Levensbeschouwing
Hfd 2-ethiek
Paragraaf 1
1.1~Spontane reacties bij goed en kwaad
~In het dagelijks leven reageren we gewoonlijk spontaan heel direct op wat we goed en fout
vinden. We gebruiken al snel ‘slecht’, ‘goed’, of ‘fout’ en die morele termen gaan steeds
gepaard met gevoelens.
Moreel -> Gaat over goed en kwaad, normen en waarden.
Het moreel -> Stemming of veerkracht, zoals geestdrift, zelfvertrouwen of moed. (Het
moreel van de soldaten was hoog.)~
~Je kan op dagelijkse dingen spontaan reageren, maar ook kan je tijd nemen om na te
denken over je morele reacties, handelingen en overtuigingen. Het ontdekken of er
samenhang is in je oordelen, of dat ze elkaar tegenspreken. Over je ideeën van goed en fout
nadenken is een eerste stap in ethiek. ~
Ethiek -> Het nadenken over een juiste manier van handelen en dat in praktijk zetten.
1.2~De begrippen moraal, waarde, norm en deugd.
~Als je een moeilijke keuze moet maken en je kan er niet uitgebreid over nadenken, spelen
waarde en normen een grote rol. Met deze beschrijving van het spontaan menselijk
handelen, hebben we het over ‘moraal’.
Moraal -> De optelsom van alle waarde en normen die op een bepaalde plaats gelden. Dit
neem je mee om te bepalen wat juist is.
Waarde -> Een uiteindelijk begrip waar je naar streeft, zoals eerlijkheid.
Normen -> Gedragsregels die bij waarde horen. Bij eerlijkheid hoort niet liegen.
Spontane keuzes komen voort uit je karakter. Iemand die behulpzaam of eerlijk is, gedraagt
zich daarnaar. Dat noemen we een deugd.
Deugd -> Menselijke eigenschappen die we waarderen. Zoals moed.
Ondeugd -> Karaktereigenschappen die we niet/negatief waarderen.~
1.3~Beschrijvende en normatieve ethiek
~Ethiek gaat over ons dagelijkse leven: Hoe we met elkaar omgaan, welke waarden
belangrijk zijn en waarom. Eerst kijk je hoe mensen zich gedragen, daarna zoek je naar hoe
het zou moeten zijn.
Beschrijvende / Descriptieve ethiek -> Het beschrijven van normen en waarden die in
een gemeenschap, cultuur en tijd leefden.
Normatieve ethiek -> Het formuleren en beargumenteren van waarden en normen die
voorrang hebben op andere waarden en normen. Zoals: is het moreel juist om euthanasie toe
te staan?
Het verschil tussen deze twee is dat descriptieve ethiek beschrijft wat mensen doen en
denken (hoe het is), terwijl normatieve onderzoekt wat mensen moeten doen (hoe het
moet.)~
, ~Ethiek is meer dan alleen beschrijven; het geeft ook richtlijnen en argumenten. Daarom
moet ethiek :
1. Duidelijk uitleggen wat er aan de hand is.
2. Belangrijke argumenten bekijken en onderzoeken.
3. een duidelijk en logisch inzicht geven.
Voor ethiek heb je geen formele methode nodig, en het wijst religieuze autoriteiten ook af.
Vertrouwen op je diepste gevoel biedt geen zekerheid; moet je dat vertrouwen en waarom
zou dat juist zijn? De ethiek heeft eigenlijk geen andere middelen dan zelf nadenken. Het
gaat om een gezamenlijke poging zo dicht mogelijk in de buurt van de waarheid te komen.
Ethisch nadenken doe je met elkaar.~
1.4~Wat is een ethisch onderwerp?
~Sommige onderwerpen zijn op zichzelf niet ethisch, maar je kunt ze wel ethisch benaderen.
Het hangt er vanaf welke vragen je stelt en de manier waarop je ernaar kijkt, de optiek die je
inneemt.~
Optiek -> een bepaalde manier van kijken, bijvoorbeeld de economische, medische of
juridische kant.
