Contractenrecht
Week 1
Gebondenheid aan algemene voorwaarden
Voorvraag: Gaat het om algemene voorwaarden?
Ga altijd eerst voor jezelf na of het überhaupt gaat om algemene voorwaarden.
● Art 6:231 sub a BW
○ Bestemmingscriterium: De algemene voorwaarden moeten dus voor meermalig gebruik bestemd zijn
○ Uitzondering van de kernbedingen: bedingen die de kern van de prestaties aangeven (kernbedingen) worden uitgezonderd van de bepaling
Denkbaar is namelijk het geval waarbij er bijv. tussen partijen is onderhandeld over een beding in de algemene voorwaarden en als gevolg hiervan het beding is aangepast. In dit geval gaat het
niet meer om ALGEMENE voorwaarden omdat het beding voor dat dergelijk geval SPECIFIEK is aangepast, derhalve voldoet het niet aan het bestemmingscriterium zodat er geen sprake is van
algemene voorwaarden.
Indien we voor onszelf hebben vastgesteld dat sprake is van algemene voorwaarden gaan we het leerstuk van gebondenheid pas uitwerken.
Stap 1: Overeenkomst
Voor gebondenheid aan algemene voorwaarden moet altijd eerst komen vast te staan dat er sprake is van een overeenkomst (art. 6:217 BW).
● Je doet dus een aanbod met inbegrip van bep. algemene voorwaarden
● Vervolgens aanvaard je dus het aanbod met inbegrip van de algemene voorwaarden
Wanneer partijen dan de overeenkomst met wilsovereenstemming aangaan, ontstaat er met de overeenkomst gebondenheid aan de algemene voorwaarden.
Wanneer hieraan voldaan is, is er in beginsel gebondenheid aan algemene voorwaarden. Maar er kunnen zich in casus vervolgens 3 situaties voordoen:
1. Wederpartij meent een beding in de voorwaarden niet te kennen, of
2. Wederpartij meent de ovk niet te hebben aanvaard met de voorwaarden (hij wilde het niet)
3. Beide partijen verwijzen naar andere algemene voorwaarden
Stap 2.1: Wederpartij meent een beding in de voorwaarden niet te kennen
Art 6:232 BW: ‘Een wederpartij is ook dan aan de algemene voorwaarden gebonden als bij het sluiten van de overeenkomst de gebruiker begreep of moest begrijpen dat zij de inhoud daarvan
niet kende’
● Snelle gebondenheid: zodra vaststaat dat de algemene voorwaarden als geheel zijn aanvaard, is de wederpartij van de gebruiker gebonden, ongeacht:
○ of de wederpartij op dat moment alle individuele bedingen in de algemene voorwaarden kende en
○ of de gebruiker van de algemene voorwaarden wist of behoorde te weten dat de wederpartij niet alle individuele bedingen kende
Stap 2.2: Wederpartij meent de ovk niet te hebben aanvaard met de voorwaarden
● Wanneer B stelt dat hij het niet eens is met een beding in de algemene voorwaarden, beroept hij zich erop dat zijn wil en verklaring niet overeenstemmen, er is dan dus sprake van
wilsontbreken.
, ○ A kan zich dan mogelijk beroepen op art 3:35 BW - gerechtvaardigd vertrouwen: Als A kan aantonen dat hij er gerechtvaardigd op mocht vertrouwen dat de wil en verklaring
van B wel overeenstemde (dus dat B de ovk aanvaarde met inbegrip van de algemene voorwaarden), is B alsnog gebonden aan de algemene voorwaarden
● Maatstaf → Arrest Linthorst/Echoput
○ Gezichtspunten (soort argumenten): behandel ze allemaal en schrijf steeds een conclusie (‘dit wijst eerder richting … dat hij niet/wel gerechtvaardigd mocht vertrouwen)
■ Meerdere/uitvoerige onderhandelingen
■ Professionele partijen
■ Verwezen naar algemene voorwaarden
■ Algemene voorwaarden zijn bijgesloten
■ niet afwijzend gereageerd
Na de toepassing van elk gezichtspunt trek je een conclusie:
- ‘Gebruiker mocht gerechtvaardigd vertrouwen dat wederpartij de overeenkomst met inbegrip van de algemene voorwaarden heeft aanvaard’ (ofwel: ‘Wederpartij mocht niet
gerechtvaardigd op vertrouwen dat gebruiker wist dat hij de overeenkomst met voorwaarden heeft aanvaard’)
- ‘Wederpartij mocht er gerechtvaardigd op vertrouwen dat gebruiker wist dat hij de overeenkomst niet met de voorwaarden heeft aanvaard’ (ofwel: ‘gebruiker mocht er niet
gerechtvaardigd op vertrouwen dat Wederpartij de voorwaarden heeft aanvaard’)
Stap 2.3: ‘Battle of forms’
Er is sprake van een ‘Battle of forms’ wanneer er een situatie is waarin aanbod en aanvaarding naar verschillende algemene voorwaarden verwijzen.
