Digestie 1 samenvatting leerstof
Nora Lemmens 1466542
Inhoudsopgave
Hoorcolleges......................................................................................................................................... 1
HC01 Introductie en functionele anatomie digestiestelsel en lever.................................................. 1
HC02 Ontwikkeling digestiestelsel en lever..................................................................................... 5
HC03 Functionele histologie digestiestelsel en lever....................................................................... 7
HC04 Reactiepatroon maag-darmkanaal: mondholte tot maag incl. pancreas.............................. 12
HC05 Reactiepatroon maag-darmkanaal: darmkanaal.................................................................. 17
HC06 Embryonale ontwikkeling kop en pharynx............................................................................ 19
HC07 Basisbouwplan kop en pharynx incl. gebit........................................................................... 23
HC08 Virale mondinfectie...............................................................................................................26
HC09 Vorm en functie enkelvoudige maag.................................................................................... 30
HC10 Vorm en functie herkauwersmaag........................................................................................34
HC11 Vorm en functie dunne en dikke darm en adnexa................................................................ 38
HC12 Niet-infectieuze diarree........................................................................................................ 42
Werkcolleges, E-modules en zelfstudies..........................................................................................47
Zelfstudie Slikken........................................................................................................................... 47
Zelfstudie Farmacologie digestieapparaat..................................................................................... 52
WC01 Braken en regurgiteren........................................................................................................55
Practica................................................................................................................................................ 58
PR01 Klinische diagnostiek hond................................................................................................... 58
PR02 Klinische diagnostiek kleine zoogdieren...............................................................................69
PR03 Klinische diagnostiek vogel.................................................................................................. 74
PR04 Dissectie kop en pharynx..................................................................................................... 78
PR05 Histologie kop en pharynx.................................................................................................... 82
PR07 Histologie (voor)magen........................................................................................................ 82
PR10 Dissectie anatomie buikholte................................................................................................83
PR12 Anatomie caudale deel buikholte......................................................................................... 85
PR13 Anatomie autonoom zenuwstelsel........................................................................................87
Ziekteleer............................................................................................................................................. 90
Slikproblemen.................................................................................................................................90
Braken en regurgiteren...................................................................................................................90
Pathofysiologie van diarree............................................................................................................ 92
Slokdarmproblemen..................................................................................................................... 101
Oesophagitis................................................................................................................................ 102
Slokdarmtumoren......................................................................................................................... 102
Pylorusstenose bij de hond.......................................................................................................... 103
Corpora aliena.............................................................................................................................. 103
Maagtumoren............................................................................................................................... 103
Reactiviteit van maagslijmvlies en maagontstekingen................................................................. 104
Voedingsstoornissen en enteropathieën.......................................................................................... 0
*rechten op gebruikte afbeeldingen zijn niet van mij, maar van de desbetreffende eigenaar
,Hoorcolleges
HC01 Introductie en functionele anatomie digestiestelsel en lever
- Doorbloeding van de oerdarm:
● voordarm: truncus coeliacus:
○ A. hepatica
○ A. gastrica sinistra
○ A. lienalis
● middendarm: a. mesenterica cranialis
● einddarm: a. mesenterica caudalis
- De voordarm vormt:
● pharynx en luchtwegen
● slokdarm
● maag
● lever
● pancreas
● duodenum
- De middendarm vormt:
● duodenum
● jejunum
● ileum
● cecum
● colon ascendens
● colon transversum (eerste ⅔ deel)
- De einddarm vormt:
● colon transversum (laatste deel)
● colon descendens
● cloaca
○ rectum → anus
○ sinus urogenitalis → geslachtsopening
- Het rectum en de anus zijn ectodermen worden apart van
bloed voorzien. Afvoer van bloed gaat niet via de
poortader maar via de vena cava caudalis.
● medicatie via zetpil gaat direct via de vena cava caudalis.
- De slokdarm:
● bestaat uit dwarsgestreept en/of glad spierweefsel (afhankelijk per diersoort)
○ dwarsgestreept spierweefsel migreert uit de kieuwbogen
○ glad spierweefsel ontwikkelt zich lokaal
● heeft een slijmvliesbekleding
● is onderverdeeld in de pars cervicalis, thoracis en abdominalis
● bestaat bij sommige diersoorten uit dwarsgestreept/glad spierweefsel of uit
een combinatie.
- De oesophagus pars cervicalis:
● ligt links, dorsaal van de trachea in de viscerale ruimte van de hals.
● ligt aan het begin en eind van de hals meer dorsaal
● voedselbrokken blijven meestal hangen aan het eind van de slokdarm op het
eerste ribbenpaar
1
,- De oesophagus pars thoracis en abdominalis verlopen langs de dorsale zijde van het
hart, via een hiatus oesophagei naar het abdomen.
- Hiatus oesophagei → doorgang van de slokdarm
door het middenrif.
- De buikwand bestaat, van binnen naar buiten, uit:
● huid
● subcutis
● buikspieren
○ M. obliquus abdominis externus
○ M. obliquus abdominis internus
○ M. transversus
○ M. rectus abdominis
● peritoneum → zeer dun vlies op een
bindweefsellaagje
- De echte buikholte is leeg. Alle organen worden in het peritoneum gedrukt en zijn
daarmee ingesloten van buiten af (visceraal blad).