Paragraaf 2
2.1~Probleemstelling
~In de wereld zijn er heel veel verschillende opvattingen over bijvoorbeelde de waarde van
het menselijk leven, de verhouing tussen man en vrouw of tussen ouders en kinderen. Als wij
een moreel besluit nemen, geldt die conclusie dan voor alle mensen, op alle plaatsen en in
alle tijden? Op deze vraag zijn minstens twee antwoorden mogelijk.~
2.2~Het culturele relativisme
~Waarden en normen zijn cultureel gebonden en bezitten slechts geldigheid voor een
bepaalde plaats en tijd. Er bestaan dus geen universele normen. Onze waarde en normen zijn
niet beter dan die van een andere cultuur.
Het cultuurrelativisme krijgt kritiek, omdat het zichzelf tegenspreekt. Het zegt dat er geen
universele normen bestaan, maar tegelijk dat we altijd tolerant moeten zijn tegenover andere
culturen. Dat is tegenstrijdig, want je maakt van tolerantie een universele norm. En wie dat
niet accepteert, zal zich hiervan toch niks aantrekken.~
2.3~Het Universalisme
~Universalisme zegt dat sommige waarden altijd gelden, zoals gelijkheid. Vroeger dachten
mensen daar anders over, maar nu zien we die fout in. Omdat mensen kritisch kunnen zijn
op hun cultuur, kunnen we samen praten over gedeelde waarden. We kunnen ook nog leren
van andere culturen.~
Paragraaf 3
3.1~De gevolgenethiek
De ethiek van Jeremy Bentham~
~Volgens Jeremy Bentham is een dood moreel goed als deze het geluk van de betrokken
mensen vergroot en moreel slecht is als deze hun geluk vermindert. Het doel is het minimale
geluk voor zoveel mogelijk mensen. Hij noemt geluk ook wel plezier of het vermijden van
pijn en vindt dat het gaat om de gevolgen van een handeling, niet om de intenties.~
Hfd 2-ethiek
Paragraaf 1
1.1~Spontane reacties bij goed en kwaad
~In het dagelijks leven reageren we gewoonlijk spontaan heel direct op wat we goed en fout
vinden. We gebruiken al snel ‘slecht’, ‘goed’, of ‘fout’ en die morele termen gaan steeds
gepaard met gevoelens.
Moreel -> Gaat over goed en kwaad, normen en waarden.
Het moreel -> Stemming of veerkracht, zoals geestdrift, zelfvertrouwen of moed. (Het
moreel van de soldaten was hoog.)~
~Je kan op dagelijkse dingen spontaan reageren, maar ook kan je tijd nemen om na te
denken over je morele reacties, handelingen en overtuigingen. Het ontdekken of er
samenhang is in je oordelen, of dat ze elkaar tegenspreken. Over je ideeën van goed en fout
nadenken is een eerste stap in ethiek. ~
Ethiek -> Het nadenken over een juiste manier van handelen en dat in praktijk zetten.
1.2~De begrippen moraal, waarde, norm en deugd.
~Als je een moeilijke keuze moet maken en je kan er niet uitgebreid over nadenken, spelen
waarde en normen een grote rol. Met deze beschrijving van het spontaan menselijk
handelen, hebben we het over ‘moraal’.
Moraal -> De optelsom van alle waarde en normen die op een bepaalde plaats gelden. Dit
neem je mee om te bepalen wat juist is.
Waarde -> Een uiteindelijk begrip waar je naar streeft, zoals eerlijkheid.
Normen -> Gedragsregels die bij waarde horen. Bij eerlijkheid hoort niet liegen.
Spontane keuzes komen voort uit je karakter. Iemand die behulpzaam of eerlijk is, gedraagt
zich daarnaar. Dat noemen we een deugd.
Deugd -> Menselijke eigenschappen die we waarderen. Zoals moed.