● Er is in zo’n geval geen wilsovereenstemming ten aanzien van de precieze algemene voorwaarden die overeengekomen zijn
○ Art 6:225 lid 3 BW: “Verwijzen aanbod en aanvaarding naar verschillende algemene voorwaarden, dan komt aan de tweede verwijzing geen werking toe, wanneer daarbij niet
tevens de toepasselijkheid van de in de eerste verwijzing aangegeven algemene voorwaarden uitdrukkelijk van de hand wordt gewezen.’
● De voorwaarden van A zijn overeengekomen, tenzij B bij de aanvaarding van het aanbod van A zijn eigen algemene voorwaarden van toepassing heeft verklaard,
onder uitdrukkelijke verwerping van de voorwaarden van A
○ ‘uitdrukkelijk verwerpen’: Hij moet echt vermelden dat hij de algemene voorwaarden van A afwijst, alleen verwijzen naar zijn eigen algemene voorwaarden
is dus niet voldoende!
Mogelijke conclusies
1. Stel dat B de algemene voorwaarden van A uitdrukkelijk van de hand wijst conform art 6:225 lid 3 BW, hoe loopt het dan af?
● Art 6:225 lid 1 BW
○ B verwerpt daarmee het aanbod van A en doet zelf een nieuw aanbod
○ Er is met de ‘afwijkende aanvaarding’ door B dus nog geen overeenkomst tot stand gekomen → partijen moeten dat opnieuw een ovk sluiten en nieuwe algemene
voorwaarden opstellen
● Art 6:225 lid 2 BW
○ in theorie zouden de voorwaarden slechts op ondergeschikte punten van elkaar kunnen verschillen
○ In dat geval zou een overeenkomst tot stand komen op basis van de voorwaarden van B, tenij A daar onverwijld bezwaar tegen zou maken
2. Als B de algemene voorwaarden van A niet uitdrukkelijk van de hand wijst
, ● Dan gelden de algemene voorwaarden van A, B is dan wel gebonden
Informatieplicht
Stap 1: gebondenheid aan algemene voorwaarden
Eerst moet vaststaan dat partijen gebondenheid aan de algemene voorwaarden zijn overeengekomen. Anders kunnen we namelijk niet toekomen aan de vraag of een beding in die algemene
voorwaarden eventueel vernietigbaar is
Stap 2: type wederpartij
● Is de wederpartij een consument (zie art 6:236 en 6:237 BW)?
○ Indien ja, dan kan de wederpartij een beroep doen op alle artikelen
○ Indien nee, dan is het dus een onderneming. Dan moet er gekeken worden:
● Is de wederpartij een ‘grote’ onderneming (art 6:235 lid 1 BW)
○ Indien ja, dan kan de wederpartij geen beroep doen op de bovenstaande artikelen
■ Zij kunnen zich nog wel beroepen op art 6:248 lid 2 BW (redelijkheid en billijkheid), en art 6:235 lid 3 BW.
○ Indien nee, dan is de wederpartij een kleine onderneming
■ Dan kan zij alleen een beroep doen op art 6:233 en 6:234; daarnaast kan in het kader van een beroep op art 6:233 sub a BW venetueel ook nog reflexwerking
toekomen aan art 6:236 en 6:237 BW
● behoudens het bepaalde in art 6:235 lid 3 BW: als je als wederpartij een beroep op een vernietigingsgrond in verband met gebruik van algemene
voorwaarden, dan kan dat niet als jij zelf regelmatig contracten sluit en dan ook zelf gebruik maakt van die algemene voorwaarden waartegen je je nu in
deze specifieke situatie tegen verzet (hetzelfde of nagenoeg hetzelfde)
Als we hebben bepaald dat de wederpartij een consument, of een kleine onderneming is dan ga je door, een beroep op een vernietigingsgrond staat dan open
Stap 3: art 6:233 sub b BW
‘Een beding in algemene voorwaarden is vernietigbaar indien de gebruiker aan de wederpartij niet een redelijke mogelijkheid heeft geboden om van de algemene voorwaarden kennis te
nemen’
De gebruiker moet de wederpartij een ‘redelijke mogelijkheid’ bieden om van de voorwaarden kennis te nemen
Stap 4: Is er een redelijke mogelijkheid geboden? → art 6:234 BW
● Ovk niet langs elektronische weg → art 6:234 lid 1 BW
○ terhandstellen?
■ feitelijk overgeven + redelijke tijd om door te nemen
○ Dienstverrichter? → eiseres/verweerster r.o. 3.5.1
■ Detailhandel/groothandel
Week 1
Gebondenheid aan algemene voorwaarden
Voorvraag: Gaat het om algemene voorwaarden?
