereiste bewijsomvang en bewijsmiddelen.
De wetgever heeft daarom geen regels van materieel bewijsrecht opgenomen in de
Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb).2 Dit brengt in de praktijk het probleem van
rechtsonzekerheid met zich mee. Het formele bewijsrecht komt wel in de Awb voor. 3
Gelet op de uitspraak Entamoeba histolytica of entamoeba dispar van de Centrale Raad van
Beroep (hierna: CRvB) staat materiële waarheidsvinding bij het bestuursprocesrecht hoog in
het vaandel.4 Toch worden hier grenzen aan gesteld door de bestuursrechter. De grenzen
voor de bewijslevering varieert in de verschillende fasen van het bestuursproces. 5 Hierbij zal
rekening moeten worden gehouden met de goede procesorde. De goede procesorde ziet
vooral op de inhoud en betrouwbaarheid van het proces. Ook de beginselen van behoorlijk
bestuur zullen hierbij een rol spelen.6
In dit essay zal ik mij verdiepen in de goede procesorde binnen het bestuursrecht. Mijn
centrale onderzoeksvraag luidt als volgt: waarom is een regeling van materieel bestuursrecht
in de Awb niet de ideale oplossing? Eerst zal ik de goede procesorde bespreken (§2), waarna
ik zal kijken hoe het huidige bewijsrecht hiermee wordt aangevuld (§3). Vervolgens zal ik de
aanbeveling van de Commissie-Ilsink toelichten (§4) waarna ik op basis daarvan de voor- en
nadelen zal bespreken (§5), hierbij zal ik vooral kijken naar de procespartijen en de
toegankelijkheid van de bestuursrechter. Ten slotte zal ik concluderen dat een regeling in de
Awb niet de ideale oplossing zal bieden (§6).
2. De goede procesorde als maatstaf voor de rechter
De goede procesorde is een vaag en onduidelijk begrip. Er worden vaak verschillende
betekenissen aan gegeven. Het is te vergelijken met de eisen van redelijkheid en billijkheid in
het civiele recht, alleen dan als maatstaf voor het bestuursprocesrecht. De rechter kan deze
open norm gebruiken om in een concreet geval de beginselen van behoorlijk bestuur tot
uiting te laten komen. De rechter laat dan bepaalde handelingen toe of verbiedt deze,
waarna hij verwijst dat het in strijd is met de goede procesorde.7 De rechter kan de goede
procesorde als een maatstaf hanteren, bijvoorbeeld door de termijn van artikel 8:85 Awb te
versoepelen en de stukken die na de verstreken termijn worden aangeleverd toch nog toe te
laten. Vooral de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: de Afdeling)
verwijst vaak naar het begrip de goede procesorde. Vaak heeft dit betrekking op nieuwe
1
Schlössels 2009, p. 30; CRvB 24 november 2015, ECLI:NL:CRVB:2015:4212.
2
PG Awb II, p. 175-176.
3
Schuurmans 2005, p. 41.
4
CRvB 27 juni 2013, ECLI:NL:CRVB:2013:770 (entamoeba histolytica of entamoeba dispar) .
5
ABRvS 12 juli 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1889 (Metaalrecycling Haelen); CRvB 1 juni 2005,
ECLI:NL:CRVB:2005:AT7174 (De Metselaar).
6
De Waard 2001, p. 149.
7
Barendrecht e.a. 2011, p. 32.
Radboud Universiteit
2
Bestuurs(proces)recht II 2020 – 2021
Naam: Esmee Beeks
Studentnummer: s1041535
Emailadres:
Aantal woorden: 2200
Radboud Universiteit
, 1. Inleiding
Het bestuursrecht kent geen materiële regels met betrekking tot het bewijsrecht. Er is
sprake van een vrije-bewijsleer.1 De bestuursrechter heeft een actieve houding en is vrij in
de vaststelling en verdeling van de bewijslast, de vereiste bewijsomvang en bewijsmiddelen.
De wetgever heeft daarom geen regels van materieel bewijsrecht opgenomen in de
Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb).2 Dit brengt in de praktijk het probleem van
rechtsonzekerheid met zich mee. Het formele bewijsrecht komt wel in de Awb voor. 3
Gelet op de uitspraak Entamoeba histolytica of entamoeba dispar van de Centrale Raad van
Beroep (hierna: CRvB) staat materiële waarheidsvinding bij het bestuursprocesrecht hoog in
het vaandel.4 Toch worden hier grenzen aan gesteld door de bestuursrechter. De grenzen
voor de bewijslevering varieert in de verschillende fasen van het bestuursproces. 5 Hierbij zal
rekening moeten worden gehouden met de goede procesorde. De goede procesorde ziet
vooral op de inhoud en betrouwbaarheid van het proces. Ook de beginselen van behoorlijk
bestuur zullen hierbij een rol spelen.6
In dit essay zal ik mij verdiepen in de goede procesorde binnen het bestuursrecht. Mijn
centrale onderzoeksvraag luidt als volgt: waarom is een regeling van materieel bestuursrecht
in de Awb niet de ideale oplossing? Eerst zal ik de goede procesorde bespreken (§2), waarna
ik zal kijken hoe het huidige bewijsrecht hiermee wordt aangevuld (§3). Vervolgens zal ik de
aanbeveling van de Commissie-Ilsink toelichten (§4) waarna ik op basis daarvan de voor- en
nadelen zal bespreken (§5), hierbij zal ik vooral kijken naar de procespartijen en de
toegankelijkheid van de bestuursrechter. Ten slotte zal ik concluderen dat een regeling in de
Awb niet de ideale oplossing zal bieden (§6).
2. De goede procesorde als maatstaf voor de rechter
De goede procesorde is een vaag en onduidelijk begrip. Er worden vaak verschillende
betekenissen aan gegeven. Het is te vergelijken met de eisen van redelijkheid en billijkheid in
het civiele recht, alleen dan als maatstaf voor het bestuursprocesrecht. De rechter kan deze
open norm gebruiken om in een concreet geval de beginselen van behoorlijk bestuur tot
uiting te laten komen. De rechter laat dan bepaalde handelingen toe of verbiedt deze,
waarna hij verwijst dat het in strijd is met de goede procesorde.7 De rechter kan de goede
procesorde als een maatstaf hanteren, bijvoorbeeld door de termijn van artikel 8:85 Awb te
versoepelen en de stukken die na de verstreken termijn worden aangeleverd toch nog toe te
laten. Vooral de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: de Afdeling)
verwijst vaak naar het begrip de goede procesorde. Vaak heeft dit betrekking op nieuwe
1
Schlössels 2009, p. 30; CRvB 24 november 2015, ECLI:NL:CRVB:2015:4212.
2
PG Awb II, p. 175-176.
3
Schuurmans 2005, p. 41.
4
CRvB 27 juni 2013, ECLI:NL:CRVB:2013:770 (entamoeba histolytica of entamoeba dispar) .
5
ABRvS 12 juli 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1889 (Metaalrecycling Haelen); CRvB 1 juni 2005,
ECLI:NL:CRVB:2005:AT7174 (De Metselaar).
6
De Waard 2001, p. 149.
7
Barendrecht e.a. 2011, p. 32.
Radboud Universiteit
2