Ondeugd -> Karaktereigenschappen die we niet/negatief waarderen.~
1.3~Beschrijvende en normatieve ethiek
~Ethiek gaat over ons dagelijkse leven: Hoe we met elkaar omgaan, welke waarden
belangrijk zijn en waarom. Eerst kijk je hoe mensen zich gedragen, daarna zoek je naar hoe
het zou moeten zijn.
Beschrijvende / Descriptieve ethiek -> Het beschrijven van normen en waarden die in
een gemeenschap, cultuur en tijd leefden.
Normatieve ethiek -> Het formuleren en beargumenteren van waarden en normen die
voorrang hebben op andere waarden en normen. Zoals: is het moreel juist om euthanasie toe
te staan?
Het verschil tussen deze twee is dat descriptieve ethiek beschrijft wat mensen doen en
denken (hoe het is), terwijl normatieve onderzoekt wat mensen moeten doen (hoe het
moet.)~
, ~Ethiek is meer dan alleen beschrijven; het geeft ook richtlijnen en argumenten. Daarom
moet ethiek :
1. Duidelijk uitleggen wat er aan de hand is.
2. Belangrijke argumenten bekijken en onderzoeken.
3. een duidelijk en logisch inzicht geven.
Voor ethiek heb je geen formele methode nodig, en het wijst religieuze autoriteiten ook af.
Vertrouwen op je diepste gevoel biedt geen zekerheid; moet je dat vertrouwen en waarom
zou dat juist zijn? De ethiek heeft eigenlijk geen andere middelen dan zelf nadenken. Het
gaat om een gezamenlijke poging zo dicht mogelijk in de buurt van de waarheid te komen.
Ethisch nadenken doe je met elkaar.~
1.4~Wat is een ethisch onderwerp?
~Sommige onderwerpen zijn op zichzelf niet ethisch, maar je kunt ze wel ethisch benaderen.
Het hangt er vanaf welke vragen je stelt en de manier waarop je ernaar kijkt, de optiek die je
inneemt.~
Optiek -> een bepaalde manier van kijken, bijvoorbeeld de economische, medische of
juridische kant.
Paragraaf 2
2.1~Probleemstelling
~In de wereld zijn er heel veel verschillende opvattingen over bijvoorbeelde de waarde van
het menselijk leven, de verhouing tussen man en vrouw of tussen ouders en kinderen. Als wij
een moreel besluit nemen, geldt die conclusie dan voor alle mensen, op alle plaatsen en in
alle tijden? Op deze vraag zijn minstens twee antwoorden mogelijk.~
2.2~Het culturele relativisme
~Waarden en normen zijn cultureel gebonden en bezitten slechts geldigheid voor een
bepaalde plaats en tijd. Er bestaan dus geen universele normen. Onze waarde en normen zijn
niet beter dan die van een andere cultuur.
Het cultuurrelativisme krijgt kritiek, omdat het zichzelf tegenspreekt. Het zegt dat er geen
universele normen bestaan, maar tegelijk dat we altijd tolerant moeten zijn tegenover andere
culturen. Dat is tegenstrijdig, want je maakt van tolerantie een universele norm. En wie dat
niet accepteert, zal zich hiervan toch niks aantrekken.~
2.3~Het Universalisme
~Universalisme zegt dat sommige waarden altijd gelden, zoals gelijkheid. Vroeger dachten
mensen daar anders over, maar nu zien we die fout in. Omdat mensen kritisch kunnen zijn
op hun cultuur, kunnen we samen praten over gedeelde waarden. We kunnen ook nog leren
van andere culturen.~
Paragraaf 3
3.1~De gevolgenethiek
De ethiek van Jeremy Bentham~
~Volgens Jeremy Bentham is een dood moreel goed als deze het geluk van de betrokken
mensen vergroot en moreel slecht is als deze hun geluk vermindert. Het doel is het minimale
geluk voor zoveel mogelijk mensen. Hij noemt geluk ook wel plezier of het vermijden van
pijn en vindt dat het gaat om de gevolgen van een handeling, niet om de intenties.~
