Biologie samenvatting H13 ‘zenuwstelsel’
Paragraaf 1:
Centraal zenuwstelsel (CZS): Deel van het zenuwstelsel dat bestaat uit neuronen van de hersenen en
het ruggenmerg met hun ondersteunende cellen.
Perifeer zenuwstelsel: Deel van het zenuwstelsel dat bestaat uit aan- en afvoerende uitlopers van
een groot aantal neuronen in het CZS.
Hersenen en ruggenmerg bestaan beide uit een wit deel en een grijs deel:
- Wit: uitlopers van neuronen met een extra isolerend omhulsel van myeline, een witgele
vetachtige stof
- Grijs: cellichamen van de miljarden neuronen
Bij de hersenen ligt de grijze stof aan de buitenkant en de witte aan de binnenkant. In het
ruggenmerg is dat andersom.
Hersenen: twee helften van de grote hersenen verbonden door de hersenbalk, de hersenstam en de
kleine hersenen. Het verlengde merg verbindt de hersenen met het ruggenmerg.
Drie hersenvliezen beschermen de hersenen. Tussen het zachte hersenvlies en het spinnenwebvlies
lopen bloedvaten die van het hersenvocht gescheiden zijn door de bloed-hersenbarrière. Om de
haarvaten in de hersen heen liggen uitlopers van astrocyten. Deze uitlopers vormen een extra laag
om de haarvaten. De cellen van de haarvaten en de astrocyten vormen samen de bloed-
hersenbarrière: hersenen beschermen tegen ongewenste stoffen. Ruimtes tussen endotheelcellen
van de haarvaten zijn klein door verbindingen: tight-junctions.
Astrocyten zijn zogeheten gliacellen: steuncellen met veel uitlopers: vormen vrijwel gesloten kring
rondom de haarvaten.
Deel zenuwstelsel
Functie(s)
Grote hersenen
Aansturing spieren,
bewustwording
,prikkels, geheugen.
Hersenbalk Verbinding
hersenhelften.
Hypothalamus Afgifte
neuro-endocriene
hormonen.
Hypofyse Afgifte diverse
hormonen.
Hersenstam Regelcentra
voor ademhaling,
hartritme en
bepaalde reflexen.
Kleine hersenen
Coördinatie bewegingen.
, Ruggenmerg Verbinding
hersenen en zenuwen,
plaats
reflexbogen
Deel van zenuwstelsel Functie(s)
Grote hersenen Aansturing spieren, bewustwording prikkels,
geheugen
Hersenbalk Verbinding hersenhelften
Hypothalamus Afgifte neuro-endocriene hormonen, regelt
homeostase (o.a aansturen van hypofyse),
bevat thermostaat, biologische klok
Hypofyse Afgifte diverse hormonen
Hersenstam Regelcentra voor ademhaling, hartritme en
bepaalde reflexen
Kleine hersenen Coördinatie voor bewegingen
Ruggenmerg Verbinding hersenen en zenuwen, plaats
reflexbogen
Paragraaf 1:
Centraal zenuwstelsel (CZS): Deel van het zenuwstelsel dat bestaat uit neuronen van de hersenen en
het ruggenmerg met hun ondersteunende cellen.
Perifeer zenuwstelsel: Deel van het zenuwstelsel dat bestaat uit aan- en afvoerende uitlopers van
een groot aantal neuronen in het CZS.
Hersenen en ruggenmerg bestaan beide uit een wit deel en een grijs deel:
- Wit: uitlopers van neuronen met een extra isolerend omhulsel van myeline, een witgele
vetachtige stof
- Grijs: cellichamen van de miljarden neuronen
Bij de hersenen ligt de grijze stof aan de buitenkant en de witte aan de binnenkant. In het
ruggenmerg is dat andersom.
Hersenen: twee helften van de grote hersenen verbonden door de hersenbalk, de hersenstam en de
kleine hersenen. Het verlengde merg verbindt de hersenen met het ruggenmerg.
Drie hersenvliezen beschermen de hersenen. Tussen het zachte hersenvlies en het spinnenwebvlies
lopen bloedvaten die van het hersenvocht gescheiden zijn door de bloed-hersenbarrière. Om de
haarvaten in de hersen heen liggen uitlopers van astrocyten. Deze uitlopers vormen een extra laag
om de haarvaten. De cellen van de haarvaten en de astrocyten vormen samen de bloed-
hersenbarrière: hersenen beschermen tegen ongewenste stoffen. Ruimtes tussen endotheelcellen
van de haarvaten zijn klein door verbindingen: tight-junctions.
Astrocyten zijn zogeheten gliacellen: steuncellen met veel uitlopers: vormen vrijwel gesloten kring
rondom de haarvaten.
Deel zenuwstelsel
Functie(s)
Grote hersenen
Aansturing spieren,
bewustwording
,prikkels, geheugen.
Hersenbalk Verbinding
hersenhelften.
Hypothalamus Afgifte
neuro-endocriene
hormonen.
Hypofyse Afgifte diverse
hormonen.
Hersenstam Regelcentra
voor ademhaling,
hartritme en
bepaalde reflexen.
Kleine hersenen
Coördinatie bewegingen.
, Ruggenmerg Verbinding
hersenen en zenuwen,
plaats
reflexbogen
Deel van zenuwstelsel Functie(s)
Grote hersenen Aansturing spieren, bewustwording prikkels,
geheugen
Hersenbalk Verbinding hersenhelften
Hypothalamus Afgifte neuro-endocriene hormonen, regelt
homeostase (o.a aansturen van hypofyse),
bevat thermostaat, biologische klok
Hypofyse Afgifte diverse hormonen
Hersenstam Regelcentra voor ademhaling, hartritme en
bepaalde reflexen
Kleine hersenen Coördinatie voor bewegingen
Ruggenmerg Verbinding hersenen en zenuwen, plaats
reflexbogen