Ga altijd eerst voor jezelf na of het überhaupt gaat om algemene voorwaarden.
● Art 6:231 sub a BW
○ Bestemmingscriterium: De algemene voorwaarden moeten dus voor meermalig gebruik bestemd zijn
○ Uitzondering van de kernbedingen: bedingen die de kern van de prestaties aangeven (kernbedingen) worden uitgezonderd van de bepaling
Denkbaar is namelijk het geval waarbij er bijv. tussen partijen is onderhandeld over een beding in de algemene voorwaarden en als gevolg hiervan het beding is aangepast. In dit geval gaat het
niet meer om ALGEMENE voorwaarden omdat het beding voor dat dergelijk geval SPECIFIEK is aangepast, derhalve voldoet het niet aan het bestemmingscriterium zodat er geen sprake is van
algemene voorwaarden.
Indien we voor onszelf hebben vastgesteld dat sprake is van algemene voorwaarden gaan we het leerstuk van gebondenheid pas uitwerken.
Stap 1: Overeenkomst
Voor gebondenheid aan algemene voorwaarden moet altijd eerst komen vast te staan dat er sprake is van een overeenkomst (art. 6:217 BW).
● Je doet dus een aanbod met inbegrip van bep. algemene voorwaarden
● Vervolgens aanvaard je dus het aanbod met inbegrip van de algemene voorwaarden
Wanneer partijen dan de overeenkomst met wilsovereenstemming aangaan, ontstaat er met de overeenkomst gebondenheid aan de algemene voorwaarden.
Wanneer hieraan voldaan is, is er in beginsel gebondenheid aan algemene voorwaarden. Maar er kunnen zich in casus vervolgens 3 situaties voordoen:
1. Wederpartij meent een beding in de voorwaarden niet te kennen, of
2. Wederpartij meent de ovk niet te hebben aanvaard met de voorwaarden (hij wilde het niet)
3. Beide partijen verwijzen naar andere algemene voorwaarden
Stap 2.1: Wederpartij meent een beding in de voorwaarden niet te kennen
Art 6:232 BW: ‘Een wederpartij is ook dan aan de algemene voorwaarden gebonden als bij het sluiten van de overeenkomst de gebruiker begreep of moest begrijpen dat zij de inhoud daarvan
niet kende’
● Snelle gebondenheid: zodra vaststaat dat de algemene voorwaarden als geheel zijn aanvaard, is de wederpartij van de gebruiker gebonden, ongeacht:
○ of de wederpartij op dat moment alle individuele bedingen in de algemene voorwaarden kende en
○ of de gebruiker van de algemene voorwaarden wist of behoorde te weten dat de wederpartij niet alle individuele bedingen kende
Stap 2.2: Wederpartij meent de ovk niet te hebben aanvaard met de voorwaarden
● Wanneer B stelt dat hij het niet eens is met een beding in de algemene voorwaarden, beroept hij zich erop dat zijn wil en verklaring niet overeenstemmen, er is dan dus sprake van
wilsontbreken.
, ○ A kan zich dan mogelijk beroepen op art 3:35 BW - gerechtvaardigd vertrouwen: Als A kan aantonen dat hij er gerechtvaardigd op mocht vertrouwen dat de wil en verklaring
van B wel overeenstemde (dus dat B de ovk aanvaarde met inbegrip van de algemene voorwaarden), is B alsnog gebonden aan de algemene voorwaarden
● Maatstaf → Arrest Linthorst/Echoput
○ Gezichtspunten (soort argumenten): behandel ze allemaal en schrijf steeds een conclusie (‘dit wijst eerder richting … dat hij niet/wel gerechtvaardigd mocht vertrouwen)
■ Meerdere/uitvoerige onderhandelingen
■ Professionele partijen
■ Verwezen naar algemene voorwaarden
■ Algemene voorwaarden zijn bijgesloten
■ niet afwijzend gereageerd
Na de toepassing van elk gezichtspunt trek je een conclusie:
- ‘Gebruiker mocht gerechtvaardigd vertrouwen dat wederpartij de overeenkomst met inbegrip van de algemene voorwaarden heeft aanvaard’ (ofwel: ‘Wederpartij mocht niet
gerechtvaardigd op vertrouwen dat gebruiker wist dat hij de overeenkomst met voorwaarden heeft aanvaard’)
- ‘Wederpartij mocht er gerechtvaardigd op vertrouwen dat gebruiker wist dat hij de overeenkomst niet met de voorwaarden heeft aanvaard’ (ofwel: ‘gebruiker mocht er niet
gerechtvaardigd op vertrouwen dat Wederpartij de voorwaarden heeft aanvaard’)
Stap 2.3: ‘Battle of forms’
Er is sprake van een ‘Battle of forms’ wanneer er een situatie is waarin aanbod en aanvaarding naar verschillende algemene voorwaarden verwijzen.