- Septum transversum → embryonaal vlies dat uitgroeit tot het diafragma en de
ventrale mesenteriën.
- Ophangbanden van organen zijn de overgang van visceraal naar pariëtaal blad.
- De voordarm heeft zowel aan de dorsale als ventrale zijde een ophangband.
- De maag heeft een dorsale en ventrale ophangband.
- De bolle zijde van de maag lag origineel aan de rugzijde en de holle zijde aan de
buikzijde. Bij deze draaiing worden de ophangbanden uitgerekt.
- Omentum minus → ventraal mesogastrium, hecht zich aan de curvatura minor (=
kleine buitenbocht).
- Omentum majus → dorsaal mesogastrium, hecht zich aan de curvatura major (=
grote buitenbocht).
2
, De maagdraaiing (wordt vaak gevraagd op tentamen!):
1. Jij bent het achterwerk en je kijkt vanuit caudaal.
2. Neem je rechterhand met duim omhoog als het dorsale mesogastrium.
3. De duim is het dorsale mesogastrium.
4. Eerste draaiing: duim naar links (90 graden om craniocaudale as)
5. Tweede draaiing: 90 graden naar links, arm ligt nu dwars in de buik
- Arteria mesenterica cranialis → bloedvoorziening van de darmen, ontstaat uit de
rechter arteria vitellina.
- Scheilswortel → ophangband van de dunne darm met daarin de a. mesenterica
cranialis.
- De eerste draaiingen worden buiten de buikholte voltooit, via de fysiologische
navelbreuk. De laatste draaiing wordt in de buikholte voltooit.
- Fysiologische navelbreuk → opening op de plek van de navel tijdens de
embryonale periode, omdat de nieren op dit punt vrij groot zijn en zo de darmen naar
buiten drukken
- Diersoort verschillen:
● bij rat en varken liggen het cecum links
● bij andere diersoorten ligt het cecum rechts
- De duodenumlus ligt altijd caudaal (onder) het A.
mesenterica cranialis.
- Het colon transversum ligt altijd craniaal (boven) van de A.
mesenterica cranialis.
De darmdraaiing:
1. Met de klok mee draait de darm om de A. mesenterica.
2. De eerste draai is 180, waarbij het caudale deel dus nu
craniaal komt te liggen.
3. De laatste draaiing is ongeveer 270 graden, wanneer alle
darmen weer terug in de buik liggen
3
Nora Lemmens 1466542
Inhoudsopgave
Hoorcolleges......................................................................................................................................... 1
HC01 Introductie en functionele anatomie digestiestelsel en lever.................................................. 1
HC02 Ontwikkeling digestiestelsel en lever..................................................................................... 5
HC03 Functionele histologie digestiestelsel en lever....................................................................... 7
HC04 Reactiepatroon maag-darmkanaal: mondholte tot maag incl. pancreas.............................. 12
HC05 Reactiepatroon maag-darmkanaal: darmkanaal.................................................................. 17
HC06 Embryonale ontwikkeling kop en pharynx............................................................................ 19
HC07 Basisbouwplan kop en pharynx incl. gebit........................................................................... 23
HC08 Virale mondinfectie...............................................................................................................26
HC09 Vorm en functie enkelvoudige maag.................................................................................... 30
HC10 Vorm en functie herkauwersmaag........................................................................................34
HC11 Vorm en functie dunne en dikke darm en adnexa................................................................ 38
HC12 Niet-infectieuze diarree........................................................................................................ 42
Werkcolleges, E-modules en zelfstudies..........................................................................................47
Zelfstudie Slikken........................................................................................................................... 47
Zelfstudie Farmacologie digestieapparaat..................................................................................... 52
WC01 Braken en regurgiteren........................................................................................................55
Practica................................................................................................................................................ 58
PR01 Klinische diagnostiek hond................................................................................................... 58
PR02 Klinische diagnostiek kleine zoogdieren...............................................................................69
PR03 Klinische diagnostiek vogel.................................................................................................. 74
PR04 Dissectie kop en pharynx..................................................................................................... 78
PR05 Histologie kop en pharynx.................................................................................................... 82
PR07 Histologie (voor)magen........................................................................................................ 82
PR10 Dissectie anatomie buikholte................................................................................................83
PR12 Anatomie caudale deel buikholte......................................................................................... 85
PR13 Anatomie autonoom zenuwstelsel........................................................................................87
Ziekteleer............................................................................................................................................. 90
Slikproblemen.................................................................................................................................90
Braken en regurgiteren...................................................................................................................90
Pathofysiologie van diarree............................................................................................................ 92
Slokdarmproblemen..................................................................................................................... 101
Oesophagitis................................................................................................................................ 102
Slokdarmtumoren......................................................................................................................... 102
Pylorusstenose bij de hond.......................................................................................................... 103
Corpora aliena.............................................................................................................................. 103
Maagtumoren............................................................................................................................... 103
Reactiviteit van maagslijmvlies en maagontstekingen................................................................. 104
Voedingsstoornissen en enteropathieën.......................................................................................... 0
*rechten op gebruikte afbeeldingen zijn niet van mij, maar van de desbetreffende eigenaar
,Hoorcolleges
HC01 Introductie en functionele anatomie digestiestelsel en lever
- Doorbloeding van de oerdarm:
● voordarm: truncus coeliacus:
○ A. hepatica
○ A. gastrica sinistra
○ A. lienalis
● middendarm: a. mesenterica cranialis
● einddarm: a. mesenterica caudalis
- De voordarm vormt:
● pharynx en luchtwegen
● slokdarm
● maag
● lever
● pancreas
● duodenum
- De middendarm vormt:
● duodenum
● jejunum
● ileum
● cecum
● colon ascendens
● colon transversum (eerste ⅔ deel)
- De einddarm vormt:
● colon transversum (laatste deel)
● colon descendens
● cloaca
○ rectum → anus
○ sinus urogenitalis → geslachtsopening
- Het rectum en de anus zijn ectodermen worden apart van
bloed voorzien. Afvoer van bloed gaat niet via de
poortader maar via de vena cava caudalis.