● Er is in zo’n geval geen wilsovereenstemming ten aanzien van de precieze algemene voorwaarden die overeengekomen zijn
○ Art 6:225 lid 3 BW: “Verwijzen aanbod en aanvaarding naar verschillende algemene voorwaarden, dan komt aan de tweede verwijzing geen werking toe, wanneer daarbij niet
tevens de toepasselijkheid van de in de eerste verwijzing aangegeven algemene voorwaarden uitdrukkelijk van de hand wordt gewezen.’
● De voorwaarden van A zijn overeengekomen, tenzij B bij de aanvaarding van het aanbod van A zijn eigen algemene voorwaarden van toepassing heeft verklaard,
onder uitdrukkelijke verwerping van de voorwaarden van A
○ ‘uitdrukkelijk verwerpen’: Hij moet echt vermelden dat hij de algemene voorwaarden van A afwijst, alleen verwijzen naar zijn eigen algemene voorwaarden
is dus niet voldoende!
Mogelijke conclusies
1. Stel dat B de algemene voorwaarden van A uitdrukkelijk van de hand wijst conform art 6:225 lid 3 BW, hoe loopt het dan af?
● Art 6:225 lid 1 BW
○ B verwerpt daarmee het aanbod van A en doet zelf een nieuw aanbod
○ Er is met de ‘afwijkende aanvaarding’ door B dus nog geen overeenkomst tot stand gekomen → partijen moeten dat opnieuw een ovk sluiten en nieuwe algemene
voorwaarden opstellen
● Art 6:225 lid 2 BW
○ in theorie zouden de voorwaarden slechts op ondergeschikte punten van elkaar kunnen verschillen
○ In dat geval zou een overeenkomst tot stand komen op basis van de voorwaarden van B, tenij A daar onverwijld bezwaar tegen zou maken
2. Als B de algemene voorwaarden van A niet uitdrukkelijk van de hand wijst
, ● Dan gelden de algemene voorwaarden van A, B is dan wel gebonden
Informatieplicht
Stap 1: gebondenheid aan algemene voorwaarden
Eerst moet vaststaan dat partijen gebondenheid aan de algemene voorwaarden zijn overeengekomen. Anders kunnen we namelijk niet toekomen aan de vraag of een beding in die algemene
voorwaarden eventueel vernietigbaar is
Stap 2: type wederpartij
● Is de wederpartij een consument (zie art 6:236 en 6:237 BW)?
○ Indien ja, dan kan de wederpartij een beroep doen op alle artikelen
○ Indien nee, dan is het dus een onderneming. Dan moet er gekeken worden:
● Is de wederpartij een ‘grote’ onderneming (art 6:235 lid 1 BW)
○ Indien ja, dan kan de wederpartij geen beroep doen op de bovenstaande artikelen
■ Zij kunnen zich nog wel beroepen op art 6:248 lid 2 BW (redelijkheid en billijkheid), en art 6:235 lid 3 BW.
○ Indien nee, dan is de wederpartij een kleine onderneming
■ Dan kan zij alleen een beroep doen op art 6:233 en 6:234; daarnaast kan in het kader van een beroep op art 6:233 sub a BW venetueel ook nog reflexwerking
toekomen aan art 6:236 en 6:237 BW
● behoudens het bepaalde in art 6:235 lid 3 BW: als je als wederpartij een beroep op een vernietigingsgrond in verband met gebruik van algemene
voorwaarden, dan kan dat niet als jij zelf regelmatig contracten sluit en dan ook zelf gebruik maakt van die algemene voorwaarden waartegen je je nu in
deze specifieke situatie tegen verzet (hetzelfde of nagenoeg hetzelfde)
Als we hebben bepaald dat de wederpartij een consument, of een kleine onderneming is dan ga je door, een beroep op een vernietigingsgrond staat dan open
Stap 3: art 6:233 sub b BW
‘Een beding in algemene voorwaarden is vernietigbaar indien de gebruiker aan de wederpartij niet een redelijke mogelijkheid heeft geboden om van de algemene voorwaarden kennis te
nemen’
De gebruiker moet de wederpartij een ‘redelijke mogelijkheid’ bieden om van de voorwaarden kennis te nemen
Stap 4: Is er een redelijke mogelijkheid geboden? → art 6:234 BW
● Ovk niet langs elektronische weg → art 6:234 lid 1 BW
○ terhandstellen?
■ feitelijk overgeven + redelijke tijd om door te nemen
○ Dienstverrichter? → eiseres/verweerster r.o. 3.5.1
■ Detailhandel/groothandel