● medicatie via zetpil gaat direct via de vena cava caudalis.
- De slokdarm:
● bestaat uit dwarsgestreept en/of glad spierweefsel (afhankelijk per diersoort)
○ dwarsgestreept spierweefsel migreert uit de kieuwbogen
○ glad spierweefsel ontwikkelt zich lokaal
● heeft een slijmvliesbekleding
● is onderverdeeld in de pars cervicalis, thoracis en abdominalis
● bestaat bij sommige diersoorten uit dwarsgestreept/glad spierweefsel of uit
een combinatie.
- De oesophagus pars cervicalis:
● ligt links, dorsaal van de trachea in de viscerale ruimte van de hals.
● ligt aan het begin en eind van de hals meer dorsaal
● voedselbrokken blijven meestal hangen aan het eind van de slokdarm op het
eerste ribbenpaar
1
,- De oesophagus pars thoracis en abdominalis verlopen langs de dorsale zijde van het
hart, via een hiatus oesophagei naar het abdomen.
- Hiatus oesophagei → doorgang van de slokdarm
door het middenrif.
- De buikwand bestaat, van binnen naar buiten, uit:
● huid
● subcutis
● buikspieren
○ M. obliquus abdominis externus
○ M. obliquus abdominis internus
○ M. transversus
○ M. rectus abdominis
● peritoneum → zeer dun vlies op een
bindweefsellaagje
- De echte buikholte is leeg. Alle organen worden in het peritoneum gedrukt en zijn
daarmee ingesloten van buiten af (visceraal blad).
- Septum transversum → embryonaal vlies dat uitgroeit tot het diafragma en de
ventrale mesenteriën.
- Ophangbanden van organen zijn de overgang van visceraal naar pariëtaal blad.
- De voordarm heeft zowel aan de dorsale als ventrale zijde een ophangband.
- De maag heeft een dorsale en ventrale ophangband.
- De bolle zijde van de maag lag origineel aan de rugzijde en de holle zijde aan de
buikzijde. Bij deze draaiing worden de ophangbanden uitgerekt.
- Omentum minus → ventraal mesogastrium, hecht zich aan de curvatura minor (=
kleine buitenbocht).
- Omentum majus → dorsaal mesogastrium, hecht zich aan de curvatura major (=
grote buitenbocht).
2
, De maagdraaiing (wordt vaak gevraagd op tentamen!):
1. Jij bent het achterwerk en je kijkt vanuit caudaal.
2. Neem je rechterhand met duim omhoog als het dorsale mesogastrium.
3. De duim is het dorsale mesogastrium.
4. Eerste draaiing: duim naar links (90 graden om craniocaudale as)
5. Tweede draaiing: 90 graden naar links, arm ligt nu dwars in de buik
- Arteria mesenterica cranialis → bloedvoorziening van de darmen, ontstaat uit de
rechter arteria vitellina.
- Scheilswortel → ophangband van de dunne darm met daarin de a. mesenterica
cranialis.
- De eerste draaiingen worden buiten de buikholte voltooit, via de fysiologische
navelbreuk. De laatste draaiing wordt in de buikholte voltooit.
- Fysiologische navelbreuk → opening op de plek van de navel tijdens de
embryonale periode, omdat de nieren op dit punt vrij groot zijn en zo de darmen naar
buiten drukken
- Diersoort verschillen:
● bij rat en varken liggen het cecum links
● bij andere diersoorten ligt het cecum rechts
- De duodenumlus ligt altijd caudaal (onder) het A.
mesenterica cranialis.
- Het colon transversum ligt altijd craniaal (boven) van de A.
mesenterica cranialis.
De darmdraaiing:
1. Met de klok mee draait de darm om de A. mesenterica.
2. De eerste draai is 180, waarbij het caudale deel dus nu
craniaal komt te liggen.
3. De laatste draaiing is ongeveer 270 graden, wanneer alle
darmen weer terug in de buik liggen
3
